Max Verstappen heeft zeer verrassend de poleposition gegrepen voor de Formule 1 Grand Prix van Saudi-Arabië. De Nederlander was op het circuit van Jeddah met een tijd van 1.27,294 een honderdste van een seconde sneller dan de McLaren van Oscar Piastri. Diens teamgenoot en kampioenschapsleider Lando Norris crashte, waardoor George Russell er met de derde positie van door ging.

De McLarens waren de grote favorieten voor poleposition gezien de ruime voorsprong in de derde vrije training, maar in het donker bleek deze gehele voorsprong in Q1 al verdwenen te zijn. De verschillen waren klein en veel rijders hadden meerdere runs nodig om door te kunnen naar het tweede deel. Dit lukte Lance Stroll niet, waardoor de Canadees de coureur is geworden die het vaakst in het eerste deel uitgeschakeld is. Ook Jack Doohan, Nico Hülkenberg, Esteban Ocon en Gabriel Bortoleto waren snel klaar.

In het tweede deel was het op de stratenbaan opnieuw zeer spannend. Zowel vooraan als in de strijd om plek tien was het stuivertje wisselen. Alexander Albon leek door te gaan, maar na het vallen van de vlag bevond de Thai zich op plek elf, waarbij hij Liam Lawson, Fernando Alonso. Isack Hadjar en Oliver Bearman voorbleef.

Piastri zette in Q3 met een 1.27,560 meteen een snelle tijd neer, terwijl op dat moment zijn teamgenoot Norris bij de vierde bocht net te veel ruimte aan de binnenkant liet, hard op de kerbstones stuiterde voor bocht vijf en de muur in verdween, waardoor een code rood volgde. Nadat deze opgeheven was ging Verstappen een duizendste sneller, terwijl ook Carlos Sainz een rondetijd klokte. Dit duo moest daarna hard doorrijden om een tweede run te kunnen maken.

In de tweede run scherpte Russell de snelste tijd flink aan, maar Piastri ging nog een keer een tiende onder de tijd van de Brit door. Verstappen lachte echter het laatst, want de Nederlander greep met een 1.27,294 de poleposition én het ronderecord. Achter dit trio reed Charles Leclerc naar de vierde tijd, voor Andrea Antonelli, Sainz, Lewis Hamilton, Yuki Tsunoda, Pierre Gasly en de onfortuinlijke Norris.

Tussen Boxmeer en Vierlingsbeek is een vooralsnog onbekend wit poeder gevonden bij tenminste vier dassenburchten. De lokale boswachter twijfelt er niet aan dat het om gif gaat, ookal is er nog geen officiële onderzoeksuitslag bekend.

De eerste vondst was vrijdag in natuurgebied Maasheggen, in het oosten van Noord Brabant. Dit was bij een grote dassenburcht die al enkele tientallen jaren bestaat en waar mogelijk circa tien dassen leven. Zaterdag bleek bij nog drie dassenburchten het witte poeder te zijn gestrooid.

Bij in totaal veertig ingangen is het poeder gevonden. Het zou er ruiken naar vis, wat volgens de boswachter komt door de toevoeging van visolie aan het poeder, bedoeld om de dieren te lokken. Zaterdag is met speciale stofzuigers geprobeerd om het poeder voorzichtig op te ruimen. Of er dieren ziek zijn geworden of dood zijn gegaan is nog niet bekend.

Een verdachte is nog niet gevonden, maar mogelijk helpen beelden van camera's van Staatsbosbeheer om deze te vinden. Op het doden van dassen, een beschermde diersoort, staat maximaal 4 jaar celstraf.

De Russische president Vladimir Poetin heeft een eenzijdig bestand afgekondigd in de oorlog met Oekraïne ter gelegenheid van Pasen. Russische troepen zullen volgens het Kremlin hun militaire activiteiten staken van zaterdagavond 18.00 uur lokale tijd tot zondagavond. Het Kremlin spreekt de hoop uit dat ook Oekraïne zich bij het bestand zal aansluiten, maar van Oekraïense zijde kwam nog geen officiële reactie.

Volgens Poetin is het bestand ingegeven door ‘humanitaire overwegingen’. Tijdens een ontmoeting met zijn militaire chef Valeri Gerasimov gaf hij het bevel om alle militaire acties gedurende de paasdagen te stoppen. Tegelijkertijd gaf hij aan dat de Russische troepen waakzaam moeten blijven en zich moeten voorbereiden op mogelijke schendingen van het bestand door Oekraïne. “De acties van Oekraïne tijdens het bestand zullen tonen of Oekraïne klaar is voor vrede,” aldus de Russische president.

Het Russische ministerie van Defensie bevestigde het bestand en benadrukte dat Russische troepen zich eraan zullen houden, mits ook Oekraïne zich eraan houdt. “Het staakt-het-vuren wordt geobserveerd, zolang het ook door het regime in Kyiv wordt nageleefd,” aldus een verklaring van het ministerie. In de aanloop naar het paasweekend meldde Moskou bovendien dat bijna alle Oekraïense troepen uit de Russische grensregio Koersk verdreven zouden zijn, maar die bewering kon niet onafhankelijk worden geverifieerd.

Het is niet de eerste keer dat Rusland een dergelijk bestand aankondigt. In januari 2023 riep Poetin ook al een eenzijdig staakt-het-vuren uit tijdens het orthodoxe kerstfeest. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky reageerde destijds afwijzend en beschuldigde Rusland ervan het bestand te gebruiken om troepen te hergroeperen en aanvoerlijnen te versterken.

De timing van het paasbestand is opvallend, omdat het kort volgt op een waarschuwing van de Verenigde Staten. De Amerikanen, die optreden als bemiddelaar tussen beide partijen, hebben onlangs aangegeven zich mogelijk terug te trekken uit het diplomatieke proces als er geen zicht komt op een vredesakkoord. Donderdag deden de VS nog een voorstel voor een nieuw staakt-het-vuren, waarin onder meer werd gesuggereerd dat Oekraïne zou afzien van NAVO-lidmaatschap en dat bepaalde gebieden in Russische handen zouden blijven. Moskou reageerde daar tot dusver afwijzend op.

De aankondiging van het paasbestand lijkt dan ook mede bedoeld om aan Washington te tonen dat Rusland nog steeds openstaat voor onderhandelingen. “We zullen aannemen dat de Oekraïense kant ons voorbeeld zal volgen,” zei Poetin tijdens zijn televisietoespraak.

Het is vooralsnog onduidelijk of het bestand daadwerkelijk zal leiden tot een tijdelijke pauze in het geweld, of dat het, zoals bij eerdere gelegenheden, slechts symbolisch is. Beide partijen hebben elkaar in het verleden regelmatig beschuldigd van het schenden van wapenstilstanden. Een eerder dertigdaags bestand rondom aanvallen op energie-infrastructuur werd volgens beide zijden herhaaldelijk overtreden.

Het misbruik van kunstmatige intelligentie (AI) vormt momenteel het grootste risico voor reputaties van bedrijven en organisaties wereldwijd. Dat blijkt uit het nieuwste Reputation Risk Index-rapport voor het eerste kwartaal van 2025, opgesteld door het Global Risk Advisory Council, onderdeel van Global Situation Room. Naast AI-misbruik worden ook associaties met Elon Musk en het terugdraaien van initiatieven rond diversiteit, gelijkheid en inclusie (DEI) genoemd als prominente risico's.

Volgens het rapport identificeerden experts bijna honderd verschillende reputatierisico’s binnen een periode van drie maanden. Bijna 20 procent van de respondenten beoordeelde het misbruik van AI als het ernstigste risico. De voornaamste zorgen betreffen het creëren van deepfakes, verspreiden van misleidende informatie en het toepassen van AI op onethische manieren. Bedrijven die onvoldoende voorbereid zijn op de mogelijke negatieve gevolgen van AI-gebruik lopen gevaar op aanzienlijke imagoschade, met name als consumenten en stakeholders hun vertrouwen verliezen.

"AI, wanneer onvoldoende begrepen of beheerd door bedrijven, kan een ongelooflijk domino-effect veroorzaken dat misschien niet meer omkeerbaar is," waarschuwt een van de geraadpleegde experts in het rapport. Daarom benadrukt het Global Risk Advisory Council dat organisaties dringend moeten investeren in duidelijke richtlijnen voor AI-gebruik. Volgens het rapport moeten AI-beleid en governance net zo serieus genomen worden als dataprotectie en klantrelaties om vertrouwen te behouden.

Daarnaast vormt de associatie met Elon Musk een toenemend risico, voornamelijk vanwege zijn controversiële aanwezigheid in het publieke debat. Musk, momenteel de rijkste persoon ter wereld en eigenaar van invloedrijke bedrijven, heeft door zijn recente politieke uitingen en activiteiten een aanzienlijke polarisatie veroorzaakt. Ruim 28 procent van de raadsexperts noemde de associatie met Musk als ernstig risico, vanwege het gevaar van negatieve aandacht en potentieel reputatieverlies. Bedrijven worden geadviseerd hun communicatie zorgvuldig af te stemmen en mogelijke associaties strategisch te beheren, om te voorkomen dat ze meegesleept worden in publieke controverses.

Ook het terugdraaien van initiatieven rondom diversiteit, gelijkheid en inclusie (DEI) staat hoog op de lijst van reputatierisico's. Ongeveer 20 procent van de geraadpleegde experts noemt dit risico kritisch. Dit wordt grotendeels toegeschreven aan veranderende politieke omstandigheden in de Verenigde Staten, waaronder de gevolgen van het beëindigen van positieve discriminatie door een uitspraak van het Hooggerechtshof in 2023 en het "War on Woke"-beleid van de Trump-regering. Organisaties staan nu voor de complexe taak om enerzijds tegemoet te komen aan verwachtingen van stakeholders die vasthouden aan DEI-initiatieven, en anderzijds om te gaan met toenemende druk vanuit anti-DEI-bewegingen.

Het rapport wijst erop dat vooral werknemers het terugdraaien van DEI-beleid zorgwekkender vinden dan consumenten. Dit kan belangrijke gevolgen hebben voor het aantrekken en behouden van talent. Een expert benadrukt echter dat ‘DEI-beleid weliswaar tijdelijk kan worden teruggedraaid, maar ook relatief eenvoudig opnieuw kan worden ingevoerd wanneer het politieke klimaat verandert.’

Naast deze drie toprisico's noemt het rapport ook aantijgingen van concurrentiebeperkende praktijken, beschuldigingen van smaad en laster, contractbreuk, schending van intellectuele eigendommen, klokkenluiderszaken, prijsafspraken en de rol van bedrijven in de opioïde-crisis als belangrijke reputatiebedreigingen.

Een ruime meerderheid van 86 procent van de geraadpleegde experts verwacht dat reputatierisico’s in het volgende kwartaal verder zullen toenemen. Vooral technologische ontwikkelingen, waaronder cybersecurity-bedreigingen en privacykwesties, zullen scherp in de gaten worden gehouden. De geopolitieke onzekerheid die voortvloeit uit het beleid van de Trump-regering, inclusief handelsbeperkingen, uitvoeringsbesluiten en veranderingen binnen de federale overheid, wordt eveneens als grote bron van zorgen genoemd.

Volgens Isabel Casillas Guzman, voorzitter van het Global Risk Advisory Council, is het essentieel dat bedrijven hun reputatiemanagement serieus nemen en proactief inspelen op de inzichten die de Reputation Risk Index biedt. Guzman stelt dat ‘organisaties nu moeten anticiperen op de kansen die voor hen liggen, terwijl ze zich volledig bewust zijn van de risico's in onze complexe wereld.’

Het Reputation Risk Index-rapport zal voortaan ieder kwartaal verschijnen om organisaties continu op de hoogte te houden van de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van reputatiemanagement en risicobeheersing.

Nederlandse vrouwen waren in 2023 gemiddeld 30,3 jaar oud bij de geboorte van hun eerste kind. Tien jaar eerder lag dat nog op 29,4 jaar en in de jaren tachtig op 26 jaar. Daarmee behoort Nederland tot de Europese koplopers: in de EU lag de gemiddelde leeftijd vorig jaar op 29,8 jaar, met Italië als uitschieter (31,8 jaar). Ook elders schuift moederschap op: in de Verenigde Staten zagen statistici in 2023 voor het eerst méér geboorten bij vrouwen van boven de veertig dan bij tieners, wat de CDC omschrijft als een ‘historisch kantelpunt’.

Een belangrijke motor is de razendsnelle toename van hoogopgeleide vrouwen. In 2022 bezat 60 procent van de 25‑ tot 35‑jarige vrouwen een hbo‑ of wo‑diploma, ruim boven het aandeel bij mannen. Met hogere diploma’s stijgen ambities én banen die niet eenvoudig te combineren zijn met vroeg ouderschap. Wie investeert in een PhD of managementtraject, krijgt de meest cruciale carrièrejaren precies in de leeftijd van vruchtbare piek.

Onderzoekers noemen de inkomensval na het eerste kind de child penalty. Nederlandse studies becijferen dat het jaarinkomen van vrouwen gemiddeld bijna halveert zodra ze een kind krijgen, terwijl dat van mannen gelijk blijft. De OECD ziet zo’n penalty in vrijwel alle rijke landen en waarschuwt dat het verschil in loon‑ en loopbaanperspectief nauwelijks kleiner wordt zonder actief beleid.

Daarbovenop komen nog andere financiële redenen. Het Nederlandse woningtekort is dit jaar opgelopen tot circa 400.000 huizen en dat zet vooral bij starters het leven ‘in de pauzestand’, aldus het ministerie van Volkshuisvesting. Voor wie wél woonruimte vindt, wacht dure kinderopvang: de maximale uurprijs voor dagopvang steeg in 2024 naar € 10,25, ruim 12 procent hoger dan in 2023. Jongvolwassenen combineren die omstandigheden met een flexibele arbeidsmarkt: vier op de tien werkenden hadden vorig jaar een tijdelijk of oproepcontract. Samen vormen een onzeker inkomen, hoge woonlasten en opvangtarieven een krachtige prikkel om kinderwensen uit te stellen.

Sociaal‑cultureel groeit de acceptatie van het ‘eerst aan jezelf werken’. Jongvolwassenen stellen samenwonen, trouwen én kinderen systematisch uit, concludeert NIDI‑onderzoeker Lonneke van der Berg in haar lopende studie naar de levensfase 25‑35 jaar. Ruim een derde van de ondervraagde vrouwen zegt momenteel helemaal géén kinderwens te hebben, of die bewust ‘on hold’ te zetten om te reizen en carrière te maken.

Maar medisch blijft de biologische klok onverbiddelijk: de spontane vruchtbaarheid daalt sneller na het 35ste levensjaar en bij mannen neemt de spermakwaliteit gestaag af. Tegelijk groeit het beroep op IVF; na een coronadip steeg het aantal verse IVF‑/ICSI‑cycli in 2021 weer met 24 procent tot bijna het niveau van 2019.

Innovatie moet de kansen op ouderschap verder vergroten. Deze maand kwam uit Mexico het nieuws over ’s werelds eerste baby die werd verwekt via een vrijwel volledig geautomatiseerd, op afstand bestuurd IVF‑systeem. Onderzoekers zien kunstmatige intelligentie als sleutel om embryo‑selectie te verbeteren en complicaties te verlagen. Toch waarschuwt de WHO: één op de zes volwassenen ervaart in zijn of haar leven infertiliteit. Vruchtbaarheidszorg moet dus betaalbaar blijven.

Het kabinet trekt vanaf 2025 € 5 miljard uit voor versneld bouwen van woningen en verhoogt de kinderopvangtoeslag opnieuw, met een geplande maximumprijs tot € 10,71 per uur voor dagopvang in 2025. Daarnaast wordt sinds dit jaar vaderschaps‑ en partnerverlof volledig uitbetaald, in de hoop de zorgtijd eerlijker te verdelen en de child penalty te temperen. Experts vragen echter om bredere maatregelen: fiscaal neutrale verdeling van uren voor stellen, een voltijdbonus voor moeders en structurele monitoring van loopbaantrajecten na zwangerschap.

Het later krijgen van kinderen is deels een gevolg van emancipatie, maar deels ook gewoon noodzaak. Zolang economische randvoorwaarden ongunstig blijven en de arbeidsmarkt niet gezinsvriendelijker wordt, zal de gemiddelde leeftijd van nieuwe moeders eerder verder stijgen dan dalen. Dat maakt doorgedachte beleidskeuzes, van woningbouw tot betaalbare opvang en gelijke carrièremogelijkheden, urgent. Anders dreigt het risico dat keuzevrijheid omslaat in onvrijwillig uitstel of kinderloosheid, met demografische én maatschappelijke consequenties voor de generaties die volgen.

EA heeft vandaag de eerste beelden getoond van een nieuw Star Wars spel genaamd StarWars: Zero Company. In het spel speel je als commandant van een groep elitesoldaten van de republiek tijdens de Clone Wars.

StarWars: Zero Company is een turn-based strategiespel dat veel overeenkomsten heeft met bijvoorbeeld XCOM. Het spel wordt ontwikkeld door onder andere een grote groep voormalig Firaxis medewerkers. In de trailer is te zien dat je een team kunt samenstellen met verschillende klassen die verschillende vaardigheden hebben. Zo zien we in de trailer onder andere een Bounty Hunter, Clone Commando en een Jedi.

StarWars: Zero Company krijg een aantal geschreven personages die de uitkomst van het spel mede zullen bepalen. Het spel kent net als XCOM permadeath dus een personage dat sterft, krijg je nooit meer terug. Dit geldt dus ook voor de personages in de verhaallijn. Hierdoor zal geen enkele playthrough dezelfde uitkomst hebben (tenzij je permadeath uitzet, wat ook een optie is). In StarWars: Zero Company zul je ook nieuwe soldaten moeten aannemen en trainen, bij deze personages kun je hun klasse, ras en hun uiterlijk aanpassen.

De ontwikkelaars beloven dat StarWars: Zero Company een serieus en duister spel wordt, niet echt iets wat we van de meeste films gewend zijn. StarWars: Zero Company volgt in wezen een black-ops team en zal daardoor meer aanvoelen als Rogue One dan A New Hope. Het spel komt ergens in 2026 uit voor pc, Xbox Series X|S en Playstation 5.

De top van Nieuw Sociaal Contract (NSC) is zaterdag bijeen gekomen voor een besloten overleg op een geheime locatie, een kleine dag nadat partijleider en medeoprichter Pieter Omtzigt zijn vertrek uit de landelijke politiek aankondigde. Een woordvoerder van de partij liet weten dat zij geen nadere toelichting kon geven op de agenda van het overleg.

Het vertrek van Omtzigt komt als een schok voor de Nederlandse politiek, al blijkt uit verklaringen van zijn naaste partijgenoten dat het besluit niet volledig onverwacht kwam. Zowel vicepremier Eddy van Hijum als Omtzigts opvolger Nicolien van Vroonhoven liet weten pas vrijdagochtend van het besluit op de hoogte te zijn gebracht. Toch hadden beiden al langer het gevoel dat Omtzigt niet volledig hersteld was van de burn-out die hem eerder al maanden aan de zijlijn hield.

In een videoboodschap, waarin hij zijn vertrek aankondigde, gaf Omtzigt aan dat zijn gezondheid en zijn gezin voorrang krijgen. “Echt herstel van mijn burn-out lukt gewoon niet in de hectiek van de huidige Haagse politiek,” aldus de NSC-leider. Met zijn directe en sobere stijl liet hij ook weten dat Nicolien van Vroonhoven hem opvolgt als politiek leider van NSC.

Volgens Van Vroonhoven was het zichtbaar dat Omtzigt zich volledig had vastgebeten in zijn werk, nadat hij in november terugkeerde uit ziekteverlof. “Hij is in september een tijdje weg geweest en te snel teruggekomen in november. Pieter ging er weer vol voor. Hij dook er helemaal in,” zei ze bij Nieuwsuur. Vicepremier Van Hijum zei in het programma Café Kockelmann dat de partij nu ‘een nieuwe balans’ moet vinden: “Hij was het boegbeeld en de drager van het gedachtegoed van NSC. Maar we weten heel goed waar we met elkaar voor staan. Ik heb er vertrouwen in dat we dat met elkaar kunnen. Maar het zal echt wennen zijn.”

Ook Van Vroonhoven gaf aan met vertrouwen verder te gaan: “Met onze boodschap over bestaanszekerheid: daar vechten we voor. We willen echt iets doen voor mensen aan de onderkant.”

Een belangrijk vraagstuk waarover de partij zich nu in ieder geval moet buigen, is wie de vrijgekomen zetel van Omtzigt zal innemen. In principe wordt bij het vrijkomen van een Kamerzetel de kandidatenlijst van de partij opnieuw doorlopen. Maar die lijst biedt weinig ruimte: veel van de dertig kandidaten zijn inmiddels al actief in de Tweede Kamer of benoemd tot bewindspersoon. Enkele andere kandidaten hebben zich inmiddels uit de politiek teruggetrokken of zijn opgestapt uit onvrede. Zo verlieten Femke Zeedijk en Rosanne Hertzberger eerder de fractie en stapte Nora Achahbar op na de zogenoemde Maccabi-rellen. Daarmee blijven slechts enkele namen over: Nathaly Boelhouwer en Marco Schouten zijn de enige personen op de lijst die nog geen zetel in de Kamer of een functie in het kabinet hebben.

NSC wacht nog op een formeel bericht van de Kiesraad over de procedure rond het vullen van de opengevallen zetel. Tot die tijd blijft onduidelijk hoe de fractie zich organisatorisch zal herschikken en of Omtzigts vertrek leidt tot bredere wijzigingen in de positionering of koers van de partij.

Toen Priscilla zich op eerste paasdag 2024 in Middelburg liet dopen, kende ze nauwelijks de bijbelverhalen die haar nieuwe geloofsgemeenschap vol vuur bezong. Toch voelde de dertigjarige dat het water, de oude ballast van haar leven zou wegspoelen. Haar doop is illustratief voor de merkwaardige omkering die zich onder een toenemend deel van de Nederlandse jongeren voordoet: waar kerken jarenlang leegliepen, melden inmiddels juist twintigers en prille dertigers zich aan het front van een voorzichtig religieus reveil.

Priscilla’s verhaal staat niet op zichzelf. Bob Springer, voormalig organisator van nachtelijke dance‑events, liet zich diezelfde dag dopen in Goes. DJ Sefa, koningskind van de hardstyle‑scene, luistert op zaterdag nog altijd naar pompende kickdrums, maar zit zondags met minstens evenveel toewijding in de kerk. Hun bekeringen vinden allemaal plaats in een tijd waarin officiële statistieken voor het eerst in jaren een lichte groei signaleren.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek noteerde in 2024 een toename van twee procentpunten in het aantal Nederlanders dat zich rekent tot een religieuze groepering. Het is een bescheiden verschuiving, maar wel de eerste sinds 2013 die de lijn van gestage ontkerkelijking onderbreekt. Het langlopende onderzoek God in Nederland registreert zelfs een heuse knik: generatie Z, geboren tussen circa 2001 en 2007, noemt zich vaker gelovig dan de millennials boven hen.

Een onverwachte kentering
Hoe valt die draai te rijmen met decennia van ontkerkelijking? Voor religiehistoricus Fred van Lieburg is de verklaring deels demografisch. De traditionele kerken verliezen nog steeds oudere leden door natuurlijk verloop, maar dat verlies wordt niet langer één op één door jongeren aangevuld met nieuwe seculieren. In plaats daarvan duikt een kleine maar zichtbaar groeiende minderheid op die bewust de kerk opzoekt. De verklaringen lopen uiteen, maar hebben één trefwoord gemeen: houvast.

Religieantropoloog Miranda Klaver wijst op de opeenvolging van crises in het leven van jongeren: pandemie, klimaatdreiging, oorlogsspecter, huizennood. Tegelijk overladen sociale media hen met beelden van succes en consumptie waarin alles altijd beter, mooier en intensiever moet. In zo’n klimaat kan geloof het tegendeel leveren: een stabiele identiteit, een gemeenschap die niet afhangt van likes, en een God die onvoorwaardelijk zou liefhebben. Dat verklaart waarom vooral evangelische kerken, met hun nadruk op ervaring, muziek en emotie, veel nieuwkomers trekken. De diensten van Doorbrekers en Mozaiek bieden niet de sobere rijtjes psalmen van weleer, maar licht, schermen en een geluidsinstallatie die DJ Sefa onmiddellijk herkent uit de EDM‑wereld.

Digitale platforms spelen een katalyserende rol. TikTok en YouTube wemelen van getuigenissen en reeksen als Come to Church With Me. De algoritmes belonen uitgesproken geloofsverhalen en werpen ze uit bij wie ook maar even zoekt op zingeving of angst. De drempel om een dienst binnen te stappen is daarmee lager dan ooit; de route verloopt vaak via de socials in plaats van via de voordeur van het plaatselijke kerkgebouw. Zo keek Priscilla maandenlang naar bijna‑doodervaringen, gebedsvideo’s en bijbelstudies voordat zij daadwerkelijk in een stoel bij Mozaiek0118 belandde.

Zoektocht naar traditie en identiteit
Naast existentiële houvast speelt een sociologisch fenomeen: een merkbare conservatieve heroriëntatie bij een deel van de jongeren. Hoogleraar sociologie Niels Spierings ziet in verschillende onderzoeken dat opvattingen over bijvoorbeeld abortus, transrechten en migratie onder achttien‑ tot dertigjarigen gemiddeld iets naar rechts zijn opgeschoven. De redenen variëren: onzekerheid op arbeids‑ en woningmarkt, angst voor verlies van identiteit, online echo‑kamers waarin extreem‑rechtse influencers religieuze symboliek omarmen, maar het resultaat is dat sommige jongeren de kerk ontdekken als bolwerk van traditionele waarden.

Religiewetenschapper Ernst van den Hemel schetst hoe online rechtse denkers, van Jordan Peterson tot het Nederlandse Forum voor Democratie, regelmatig verwijzen naar het christendom als fundament van de westerse beschaving. Dat discours, waar algoritmes gretig op voortborduren, maakt religie niet alleen acceptabel, maar ook aantrekkelijk als contrakleur tegen een ‘links‑seculiere dominantie’. Paradoxaal genoeg gebeurt dit terwijl de grote volkskerken zelf liberaler zijn geworden; maar in de evangelische wereld is de boodschap vaak wél helder traditioneel. Wie, zoals Bob, onvrede voelt over een leven vol nachtelijk hedonisme, kan zich daar laten vertellen dat hij in Christus een nieuwe identiteit vindt: een boodschap die hij vervolgens spectaculair op sociale media kan delen.

Het effect van zulke gedeelde geloofsverhalen blijkt sociaal besmettelijk. Pastor Arjen Paauwe in Goes ziet hoe bekeerlingen als Bob in één jaar tijd tientallen vrienden meenemen. In een digitale cultuur waar alles draait om volgers, fungeert de doopvideo als ultieme life‑update; de kerk krijgt er in één klap nieuwe bezoekers bij. Het gegeven dat de CBS‑cijfers, ondanks een structureel lager geboortecijfer, toch stabiliseren, dankt waarschijnlijk veel aan deze netwerkeffecten binnen jongere cohorten.

Kritische kanttekeningen
De vraag blijft of de kentering structureel is. Onderzoekers van God in Nederland houden nadrukkelijk een slag om de arm. Een fluctuerende golf in één meetmoment kan gemakkelijk verdwijnen wanneer de euforie van een eerste bekering wegebt. Historisch gezien barsten opwekkingsbewegingen regelmatig spectaculair los om daarna even plotseling te verdampen. Bovendien is Nederland, met nog altijd een minderheid die zich religieus noemt, per saldo een post‑christelijke natie. Zelfs binnen de jongste generaties is kerkbezoek allesbehalve massaal: een derde van de 18‑ tot 25‑jarigen rekent zich tot een religieuze stroming, maar maandelijks naar een dienst gaat landelijk slechts dertien procent van de bevolking.

Daarnaast werpt de sociologische koppeling met conservatisme een morele controverse op. Waar evangelische kerken krachtig scoren op gemeenschapsgevoel en geestelijk welzijn, staan zij ook bekend om hun orthodoxe standpunten over seksualiteit en gender. Die botsen met de progressieve waarden waarop Nederland zich graag laat voorstaan. Tegelijkertijd signaleert het CBS dat vrouwen nog altijd iets religieuzer zijn dan mannen, wat nuanceert dat religieuze herwaardering louter een masculien machtsverhaal zou zijn.

Een toekomst tussen twijfel en verlangen
Wat betekenen deze schijnbaar tegengestelde signalen voor de komende decennia? Drie scenario’s dienen zich aan. In het eerste krijgt de huidige opleving een langdurig vervolg. De vergrijzing van de traditionele kerken wordt dan gecompenseerd door digitale evangelisatie, migrantenkerken en een door crisis gevoede honger naar betekenis. In het tweede scenario blijkt de opflakkering een rimpel: zodra post‑pandemische onrust en oorlogsdreiging afnemen, keren jongeren terug naar individuele spiritualiteit zonder institutionele binding. In het derde scenario buigt de slinger nog verder naar conservatisme en politiseert religie nadrukkelijker, met kans op scherper maatschappelijk conflict tussen liberale en orthodoxe waarden.

Welke uitkomst ook dominant wordt, de verhalen van Priscilla, Bob en DJ Sefa tonen dat secularisatie niet lineair is. In een hyper‑geïndividualiseerde samenleving kan religie onverwacht weer collectief maken. Waar tot voor kort ‘vrije zondag’ synoniem stond aan brunch en Netflix, ontdekken jonge zoekers dat zingen, bidden en gezamenlijk avondmaal vieren een ervaring bieden die geen algorithmische feed exact kan imiteren. Het gevoel van gezien worden door iets of Iemand groter dan jezelf, blijkt voor menigeen een tegengif tegen de burn‑outcultuur.

Dat betekent niet dat kerken achterover kunnen leunen. De nieuwe generatie is tegelijk kritisch en wispelturig. Ze eist authenticiteit, professionele muziek, goede koffie én heldere stellingname over sociale kwesties. Een kerk die jongeren aantrekt met een spectaculair podium, maar vervolgens geen ruimte biedt aan vragen over seksualiteit of racisme, verliest hen even snel weer. Religieuze leiders die de tijdgeest willen verstaan, zullen dus balans moeten houden tussen traditie en maatschappelijke dialoog.

Vooralsnog blijft het beeld gelaagd. In het baptisterium van Middelburg verdrinkt een oude levensstijl, maar erbuiten wacht een samenleving die nauwelijks als vanzelfsprekend christelijk is te noemen.

En toch is er iets verschoven. Een doopbad vol jonge mensen was vijf jaar geleden bijna ondenkbaar, nu gonst TikTok ervan. De cijfers zijn bescheiden, de verhalen des te uitgesprokener. Ze vertellen dat geloof, hoe oud ook, onverwacht weer hot kan zijn wanneer de wereld koud aanvoelt. Dat besef zet zowel kerkbanken als sociologische modellen op scherp.

Zes oppositiepartijen hebben het kabinet-Schoof in een paginagrote advertentie opgeroepen om ondubbelzinnig stelling te nemen tegen het aanhoudende geweld in Gaza. In de advertentie, die dit weekend verscheen in onder meer het Algemeen Dagblad, Trouw en de Volkskrant, eisen de partijen dat premier Dick Schoof en minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) een duidelijke rode lijn trekken richting Israël. De boodschap aan het kabinet is helder: “Er is wél een rode lijn in Gaza. Houd je eraan.”

De oproep komt voort uit onvrede over het uitblijven van harde diplomatieke signalen aan Israël. Twee weken geleden sprak Schoof met diverse maatschappelijke organisaties over de situatie in Gaza, waarbij de wens werd uitgesproken dat Nederland een grens zou trekken voor het Israëlische optreden. Schoof gaf daar echter geen gehoor aan en weigerde te spreken van een rode lijn, tot frustratie van betrokken organisaties én de oppositie.

“Zonder duidelijke politieke en economische consequenties blijft het geweld doorgaan”, stellen de partijen in de advertentie. Zij roepen het kabinet op niet alleen morele verontwaardiging te tonen, maar ook daadwerkelijk stappen te zetten. De tekst bevat een duidelijke aansporing: “Kabinet, laat dat zien en onderneem actie!”

De ondertekenaars van de oproep zijn GroenLinks-PvdA, D66, Partij voor de Dieren, Volt, SP en DENK, evenals hun jongerenorganisaties. Opvallend is de aanwezigheid van PerspectieF, de jongerenorganisatie van de ChristenUnie. De moederpartij zelf ondersteunt de actie formeel niet: het logo van de ChristenUnie ontbreekt dan ook.

In de tekst wijzen de partijen op het ‘immense leed’ van de Palestijnse bevolking en het hoge dodental van meer dan 51.000 mensen als gevolg van de oorlog. De advertentie is bedoeld als publiek signaal aan het kabinet om zijn terughoudende opstelling te herzien en meer druk uit te oefenen op Israël om tot een einde aan het geweld te komen.

De volledige tekst van de advertentie:

“Beste premier Schoof & minister Veldkamp, samen met een meerderheid van Nederland zeggen wij:

Er is wél een rode lijn in Gaza.

Houd je eraan.

Dag in dag uit komen de beelden tot ons van het immense leed in Gaza. Door de Israëlische bombardementen zijn al meer dan 51.000 mensen gedood. Het is de dodelijkste plek op aarde voor hulpverleners en journalisten. Honger wordt als wapen ingezet tegen de gehele bevolking. Intussen heeft Israël onderhandelingen over de vrijlating van gijzelaars en een staakt-het-vuren stopgezet.

Zonder duidelijke en economische consequenties blijft het geweld doorgaan. Wij zeggen: er is wél een rode lijn. Kabinet, laat dat zien en onderneem actie!”

Onderzoekers van de Universiteit van Oxford hebben in een zeldzame meteoriet uit Antarctica aanwijzingen gevonden dat het bouwmateriaal van de vroege aarde veel rijker was aan waterstof dan tot dusver werd aangenomen. De steen, LAR 12252, behoort tot de enstatiet‑chondrieten, een groep meteorieten die qua isotopensamenstelling vrijwel identiek is aan aardse gesteenten en daarom wordt gezien als een direct venster op het materiaal waaruit onze planeet 4,6 miljard jaar geleden is ontstaan. Tot voor kort gold dat primitieve aanname dat zulke meteorieten praktisch kurkdroog waren. Water, zo luidde het populaire scenario, moest daarom later per toeval met waterrijke kometen of koolstof­rijke asteroïden zijn meegekomen. Het Oxford‑team laat nu zien dat dit uitgangspunt op losse schroeven staat.

De wetenschappers gebruikten deeltjesversneller Diamond Light Source om het meteorietpoeder te bestoken met een extreem felle röntgenbundel. Met de techniek X‑ray Absorption Near Edge Structure (XANES) konden ze per micrometer vaststellen aan welke elementen waterstof chemisch was gebonden. Het grootste deel bleek niet in silicaten of organisch materiaal te zitten, maar was gekoppeld aan zwavel in de vorm van waterstof­sulfide (H₂S). Vooral in het fijnkorrelige stof tussen de grotere korrels (de matrix) zat bijna tien keer méér H₂S dan in de ronde chondrules waarin eerdere onderzoeken al sporen van waterstof hadden gevonden. Omdat de onderzoekers nauwkeurig konden aantonen dat de onderzochte plekken nauwelijks aardse roest of andere verwering vertoonden, concluderen zij dat het om oorspronkelijke, ‘ingebouwde’ waterstof gaat.

Een tweede stap was nagaan hoe het H₂S in het meteoriet terechtkwam. Uit hun spectra bleek dat de concentratie van H‑S‑bindingen nauw samenhangt met de aanwezigheid van piepkleine korrels pyrrhotiet, een ijzersulfide dat net iets zwavelrijker is dan het meer bekende troiliet. Experimentele en theoretische modellen wijzen erop dat zulke korrels in de oernevel als mini‑katalysatoren konden dienen: bij hoge temperatuur reageerde waterstofgas uit de gas­schijf met het sulfide en vormde H₂S, dat vervolgens oploste in omliggend, gesmolten silicaatrijk stof. Toen dat snel afkoelde, werden de sulfidekorrels als het ware ingekapseld in glas met daarin opgesloten zwavelwaterstof. Die glaciale zakjes vormen de voornaamste waterstof­voorraad in de meteoriet en waarschijnlijk ook in het materiaal waaruit de jonge aarde werd opgebouwd.

Als het merendeel van onze planeet uit vergelijkbare brokstukken bestond, dan had de proto‑Aarde al vanaf haar ontstaan voldoende waterstof en zuurstof om water te vormen. Het ontstaan van oceanen en daarmee van leefbare omstandigheden wordt in dit scenario een bijna onvermijdelijke uitkomst van de planetaire opbouw, in plaats van een ‘kosmisch gelukje’. Dat idee sluit ook beter aan bij isotopen­metingen van stikstof en waterstof in aardmantelgesteenten, die erop wijzen dat slechts een klein deel van de vluchtige elementen later, via inslagen van ijzige kometen, is toegevoegd.

Toch is er nog ruimte voor scepsis. Planetair geoloog Matt Genge van Imperial College London, die niet bij het onderzoek betrokken was, noemt het resultaat ‘interessant’ maar vindt het bewijs nog onvoldoende om het klassieke inslag­model volledig te verwerpen. Hij wijst erop dat de steen mogelijk honderdduizenden jaren in het Antarctische ijs lag, waardoor een deel van de waterstof toch van terrestrische oorsprong zou kunnen zijn. Het Oxford‑team erkent dat tot zo’n vijftien procent van de gemeten waterstof vervuiling kan zijn, maar stelt dat zo’n restfractie het totaalbeeld niet wezenlijk verandert en dat de belangrijkste H₂S‑pieken uit de meest ongerepte zones van de meteoriet komen.

Naast het debat over verwering blijft er een tweede onzekerheid: hoeveel van dit ‘natte’ materiaal belandde werkelijk in de Aarde? Hoewel enstatiet‑chondrieten chemisch het beste passen bij onze planeet, vormen ze slechts een klein deel van de huidige meteoriet­verzameling. Het is daarom niet zeker of ze destijds het dominante bouwmateriaal waren. Onderzoeksleider Tom Barrett wil daarom een bredere selectie meteorieten analyseren om de spreiding in waterstof­gehalte vast te stellen en zo de balans op te maken tussen ingebouwd en later aangevoerd water. Daarvoor is echter telkens een synchrotron of vergelijkbare megafaciliteit nodig, wat verklaart waarom zulke metingen nu pas mogelijk worden.

Mocht dit nieuwe beeld van de herkomst van het aardse water standhouden, dan heeft dat gevolgen die verder reiken dan onze eigen planeet. Rotsachtige planeten rond andere sterren die in vergelijkbaar hete, zwavelrijke omstandigheden ontstaan, zouden dan eveneens van meet af aan over royale waterreserves hebben kunnen beschikken. Daarmee vergroot het onderzoek het plausibele aantal werelden waar oceanen (en misschien leven) spontaan konden en kunnen ontstaan.

Asielzoekers die beschikken over spaargeld of een inkomen, moeten binnenkort zelf bijdragen aan hun zorgkosten. Dat stelt minister Marjolein Faber (Asiel en Migratie) in een brief aan de Tweede Kamer. De maatregel is onderdeel van bredere versoberingen in de asielopvang, waarmee het kabinet hoopt geld te besparen en het verblijf in opvanglocaties minder aantrekkelijk te maken.

Tot nu toe werden de ziektekosten volledig vergoed via een aparte zorgregeling voor asielzoekers. Deze regeling geldt voor huisartsen, tandartsen en ziekenhuiszorg. In of nabij de meeste asielzoekerscentra zit een huisarts die hen helpt. Wanneer er een tolk nodig is bij een medische afspraak, betaalt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) die kosten. Aan die situatie komt dus mogelijk een einde voor wie zelf kan betalen.

Naast de veranderingen in de zorgkosten wil Faber dat asielzoekers voortaan hun eigen maaltijden bereiden. In veel centra wordt nu nog centraal gekookt of catering geleverd. Volgens de minister moet dit veranderen om bewoners meer verantwoordelijkheid te geven. Zelf koken zou bovendien helpen bij het vinden van structuur in het dagelijks leven, aldus Faber.

De verwachting is dat deze maatregel ook financiële voordelen oplevert. Door de catering af te bouwen en zelfredzaamheid te stimuleren, denkt het kabinet ongeveer 40 procent op de voedselkosten te kunnen besparen. Dat geld kan elders in de opvang worden ingezet of bijdragen aan verdere bezuinigingen.

Faber hoopt daarnaast dat het verminderen van centrale voorzieningen ook leidt tot minder overlast in en rond de opvanglocaties. Asielzoekers die hun tijd besteden aan het bereiden van hun eigen maaltijden, zouden volgens haar minder geneigd zijn om zich te vervelen of ongewenst gedrag te vertonen. De voorstellen maken deel uit van het streven van de PVV om het asielbeleid strenger en soberder te maken.

De Europese Unie heeft besloten om boetes aan Apple en Meta voorlopig niet door te zetten. De sancties waren bedoeld vanwege schendingen van de Digital Markets Act (DMA), maar blijven voorlopig in de ijskast staan. Volgens bronnen van The Wall Street Journal speelt de gespannen relatie met de Verenigde Staten hierin een grote rol. Brussel wil geen extra olie op het vuur gooien terwijl er gesprekken lopen over een nieuw handelsakkoord tussen de EU en de VS.

De Europese Commissie had eigenlijk al twee weken geleden de boetes willen aankondigen, en had die aankondiging zelfs al doorgeschoven naar afgelopen dinsdag. Toch werd dat moment opnieuw uitgesteld. De precieze reden is niet officieel bekendgemaakt, maar ingewijden stellen dat Brussel de Amerikaanse regering, en met name president Donald Trump, niet wil provoceren. Die uitte zich eerder al fel tegen de aanpak van Amerikaanse techreuzen door Europa.

Hoewel de hoogte van de boetes relatief laag zou zijn – vermoedelijk als gebaar richting Washington – blijven ze gevoelig. De EU wil met de Digital Markets Act juist de marktmacht van grote techbedrijven aan banden leggen. Volgens de Commissie hebben zowel Apple als Meta regels overtreden. Apple zou appbouwers verhinderen om goedkopere aanbiedingen buiten de App Store aan te bieden, en Meta dwingt gebruikers van Facebook en Instagram tot een keuze: ofwel betalen, ofwel gepersonaliseerde advertenties accepteren.

Het boeteplan is daarmee niet van tafel, maar op pauze gezet. Zowel Apple als Meta kunnen dus later alsnog sancties verwachten, en worden nu al verplicht hun gedrag aan te passen. De EU lijkt met dit uitstel vooral te willen voorkomen dat het handelsklimaat tussen de VS en Europa nog verder verslechtert. Voorlopig is het dus even slikken voor Brussel: juridische daadkracht wijkt voor diplomatieke voorzichtigheid.

Op elke iPhone staat ‘Designed in California’, maar het toestel rolt uiteindelijk vooral van Chinese lopende banden. Dat maakt Apple extreem kwetsbaar voor de onvoorspelbare handelspolitiek van Donald Trump, die als president de economische relatie tussen de VS en China op stelten zet. Hij voerde invoerheffingen in die op sommige Chinese producten inmiddels tot 245 procent oplopen en nam Apple daarbij nadrukkelijk op de korrel. Smartphones en computers kregen vorige week weliswaar een adempauze dankzij een tijdelijke vrijstelling, maar Trump twitterde meteen op Truth Social dat niemand veilig is en kondigde een onderzoek aan naar de hele elektronicaketen, van halfgeleiders tot eindmontage. In Washington klinkt herhaaldelijk dat de ‘miljoenen mensen die schroefjes in iPhones draaien’ voortaan in Amerika aan de slag moeten; minister van Handel Howard Lutnick en woordvoerder Karoline Leavitt betogen dat bedrijven als Apple hun productie razendsnel moeten terughalen.

Apple maakte in Trumps eerste ambtstermijn nog dankbaar gebruik van uitzonderingen op diens importheffingen, maar deze keer heeft de president het bedrijf juist als afschrikwekkend voorbeeld aangewezen. Daarmee wil hij niet alleen China raken, maar de gehele Aziatische toeleveringsketen onder druk zetten: zelfs Vietnam, waar Apple inmiddels AirPods laat assembleren, balanceerde al op de rand van een heffing van 46 procent voordat Trump die voor negentig dagen opschortte. Voor Apple is de dreiging dubbel: het risico op hogere belastingen in de VS én mogelijke vergeldingsmaatregelen uit Beijing, zoals de importheffingen van 125 procent die China nu op bepaalde Amerikaanse goederen heft.

Die politieke wip‑wap zet Apples zorgvuldig opgebouwde productieketen zwaar onder druk. Het technologieconcern begon begin jaren 2000 met produceren in China, juist omdat de VS destijds aanstuurde op een open wereldhandel. Foxconn bouwde er de megafabriek iPhone City, Apple kweekte eigen leveranciers tot wereldtop en het bedrijf werd een icoon van westerse hightech in een snelgroeiend China. Inmiddels hebben 150 van Apples 187 belangrijkste toeleveranciers een fabriek in China en zei topman Tim Cook vorig jaar nog dat er ‘geen kritischer keten is dan de Chinese’. Maar die verwevenheid wordt nu door Trump juist gebruikt als hefboom: wie afhankelijk is van China, krijgt een rekening gepresenteerd.

Apple probeert wel uit te wijken naar India en Vietnam, maar nergens kan het op korte termijn een alternatief op de schaal van China optuigen. Ondertussen jaagt Trump op een politiek succes: fabrieksbanen terug naar het Amerikaanse Midden‑Westen, zichtbare investeringen op eigen bodem en een stok achter de deur voor de presidentscampagne. Apple kondigde al een investering van 500 miljard dollar in de VS aan, maar het is onzeker of dat voldoende is om verdere heffingen af te wenden: Trumps toon verraadt weinig neiging tot inbinden.

Terwijl Washington de duimschroeven aandraait, reageert Beijing met export­restricties op zeldzame aardmetalen en stimuleert het Chinese merken als Huawei, Xiaomi en Oppo om Apples thuisvoordeel af te pakken. Zo verliest Apple in China marktaandeel, drukt het noodgedwongen met kortingen de prijzen en worstelt het met strengere Chinese restricties op functies als AirDrop.

De tijdelijke uitzondering op smartphones dempt de dreiging, maar het onderliggende probleem blijft: Trumps grillige heffingenpolitiek kan Apple op elk moment weer treffen. Het bedrijf zal daardoor niet direct bezwijken, maar de druk op kosten, logistiek en strategie neemt toe. Zolang Trump zijn handelspolitiek inzet als binnenlandse troefkaart en China terugslaat, blijft Apple gevangen tussen twee economische supermachten en kan het zich geen moment veroorloven te ontspannen.

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft in de nacht van zaterdag op zondag (lokale tijd) een streep gezet door de nieuwste deportatieplannen van de regering‑Trump. Het hof verbood de overheid tot nader order om tientallen Venezolaanse migranten uit te zetten die volgens Washington lid zouden zijn van de gewelddadige straatbende Tren de Aragua.

In een korte, anonieme spoedbeschikking bepaalden de rechters dat ‘geen enkel lid van de vermeende groep gedetineerden’ het land mag worden uitgezet voordat het hof opnieuw naar de zaak heeft gekeken. De beslissing volgde op een urenlange juridische wedren van de Amerikaanse burgerrechtenorganisatie ACLU, die binnen vijf uur noodverzoeken indiende bij drie verschillende rechtbanken. Rechters Clarence Thomas en Samuel Alito stemden tegen het uitzettingsverbod. Het Witte Huis reageerde niet meteen.

De regering beroept zich op de bijna nooit gebruikte Alien Enemies Act uit 1798, waarmee de president in oorlogstijd buitenlanders kan verwijderen die als vijand worden beschouwd. Donald Trump activeerde die wet vorige maand om vermeende bendeleden versneld op het vliegtuig te zetten. Sindsdien vertrokken al vijf vluchten met in totaal ruim tweehonderd mensen naar El Salvador, dat de gedetineerden tegen betaling in zijn overvolle gevangenissen opslaat.

Vrijdag kregen meer dan vijftig Venezolanen in het Bluebonnet‑detentiecentrum in Anson (Texas) schriftelijk te horen dat ze nog dezelfde avond uitgezet konden worden. Toen een federale rechter in Abilene weigerde in te grijpen, stapte de ACLU direct naar het hof van beroep in New Orleans en uiteindelijk naar het Hooggerechtshof. Volgens de advocaten zaten sommige mannen al in de bus naar het vliegveld.

De rechtsstrijd is extra gecompliceerd door een uitspraak van het Hooggerechtshof eerder deze maand: vreemdelingen die op basis van de Alien Enemies Act worden uitgezet, moeten hun verwijdering kunnen aanvechten, maar alleen in het district waar zij worden vastgehouden. Daardoor moeten advocaten afzonderlijk procederen in ruim negentig federale gerechtelijke districten.

Rechter James Boasberg in Washington, die al langer toezicht houdt op de deportaties, overweegt een onderzoek tegen de regering. In maart negeerde die namelijk zijn order om vluchten te pauzeren: drie toestellen vertrokken tóch vanuit Texas.

De dossiers van de Venezolanen in Anson laten zien hoe dun het bewijs tegen hen soms is. Zo zou een 19‑jarige (initialen Y.S.M.) bendelid zijn omdat hij op Facebook naast iemand stond die een pistool vasthield. Volgens de jongeman ging het om een waterpistool. Een andere gedetineerde moest een Engelstalige afstandsverklaring tekenen; toen hij weigerde, kreeg hij te horen dat hij ‘toch wel’ werd uitgezet, ‘op last van de president’.

Door het voorlopige bevel van het Hooggerechtshof kan de regering‑Trump vooralsnog niemand meer uitzetten op basis van de Alien Enemies Act zonder eerst de nodige rechtsgang te bieden. Hoe lang het moratorium duurt, is onduidelijk: het hof kan de zaak versneld behandelen of de kwestie terugverwijzen naar de lagere rechtbanken.

Het contrasteert scherp: waar de leiders van PVV, VVD, NSC en BBB zich deze week glunderend presenteerden met hun Voorjaarsnota, gelooft de meerderheid van de Nederlanders niet dat dit akkoord het land vooruithelpt. Zo blijkt bijvoorbeeld uit onderzoek van RTL Nieuws dat slechts één op de tien ondervraagden perspectief ziet en dat amper 4 procent verwacht er persoonlijk beter van te worden. “Het kabinet heeft ingezet op steun voor specifieke groepen, maar de verwachtingen over de prestaties van deze coalitie zijn inmiddels bij heel veel kiezers zeer negatief”, zegt opiniepeiler Gijs Rademaker. Een sociale huurder formuleert de teneur bondig: “Ik krijg er dan wel een beetje bij, maar wanneer alles nog duurder wordt schiet ik er niets mee op.” Die scepsis loopt als een rode draad door alle inkomensgroepen: de beloofde koopkrachtwinst wordt in de praktijk weggevreten door hogere energierekeningen en oplopende prijzen in de supermarkt.

De maatschappelijke weerslag is duidelijk: volgens het RTL Nieuws verwacht 43 procent van de ouders met kinderen erop achteruit te gaan, vooral doordat gratis kinderopvang opnieuw is uitgesteld en het kindgebonden budget voor hogere inkomens krimpt. Werkenden in de tweede belastingschijf vrezen door de sluipende belastingdruk zelfs netto te verliezen als zij extra uren draaien. “Ik ben meer gaan werken omdat ‘werken loont’ en de zorg veel tekorten heeft, om nu onderaan de streep niks eraan over te houden”, zegt een lid van het RTL Nieuwspanel.

Toch presenteren de coalitiepartijen hun compromis als een keurige balans tussen begrotingsdiscipline en gerichte ondersteuning. Minister Eelco Heinen houdt de lijn van trendmatig begroten heilig: buffers opbouwen in goede tijden, uitgeven wanneer dat nodig is. Maar de degelijke façade verhult volgens economen vooral uitstel en improvisatie. “Wat me vooral opvalt: struisvogelpolitiek op de grote posten”, zegt Sandra Phlippen. Zij ziet in de stukken weinig om burgers weerbaarder te maken tegen geopolitieke onzekerheid, inflatie en de kostbare energietransitie die nadert. Barbara Baarsma spreekt van een ad‑hocreparatie: overal zoeken de bewindslieden ruimte om de kiezer op de korte termijn een paar tientjes te gunnen, terwijl een strategie om toekomstige groei mogelijk te maken ontbreekt.

Die zoektochten leiden tot boekhoudkundige trucs. De symbolisch belangrijke schrapping van de btw‑verhoging op cultuur, sport en media wordt gefinancierd met het ‘beperken’ van de indexatie van de inkomstenbelasting. Voor wie niet op de details let klinkt dat onschuldig, maar zoals econoom Vinzenz Ziesemer uitlegt: “Als je de belastingschijven niet mee laat stijgen met de inflatie, komt veel inkomen automatisch in een hogere schijf terecht.”  Hoogleraar ondernemingsfinanciering en financiële markten Arnoud Boot noemt het ‘een grote truc’ die 1,3 miljard oplevert zonder dat het woord belastingverhoging valt: precies het bedrag dat nodig is om de omstreden btw‑maatregel te schrappen. Het is niet de eerste keer dat een kabinet dit middel gebruikt, maar Ziesemer waarschuwt dat de verborgen heffing ‘normaal aan het worden is’.

Steeds duiken dezelfde patronen op: investeringspotten worden aangesproken om consumptieve verlichting te bekostigen. Zo haalt de coalitie 600 miljoen euro uit het Klimaatfonds om de energiebelasting te verlagen. Het fonds was juist bedoeld om woningen te isoleren en industrie te vergroenen; nu verdwijnt een deel in een kortstondige lastenverlichting. D66-leider Rob Jetten spreekt op X van het ‘plunderen’ van het fonds voor ‘een habbekrats’, Mirjam Bikker van de ChristenUnie wijst op het negeren van de stikstofcrisis en GroenLinks-PvdA-voorman Frans Timmermans ziet ‘geen visie op de toekomst van ons land’. Die kritiek is breder dan partijpolitiek: wie experts of sectororganisaties beluistert, hoort dezelfde verzuchting dat structurele problemen worden doorgeschoven.

De sociale huursector is een duidelijk voorbeeld van dat laatste. Het bevriezen van huren in 2025 en 2026 levert huurders direct lucht, maar corporatiekoepel Aedes becijfert dat twee jaar stilstand tot 2030 zo’n 47,5 miljard euro aan inkomsten scheelt. Dat betekent 170 000 woningen minder nieuwbouw of 1,4 miljoen woningen die niet worden verduurzaamd. Voorzitter Liesbeth Spies noemt het ‘verbijsterend’ en ‘populistisch’.

Vanuit de hoek van het onderwijs klinkt een vergelijkbaar alarm: boven op een eerder pakket aan onderwijsbezuinigingen schrapt het kabinet vanaf 2028 een regeling voor kwetsbare leerlingen. “Dit gaat de maatschappij veel meer kosten dan opleveren”, reageert AOb‑voorzitter Thijs Roovers. Terwijl de coalitie schermt met ‘rekening houden met volgende generaties’, zien sectoren die juist voor die generaties investeren hun begrotingen geplunderd.

Ook op terreinen waar de coalitie zelf prioriteit zegt te geven, volstaat de Voorjaarsnota met symboliek. Defensie krijgt in de papieren tot 2029 ruim een miljard extra, maar verdeeld over vijf jaar. Dat tilt de uitgaven richting 2,09 procent van het bbp, ver onder de 3,5 procent die VVD‑leider Yesilgöz een jaar geleden nog als ambitie uitsprak.

Voor de spoorverbindingen breekt hetzelfde beeld. Het vorige kabinet had meer dan 3 miljard gereserveerd voor de Lelylijn; dit kabinet schuift dat bedrag naar onder meer de Nedersaksenlijn. Burgemeester Avine Fokkens‑Kelder spreekt van ‘echt schandalig’ wanbeleid. BBB houdt vol dat de Lelylijn nog niet is geschrapt, maar het ontbreekt vooralsnog aan dekking en een realistische planning. Ondertussen tuimelen de rentestanden omhoog en is elke vertraging duur.

Binnen het kabinet zelf heerst verwarring over de keuzes. Zorgminister Fleur Agema wist tijdens de persconferentie niet hoe haar eigen begroting was aangepast, staatssecretaris Mariëlle Paul begreep de woede in het onderwijs wel, maar kon haar niet wegnemen en premier Dick Schoof erkent dat woningcorporaties ‘terechte zorgen’ hebben. Die improvisatie voedt de oppositie, die zich opmaakt voor een vinnig debat. Timmermans wijst op ‘strooigoed’ om onvrede ‘af te kopen’, Joost Eerdmans ziet de ‘hardwerkende Nederlander’ juist bloeden, Henri Bontenbal detecteert een kabinetscultuur die ‘elk explosief dossier’ vooruitduwt om geen interne ruzie te riskeren.

Onder het oppervlak loopt de begroting intussen verder uit het lood. Minister Heinen mag dan pronken met het handhaven van “discipline”, de meerjarenramingen tonen oplopende tekorten zonder dat er structurele investeringsagenda’s tegenover staan. Economen zijn niet principieel tegen rode cijfers, Nederland blijft een rijk land met een bescheiden staatsschuld, maar het ontbreekt aan onderbouwing. Arnoud Boot herhaalt dat verschuiven tussen consumptieve posten economische groei niet stimuleert: zonder investeringen in kennis, innovatie en infrastructuur verzwakt het verdienvermogen juist. Daarmee ontstaat het risico van permanente reparatierondes: telkens nieuwe bezuinigingen of belastingen om gaten te dichten die door eerdere lapwerk‑compromissen zijn geslagen.

Zo vormt de Voorjaarsnota een spiegel van een coalitie die haar interne evenwicht boven alles stelt. Elke partij kreeg zichtbare trofeeën: een bevroren huur, extra geld voor jeugdzorg, een startschot voor mkb‑maatregelen, een defensie‑booster voor de achterban, maar de rekening komt elders terecht of wordt met fiscale rookgordijnen verhuld. Politicologen zien daarin het klassieke patroon van ‘strooigoedcoalities’: zwakke ideologische samenhang noodzaakt tot ruilhandel waarbij elk onderwerp tot onderhandelingsmunt verwordt. Het gevolg is dat beleid versnipperd raakt en burgers de rode lijn niet meer zien.

Daarmee fungeert deze Voorjaarsnota niet als keerpunt, maar als een zoveelste hectometerpaaltje in een langere weg van gemiste kansen. Ze laat zien hoe begrotingsdiscipline kan ontaarden in begrotingsacrobatiek wanneer politieke wil ontbreekt om echt te kiezen. Ze toont hoe kortetermijndenken (een huurbevriezing, een tientje aan de pomp, een symbolische ‘boodschappenbonus’ in 2026) de weg effent voor structurele achterstanden, van onderwijskwaliteit tot woningbouw en klimaatadaptatie. En ze illustreert hoe bij gebrek aan geloofwaardige langetermijnvisie het politiek waardevolste kapitaal, het vertrouwen van burgers, verder erodeert.

Met een drie minuten durende videoboodschap op Goede Vrijdag zette Pieter Omtzigt (50) na ruim twee decennia een punt achter zijn loopbaan in de landelijke politiek. “Echt herstel van mijn burn‑out lukt niet in de hectiek van Den Haag,” verklaarde hij, zichtbaar aangedaan. Daarmee verliest de Tweede Kamer de man die het kinderopvangtoeslagschandaal blootlegde, kabinetten in verlegenheid bracht en bij miljoenen kiezers het verlangen naar een ‘nieuwe bestuurscultuur’ belichaamde. Voor Nieuw Sociaal Contract, de partij die in november 2023 in één klap twintig zetels veroverde, is zijn vertrek een politieke aardbeving van de eerste orde.

Van econometrist tot luis in de pels
Toen de 28‑jarige econometrist in 2003 namens het CDA de Kamer betrad, behoorde hij tot de anonieme achterhoede. Dat veranderde razendsnel toen hij zich vastbeet in belastingdossiers. Met eindeloze Wob‑verzoeken, nachtelijke moties en scherpe interrupties bouwde hij een reputatie op als dossiervreter. Zijn kritische houding tegenover het tweede kabinet‑Rutte maakte hem berucht op ministeries, maar geliefd bij burgers die zich miskend voelden door een gesloten overheid.

Die combinatie kwam pregnant tot uiting in het toeslagenschandaal. Samen met SP‑collega Renske Leijten reconstrueerde Omtzigt hoe duizenden ouders na een kleine administratieve fout in een financiële afgrond belandden. De affaire leidde in 2021 tot de val van Rutte III en maakte Omtzigt definitief een symbool van parlementaire controle. Tegelijkertijd eiste de strijd zijn tol: emotionele uitbarstingen in commissies en signalen van overbelasting werden almaar frequenter.

‘Functie elders’ en de breuk met het CDA
Binnen het CDA gold Omtzigt al jaren als lastig. Zijn vragenregen frustreerde eigen ministers, zijn afkeer van partijdiscipline botste met het fractiebestuur en zijn bijna‑overwinning op Hugo de Jonge in de lijsttrekkersrace van 2020 was voor velen een schrikbeeld. Toen verkenner Kajsa Ollongren in maart 2021 met de aantekening “Positie Omtzigt: functie elders” voor de fotografen langs liep, werd de vertrouwensbreuk publiek. Enkele maanden later stapte Omtzigt ziek uit de partij, om als eenmansfractie Groep Omtzigt terug te keren.

De geboorte van Nieuw Sociaal Contract
Met de publicatie van zijn boek Een nieuw sociaal contract (2021) groeide het idee van een onafhankelijke beweging. Pas in de zomer van 2023, na lang aarzelen, richtte hij daadwerkelijk een partij op. NSC schoot in de peilingen naar veertig virtuele zetels: kiezers herkenden zich in Omtzigts pleidooi voor bestaanszekerheid, regionale spreiding van macht en een weerbare rechtsstaat. Toch temperde hij de verwachtingen en gaf na lang dralen aan géén premier te willen worden. Bij de verkiezingen in november 2023 haalde NSC uiteindelijk twintig zetels: genoeg om sleutelspeler te worden in de formatie die leidde tot het kabinet‑Schoof (PVV‑VVD‑NSC‑BBB).

De spagaat van regeren met de PVV
Vanaf dag één bleek regeren voor Omtzigt een spagaat. Hij had de coalitie enkel willen aangaan nadat PVV‑leider Geert Wilders afstand deed van het premierschap én een rechtsstaatverklaring tekende. Maar in de praktijk zoomde de aandacht uitgerekend in op elke PVV‑uitglijder. Ging Wilders tekeer tegen rechters of suggereerde Asielminister Faber het parlement te willen omzeilen met staatsnoodrecht, dan was Omtzigt aan zet om uit te leggen hoe dát rijmde met ‘goed bestuur’. In de wandelgangen klaagde hij dat hij zich voortdurend moest verantwoorden voor woorden die niet de zijne waren.

Burn‑out en ‘ontpieteren’
Regeren vergde ook intern zijn tol. Al tijdens de coalitie‑onderhandelingen deden berichten de ronde over nachtelijke onderhandelingssessies waarin Omtzigt schreeuwend en huilend extra miljarden eiste voor bestaanszekerheid. In september 2024 kondigde hij een ‘tijdelijke stap terug’ aan; co‑fractievoorzitter Nicolien van Vroonhoven nam Kamerdebatten en coalitie‑overleggen over. In NRC klaagden anonieme NSC’ers over de noodzaak van ‘ontpieteren’: de partij moest minder om één man draaien.

Toen Omtzigt in november terugkeerde, bleef die spanning. Hij verdeelde het fractieleiderschap, maar greep nog steeds in bij dossiers over pensioenen, energie en Europese integratie. Voor coalitiepartners was het soms onduidelijk of zij met Van Vroonhoven of met Omtzigt onderhandelden; voor NSC‑bewindslieden voelde het alsof de partijleider over hun schouder meekeek.

Vrije val in de peilingen en intern vertrek
De electorale gevolgen lieten niet op zich wachten. In de jongste Peilingwijzer is NSC inmiddels weggezakt tot twee zetels. Kiezers die op rechts ontevreden waren over de ‘beleidsmatige stroperigheid’ en linkse zwevers die de PVV‑deal niet verteerden, dropen af. Ondertussen haakten een staatssecretaris en twee Kamerleden af, deels uit frustratie over de omgangsvormen in het kabinet, deels omdat zij Omtzigts koers niet konden volgen. Van binnenuit werd gefluisterd dat ‘de houdgreep’ waarin hij de fractie hield, onhoudbaar was.

De druppel: Voorjaarsnota‑onderhandelingen
In de aanloop naar de Voorjaarsnota onderhandelde Van Vroonhoven namens NSC, terwijl Omtzigt via een videoverbinding meekeek. Coalitiegenoten lieten na afloop uitlekken dat ‘handjeklap met Nicolien soms nóg zwaarder was dan met Pieter’. Het lijkt de finale tegenvaller geweest te zijn voor Omtzigt, die tot de conclusie kwam dat rust vinden onmogelijk is zolang de hectiek van Den Haag lonkt.

Reculer pour mieux sauter? Reconstructie van de videoclaus
Vrijdagmiddag, anderhalf uur vóór publicatie van de video, deelde hij zijn besluit met de fractie. Daarna nam hij op X afscheid: “Hoewel ik nog boordevol ideeën zit, lukt het me niet mijn mandaat af te maken.” Het Kamerlid dat menig minister trakteerde op een inkijkje in het toeslagendrama, drukte deze keer op de pauzeknop voor zijn eigen leven. De reacties waren, van ‘moedig’ (premier Dick Schoof) tot ‘heel, heel zwaar’ (Van Vroonhoven), unaniem empathisch. Niemand kon volhouden dat hij dit niet had zien aankomen, maar iedereen leek verrast door het momentum.

Wat betekent dit voor NSC en het kabinet‑Schoof?

1. Leiderschap
   Van Vroonhoven geldt al maanden als de de‑facto leider, maar mist Omtzigts flair en netwerk. Ze moet nu laveren tussen kiezers die rechtsstatelijke principes essentieel vinden en coalitiepartners die daar regelmatig volstrekt geen boodschap aan lijken te hebben.
2. Electorale overlevingskans
   Zonder het merk‑Omtzigt boet NSC in aan herkenning. De partijorganisatie is jong, de achterban versnipperd. Peilers waarschuwen voor een CDA‑2017‑scenario: snelle krimp als kiezers heil zoeken bij BBB of Volt.
3. Coalitiestabiliteit
   Paradoxaal genoeg kan Omtzigts vertrek de coalitie tijdelijk ontlasten. Minder onverwachte persmomenten en emotionele uitbarstingen betekent meer voorspelbaarheid. Tegelijk vervalt het laatste deel van het morele kompas waarop het kabinet pretendeerde af te stemmen.
4. Parlementaire dynamiek
   Sceptici vrezen dat de reflectie op macht, die Omtzigt zo fel representeerde, weer terrein verliest. Anderzijds is er een generatie Kamerleden, getraind door zijn voorbeeld, die die taak kan overnemen.

Pieter Omtzigt laat een paradoxale erfenis achter. Hij toonde dat één volhardend Kamerlid systemen kan openbreken, maar ook hoe kwetsbaar zo’n solo‑optreden is als de fysieke en mentale belasting ontspoort. Zijn loopbaan vertelt het verhaal van een politicus die met succes tegen machtsschendingen vocht, maar wiens eigen partij aan zijn perfectionisme kon bezwijken.

Pieter Omtzigt kiest hij voor zijn gezin en herstel, een keuze die velen hem niet alleen gunnen, maar ook na twintig turbulente jaren niet willen misgunnen. Zijn droom van een nieuw sociaal contract spat uiteen, maar de vragen die hij opwierp over transparantie, rechtsgelijkheid en bestuurlijke weerbaarheid zijn door toedoen van het kabinet dat hij mogelijk maakte urgenter dan ooit geworden.