Moet geweld tegen hulpverleners strenger worden aangepakt?

Oud en Nieuw was de laatste jaarwisseling waarop particulieren vuurwerk mochten afsteken. De politie meldde talloze gebouwbranden, ongelukken en arrestaties. In verschillende Nederlandse steden werden hulpverleners aangevallen en auto's in brand gestoken. In Breda gooiden tuig molotovcocktails en straatstenen naar de politie. Ook in Rosendaal en Den Haag vonden aanvallen op ambulance-personeel, brandweerlieden en politieagenten plaats.

Door het vuurwerk vielen er zwaargewonden en kwamen er twee mensen om het leven. ‘De komende dagen zullen de gevolgen van deze jaarwisseling pas echt goed duidelijk worden’, zegt plaatsvervangend korpschef Wilbert Paulissen. ‘Maar afgelopen nacht hebben we al heel veel branden, vernielingen en geweld gezien. Zo werden de Vondelkerk in Amsterdam en een sporthal in het Groningse Bedum door brand verwoest. Er werd een supermarkt geplunderd en agenten werden bekogeld met molotovcocktails, zwaar vuurwerk en stoeptegels.’

Paulissen blikt terug op een zware avond en nacht. ‘Het begon anders dan andere jaren al vroeg: halverwege de avond moest de Mobiele Eenheid al op veel plekken ingrijpen. Bijna alle beschikbare ME’ers die we in Nederland hebben, waren aan het werk. Echt een maximale inzet die de halve nacht voortduurde. Er zijn zo’n 250 mensen aangehouden.’

Op veel plekken richtte het geweld zich op de politie en overige hulpverleners. ‘Het is echt bizar om te zien hoe sommigen daar echt op uit zijn en in sommige gevallen met gezichtsbedekkende kleding op geweld uitlokken’, aldus Paulissen. ‘In enkele steden werden waterwerpers ingezet. Er zijn weer agenten en andere hulpverleners gewond geraakt en politievoertuigen bruut vernield. We hebben veel geïnvesteerd om onze mensen zo goed mogelijk te beschermen, bijvoorbeeld met nieuwe gehoorbescherming. Toch hebben meerdere collega's gehoorschade opgelopen.’

Kort voor de jaarwisseling startte ook een pilot met de inzet van grotere bussen pepperspray en het gebruik van traanverwekkende stof in de waterwerper. De traanverwekkende stof is niet ingezet, van de grotere bussen pepperspray is wel gebruik gemaakt. Het is nog te vroeg om iets over de effecten te zeggen.

Dat het een drukke nacht was, bleek ook toen er een NL-Alert uitging over alarmnummer 112 omdat het nummer overbelast raakte. De hulpdiensten riepen hierin op om alleen te bellen bij acuut levensgevaar. Voor andere incidenten werd verwezen naar andere nummers van de hulpdiensten. Paulissen: ‘De meldkamers waren enorm opgeschaald in capaciteit. Maar kort na twaalven waren alle lijnen bezet. Dat had vooral te maken met de vele meldingen van branden. Na de inzet van het NL-Alert liep dat snel terug.’ Tijdens de vorige jaarwisseling waren er problemen met de onderlinge communicatie tussen agenten, maar dit jaar verliep de communicatie via C2000 goed.

In Nederland treedt vanaf de jaarwisseling van 2026/2027 een verbod op vuurwerk in werking, na een parlementair besluit. In de toekomst zullen alleen professionele evenementenorganisatoren nog een vergunning krijgen. Het verbod is een reactie op het toenemende geweld tijdens oudejaarsavond.