Tennisster Iga Swiatek heeft zich zonder enige moeite geplaatst voor de halve finales van de Australian Open. De als tweede geplaatste Poolse rekende in de kwartfinales met speels gemak af met de als achtste geplaatste Amerikaanse Emma Navarro: 6-1, 6-2.

Swiatek neemt het in de halve finales op tegen een volgende Amerikaanse, Madison Keys. De nummer negentien van de plaatsingslijst trof Elina Svitolina uit Oekraïne, als 28e geplaatst en goed voor een sterke eerste set. Daarna nam Keys echter de touwtjes in handen en zij maakte het met 3-6, 6-3, 6-4 overtuigend af.

Wereldranglijstaanvoerster Aryna Sabalenka stond zowaar voor het eerst sinds de finale van 2023 een set af: de Russische Anastasia Pavlyuchenkova was de Wit-Russische in set twee de baas. Dat was echter niet genoeg en de regerend tweevoudig kampioene trok het alsnog weer naar zich toe: 6-2, 2-6, 6-3.

Sabalenka mag zich opmaken voor een ontmoeting met de Spaanse Paula Badosa, als elfde geplaatst. Zij trof de nummer drie van de plaatsingslijst, de Amerikaanse Coco Gauff, die de openingsset na een paar blunders uit handen gaf. In de tweede set had Badosa aanvankelijk moeite om haar kansen af te maken, maar met een paar machtige punten deed ze dat alsnog: 7-5, 6-4.

Feyenoord heeft in  de Champions League een 3-0 zege geboekt tegen Bayern München en is daardoor zeker van de tussenronde. Zelfs een plek bij de beste acht en daarmee directe plaatsing voor de 1/8e finales is nog steeds mogelijk.

Feyenoord begon gehavend aan de wedstrijd door de vele geblesseerde middenvelders waardoor er geimproviseerd moest worden. Dat de Rotterdammers zich vooral op het verdedigen moesten richten was niet onverwacht maar in het eerste gedeelte van de wedstrijd werd weinig weggeveven. Na 20 minuten was het Smal die Gimenez de diepte instuurde, die nam knap aan en rondde ook goed af, 1-0. De Duitsers voerden daarna de druk op en waren een aantal keer dicht bij een goal, maar het was aan de uitblinkende keeper Bijlow te danken dat Feyenoord de 0 hield. Vlak voor rust werd de voorsprong zelfs verdubbeld toen Gimenez uit een penalty zijn tweede van de avond maakte.

Na rust was het spelbeeld hetzelfde, het was eenrichtingsverkeer richting het doel van Bijlow maar die bleek vanavond niet te passeren. Hoogtepunt was de fenomenale redding op de kopbal van Musiala. De enige keer dat de keeper geklopt leek was na een kopbal van Sané, maar die zag de bal uiteindelijk op de paal belanden. In de slotfase was het dan Ueda die uit een counter scoorde en daarmee het duel definief besliste.

Feyenoord	3 - 0	Bayern München
21' Gimenez  45+9' Gimenez(pen)  89' Ueda
Gele kaart: Hancko, (Feyenoord), Sané,Goretzka, Müller,Ulreich, (Bayern München)
Stadion: De Kuip, Rotterdam Toeschouwers: ? Arbiter: Letexier (Fra)
Opstelling:		Opstelling:
Bijlow Nieuwkoop (Mitchell/ 75) Trauner Hancko Smal Stengs (Nadje/ 50) Beelen Milambo Hadj-Moussa (Ueda/ 83) Gimenez Paixão (Bueno/83)		Neuer Laimer (Sané/46) Upamecano Kim Min-jae (Pavlovic/62) Davies (Guerreiro/45 6) Olise Kimmich Musiala (Müller/83) Goretzka Coman (Gnabry/62) Kane

Geert Wilders, leider van de PVV, verzet zich tegen een algeheel vuurwerkverbod in Nederland. Hij stelt dat het merendeel van het vuurwerk al verboden is en dat een extra verbod geen verschil zal maken. Volgens Wilders ontstaan de meeste ongelukken door vuurwerk dat sowieso al verboden is.

Tegenover dit standpunt pleiten hulpverleners en lokale bestuurders al jaren voor een totaalverbod op consumentenvuurwerk. GroenLinks-PvdA en de Partij voor de Dieren hebben hiervoor een wetsvoorstel klaarliggen. Recentelijk heeft het CDA zijn standpunt gewijzigd en steunt nu opeens ook een dergelijk verbod. VVD-leider Dilan Yeşilgöz noemt het een "dilemma" en twijfelt over haar positie.

Wilders blijft echter bij zijn standpunt en noemt een algeheel vuurwerkverbod "symboolpolitiek" die niets verandert aan de huidige situatie. Hij benadrukt dat de focus moet liggen op handhaving van bestaande regels in plaats van nieuwe verboden in te stellen die óók niet gehandhaafd kunnen en zullen worden.

Ondanks de verdeeldheid onder politieke partijen, en onder de bevolking, groeit de steun in de tweede kamer voor een algeheel vuurwerkverbod. Want als er iets verboden KAN worden, dan zal het verboden worden. Misschien kan een referendum uitkomst bieden? Op die manier is het in ieder geval de burger die het voor het zeggen heeft.

Van de poker-achtige roguelike Balatro zijn inmiddels meer dan vijf miljoen exemplaren verkocht. Dat heeft ontwikkelaar LocalThunk bekendgemaakt. Deze game is al sinds de release op februari 2024 populair, maar het werd eind vorig jaar nog extra in de schijnwerpers gezet toen het een nominatie voor 'Game of the Year' bij The Game Awards binnensleepte.

"Aan iedereen die Balatro heeft opgepikt nadat ze het op de The Game Awards hebben gezien: we hopen dat er veel plezier mee hebt! Als dit de eerste keer is dat je een indie-titel hebt gekocht, probeer er dan nu een gewoonte van te maken! Er zijn fantastische indiegames beschikbaar!", aldus de ontwikkelaar.

Balatro is beschikbaar op alle consoles en pc.

Phantom Blade Zero is een actie-game die later dit jaar moet uitkomen voor PS5 en pc. De nieuwste trailer toont een baasgevecht tegen een marionet-achtige tegenstander die meerdere handlangers heeft.

De game doet qua gameplay vanwege de snelle actie en de parry-mechaniek vooral denken aan Sekiro. Phantom Blade Zero wordt overigens ontwikkeld S-GAME, een vrij onbekende Chinese ontwikkelaar. Volgens Daniel Camilo, een gameindustrie consultant die in China woont, heeft S-GAME recent extra geld ontvangen van investeerders. Na het ongekende succes van Black Myth: Wukong - waar minstens 20 miljoen exemplaren van zijn verkocht - zijn investeerders volgens Camilo op zoek naar een volgende Chinese AAA-titel die hoge ogen kan gooien.

In Phantom Blade Zero speel je als een huurmoordenaar genaamd Soul. Hij werkt voor een machtige organisatie genaamd The Order, maar aan het begin van het verhaal wordt hij beschuldigd van de moord op de patriarch. Soul moet voor zijn leven vechten tegen andere leden van The Order en tegelijk het mysterie achter de moord ontrafelen.

In de nieuwe Netflix-serie Zero Day speelt Robert de Niro één van de hoofdrollen, én is hij uitvoerend producent. Voor deze serie heeft Netflix nu een nieuwe trailer vrijgegeven.

In Zero Day speelt Robert De Niro de gerespecteerde voormalige Amerikaanse president George Mullen. Als voorzitter van de Zero Day Commission krijgt Mullen de opdracht om de daders op te sporen van een verwoestende cyberaanval die chaos heeft veroorzaakt in het hele land en duizenden slachtoffers heeft geëist. Terwijl desinformatie zich snel verspreidt en de persoonlijke ambities van machtige spelers in technologie, Wall Street en de overheid met elkaar botsen, wordt Mullen gedwongen zijn eigen duistere geheimen onder ogen te zien. Zijn vastberaden zoektocht naar de waarheid zet alles wat hem dierbaar is op het spel.

Zero Day is een miniserie en telt zes afleveringen. Naast De Niro zien we ook Jesse Plemons, Lizzy Caplan, Connie Britton, Joan Allen, Bill Camp, Dan Stevens, McKinley Belcher III, Matthew Modine en Angela Bassett. De regie is in handen van Lesli Linka Glatter (Homeland). Zero Day is vanaf 20 februari 2025 te streamen op Netflix.

YouTube-ster MrBeast, echte naam Jimmy Donaldson, heeft samen met investeerders een officieel bod uitgebracht op de Amerikaanse tak van TikTok. Dit initiatief komt te midden van zorgen over de nationale veiligheid en de dreiging van een verbod op de populaire app in de Verenigde Staten.

President Donald Trump heeft aangegeven open te staan voor de overname van TikTok door bevriende miljardairs zoals Elon Musk en Larry Ellison. Tijdens een persconferentie benadrukte Trump dat de koper bereid moet zijn de helft van het bedrijf aan de Verenigde Staten te geven om een vergunning te verkrijgen. Daarmee komen de gegevens van alle gebruikers uiteraard meteen aantoonbaar terecht bij de Amerikaanse overheid, in plaats van bij de Chinese, voor zover de speculaties daarover überhaupt al kloppen.

Hoewel Elon Musk publiekelijk geen interesse heeft getoond in de overname van TikTok, heeft hij zich uitgesproken tegen een verbod op de app, daarbij verwijzend naar de vrijheid van meningsuiting. Ondertussen ontkent TikTok dat er gesprekken zijn over een mogelijke verkoop aan Musk en noemt dergelijke berichten "pure fictie".

Zondag liep een deadline af waardoor TikTok officiëel verboden werd in de VS. TikTok blokkeerde de dienst daarop in de VS, maar na Trump's toezegging om na zijn inauguratie meteen een decreet te tekenen die het verbood het verbod te bestraffen - wat hij ook heeft gedaan - was de app enkele uren later weer beschikbaar.

TikTok benadrukt dat het algoritme dat video's aanbeveelt onder geen beding te koop is. Zondat dat algoritme wordt de waarde van TikTok geschat op zo'n 50 miljard dollar.

Ondanks het feit dat president Donald Trump de Verenigde Staten opnieuw heeft teruggetrokken uit het Klimaatakkoord van Parijs, verwachten experts dat de Amerikaanse uitstoot van broeikasgassen zal blijven dalen, zij het in een trager tempo dan onder het beleid van zijn voorganger, Joe Biden. Heleen de Coninck, hoogleraar klimaatverandering aan de TU Eindhoven en de Radboud Universiteit Nijmegen, stelt dat de neerwaartse trend voortduurt.

De voortdurende verduurzaming van de economie wordt voornamelijk gedreven door economische factoren. Steenkool verliest aan rendabiliteit, terwijl hernieuwbare energiebronnen steeds kostenefficiënter worden. Pieter Pauw, expert op het gebied van klimaatbeleid en -financiering aan de TU Eindhoven en Instituut Clingendael, benadrukt dat het vanuit economisch oogpunt logisch is dat het energiesysteem blijft verduurzamen.

Een deel van het klimaatvriendelijke beleid van de vorige regering zal naar verwachting worden voortgezet. De Inflation Reduction Act, die aanzienlijke investeringen in duurzame technologieën mogelijk maakte, zal waarschijnlijk deels worden gehandhaafd. Dit komt mede doordat Republikeinse staten aanzienlijk profiteren van deze wetgeving en er binnen het Congres weerstand is tegen het schrappen ervan. Daarnaast wordt verwacht dat Trump het gunstige belastingregime voor CO₂-opvang en -opslag zal behouden, wat zowel de olie-industrie als klimaatdoelen ten goede komt.

Het opzeggen van het Klimaatakkoord door de VS zal naar verwachting geen domino-effect veroorzaken onder andere landen. Zelfs landen als Saudi-Arabië blijven partij bij het akkoord om invloed te behouden. Voor de financiering van klimaatmaatregelen in ontwikkelingslanden kan het Amerikaanse vertrek negatieve gevolgen hebben, aangezien de bijdrage van de VS hierin significant was.

Arme landen zullen waarschijnlijk bij de overgebleven rijke landen eisen om nog meer financiële steun.

We keren nog even terug naar het weekeinde, want in de NFL begint de Super Bowl alsmaar dichter in de buurt te komen. De Divisional playoffs werden gespeeld: vier wedstrijden, de vier winnaars mogen zondag spelen om de NFC- en AFC-titels. Die twee kampioenen nemen het dan tegen elkaar op in de grote finale.

Kansas City Chiefs - Houston Texans (AFC)
De Chiefs en Texans speelden hun derde playoff-wedstrijd tegen elkaar. De Chiefs hadden de eerdere twee ontmoetingen gewonnen, waaronder de beroemde comeback in de 2019 AFC Divisional Game. Dit keer startten de Chiefs sterk met een lange kickoff-return door Nikko Remigio, wat leidde tot een snelle field goal. De Texans antwoordden met een eigen field goal, waarna een gemiste 55-yard poging van Kaʻimi Fairbairn de Chiefs in een goede positie bracht. Patrick Mahomes en Travis Kelce waren cruciaal in de aanval; Kelce noteerde zijn langste playoff-receptie ooit (49 yards), wat leidde tot een touchdown door Kareem Hunt. De Texans wisten net voor rust nog een field goal te scoren, waardoor de Chiefs met een 13–6 voorsprong de kleedkamer ingingen.

In de tweede helft scoorde Joe Mixon een touchdown voor de Texans, maar door een gemist extra point bleef Houston achter, 13–12. De Chiefs vergrootten hun voorsprong met een indrukwekkende touchdown van Mahomes naar Kelce, ondanks zware druk op de quarterback. De verdediging van Kansas City speelde een cruciale rol met acht sacks, waaronder een belangrijke van George Karlaftis op een vierde down. Terwijl kicker Harrison Butker de voorsprong vergrootte, konden de Texans niet profiteren van hun kansen. Een geblokte field goal en een controversiële straf tegen Will Anderson Jr., die roughing the passer werd verweten, zorgden voor frustratie bij Houston. De Chiefs wonnen uiteindelijk met 23–14 en plaatsten zich voor hun zevende opeenvolgende AFC Championship Game. Met deze overwinning bereikte coach Andy Reid zijn 300e carrièrezege en vestigde Kansas City een unieke prestatie door te winnen zonder turnovers te forceren, ondanks een negatief verschil van meer dan 100 yards in totale offense - teams met die statistieken hadden tot deze wedstrijd een 0-49 record.

Detroit Lions - Washington Commanders (NFC)
De Commanders en Lions speelden hun vierde playoff-wedstrijd tegen elkaar, waarbij Washington alle eerdere ontmoetingen had gewonnen. Dit keer namen de Lions vroeg de leiding dankzij een touchdown van Jahmyr Gibbs, maar de Commanders reageerden met een goal-line run van Brian Robinson Jr. en een spectaculaire 59-yard touchdown pass van Daniels naar Terry McLaurin. Lions-quarterback Jared Goff's fouten waren echter cruciaal: hij gooide een pick-six en moest tijdelijk uitvallen na een harde hit. Ondanks een indrukwekkende 61-yard end-around touchdown door Jameson Williams, gingen de Commanders met een 31–21 voorsprong de rust in, geholpen door vier turnovers van de Lions en een historisch tweede kwart waarin beide teams samen 42 punten scoorden.

In de tweede helft verkleinden de Lions het gat via een tweede touchdown van Gibbs, maar fouten bleven hen achtervolgen. Een mislukte trick play resulteerde in een tweede interceptie voor rookie Mike Sainristil, en de Commanders breidden hun voorsprong verder uit met een 1-yard run van Jeremy McNichols. Ondanks late pogingen van de Lions, inclusief een field goal en een vierde interception voor Goff, waren de Commanders dominant. Met hun 45–31 overwinning bereikten zij hun eerste NFC Championship Game in 33 jaar, waarbij ze het hoogste aantal punten ooit scoorden in een playoff-wedstrijd voor de franchise. Voor de Lions was het verlies extra pijnlijk, aangezien zij nu naast de 2011 Packers de enige ploeg zijn die geen enkele playoff-wedstrijd won nadat ze 15 wedstrijden in het reguliere seizoen wonnen.

Philadelphia Eagles - Los Angeles Rams (NFC)
De Eagles en Rams troffen elkaar voor de vierde keer in de playoffs. Na een openingsdrive met touchdowns van beide teams bracht een 62-yard touchdown run van Saquon Barkley de Eagles op voorsprong, terwijl de Rams het via een field goal op 13–10 hielden bij rust. De tweede helft, gespeeld in zware sneeuw, werd gekenmerkt door sterke defensies en fouten. Een safety van de Rams verkleinde de achterstand tot 16–15, maar de Eagles profiteerden van turnovers om via twee field goals uit te lopen.

In de slotfase besliste Barkley de wedstrijd met een indrukwekkende 78-yard touchdown run, zijn tweede lange rush van de dag. De Rams wisten nog te scoren en kregen met een laatste drive een kans, maar een sack en een turnover on downs bezegelden hun lot. Met de 28–22 overwinning bereikten de Eagles hun tweede NFC Championship Game in drie jaar.

Buffalo Bills - Baltimore Ravens (AFC)
De Bills en Ravens ontmoetten elkaar voor de tweede keer in de playoffs. Na openingsdrives met touchdowns van beide teams bracht Josh Allen de Bills op voorsprong met een rushing touchdown na een fumble van Lamar Jackson. Hoewel de Ravens nog een field goal scoorden, liep Buffalo vlak voor rust uit naar 21–10 dankzij een tweede rushing touchdown van Allen.

In de tweede helft bleven de Ravens strijden. Een touchdown van Derrick Henry bracht hen dichtbij, maar een gemiste 2-point conversion hield de stand op 21–19. De Bills vergrootten hun voorsprong met twee field goals, maar Baltimore antwoordde met een late touchdown van Isaiah Likely. Een mislukte 2-point conversion en een onsuccesvolle onside kick bezegelden echter hun lot. Ondanks meer totaal yards en geen punts voor de Ravens, won Buffalo met 27–25 dankzij drie turnovers van Baltimore. Hiermee bereikten de Bills na drie jaar weer de AFC Championship Game, waarin ze het voor de vijfde keer in vijf seizoenen in de playoffs op moeten nemen tegen de Chiefs.

De Europese Commissie heeft milieuorganisaties jarenlang in het geheim geld toegeschoven om de groene plannen van voormalig Eurocommissaris Frans Timmermans te promoten. Uit geheime contracten, ingezien door De Telegraaf, blijkt dat deze subsidies specifiek bedoeld waren om lobbyactiviteiten te financieren ter ondersteuning van de Europese Green Deal.

Deze onthulling roept vragen op over de transparantie en onafhankelijkheid van zowel de Europese instellingen als de betrokken milieuorganisaties. Dergelijke financiële banden kunnen het vertrouwen van het publiek ondermijnen in zowel de EU als de betrokken milieuorganisaties en hun claims.

Betrokken partijen benadrukken dat de subsidies "binnen de wettelijke kaders" vielen en "noodzakelijk waren" om ambitieuze klimaatdoelen te forceren. Ze wijzen op "de urgentie van klimaatverandering" en het belang van samenwerking tussen overheden en maatschappelijke organisaties om effectieve milieumaatregelen te implementeren.

Het debat over de rol van lobbyen in beleidsvorming is hiermee opnieuw opgelaaid. Tegenstanders vrezen voor ongewenste beïnvloeding en belangenverstrengeling.

EU betaalde milieuclubs in het geheim om groen beleid te lobbyen (Afbeelding: Dall-E / FOK.nl)

De Tweede Kamer heeft zijn goedkeuring gegeven aan een bindend correctief referendum. Dit houdt in dat burgers de mogelijkheid hebben om wetten te blokkeren die reeds door zowel de Tweede als de Eerste Kamer zijn aangenomen.

Met de vereiste tweederdemeerderheid heeft de Kamer het voorstel van de SP hiervoor aangenomen. Voordat het in werking treedt, dient het nog goedgekeurd te worden door de Eerste Kamer. Ronald van Raak, voormalig Tweede Kamerlid voor de SP en de bedenker van het referendum, noemt het nu al "een bekroning op 30 jaar discussie".

Eerdere voorstellen voor een referendum, zoals die van de PvdA, GroenLinks en D66, liepen vast. Ook eerdere voorstellen van de kabinetten-Kok waren niet succesvol, legt Van Raak uit. "Maar hoewel het dertig jaar heeft gekost, heeft de lange discussie ertoe geleid dat de politiek steeds meer gewend is geraakt aan dit idee." Bovendien realiseren Kamerleden zich nu vaker dat kiezers hen in de toekomst beter kunnen controleren en corrigeren, zegt Van Raak. "Dit debat is dus niet zonder reden gevoerd."

Versterking
Een bindend correctief referendum biedt de kiezer de mogelijkheid om de gekozen vertegenwoordiging in toom te houden, legt het voormalige Kamerlid uit. "Zowel de Raad van State als een staatscommissie onder leiding van Johan Remkes hebben aangegeven dat deze vorm van referendum juist een versterking is van de parlementaire democratie." Volgens Van Raak is het het tegenovergestelde van een "slecht referendum" zoals de Brexit in Groot-Brittannië, waarbij politici hun verantwoordelijkheid ontliepen.

Uitzonderingen
"In Nederland blijft de parlementaire democratie gewoon functioneren, maar kiezers krijgen de kans om wetten die zij echt niet willen, zoals teleurstellende compromissen of niet-werkbare plannen, te blokkeren." Er zijn echter ook uitzonderingen waarover kiezers niet kunnen beslissen, zoals belastingen, het koningshuis en internationale verdragen. "Als burgers genoeg handtekeningen verzamelen, een referendumcampagne opzetten en er gestemd wordt, kan een wet worden verworpen. De Kamer moet dan opnieuw aan de slag", aldus Van Raak.

Wijzigen van de Grondwet
Om het referendum in te voeren, is een wijziging van de Grondwet noodzakelijk. Wanneer de Eerste Kamer met een tweederdemeerderheid instemt, wordt dit in de Grondwet verankerd. "Vervolgens wordt er een uitvoeringswet opgesteld, waarin zaken zoals het vereiste aantal handtekeningen en de opkomstplicht worden vastgesteld." Ook deze wet moet met een tweederdemeerderheid in beide Kamers worden goedgekeurd, zodat er voldoende steun is.

Hoewel het lang heeft geduurd, kan het nu snel gaan, volgens Van Raak. "Als de Eerste Kamer akkoord gaat, zou dit proces mogelijk nog dit jaar kunnen worden afgerond."

Tweede Kamer stemt in met bindend correctief referendum, ook in senaat meerderheid mogelijk nabij https://t.co/uViiCao96x

— Hans Everhard SP-Almere (@Kuif007) January 22, 2025

Panama heeft protest aangetekend bij de Verenigde Naties naar aanleiding van het dreigement van de Amerikaanse president Trump om het Panamakanaal weer terug te nemen.

In een brief aan secretaris-generaal Guterres verwees de regering naar het VN-Handvest, dat het dreigen met geweld tegen de territoriale integriteit van een ander land verbiedt. Het riep Guterres ook op om de zaak door te verwijzen naar de VN-Veiligheidsraad.

De Panamese autoriteiten hebben maandag, op de dag van de inauguratie, een onderzoek ingesteld naar de Panama Ports Company. Dit havenbedrijf beheert terminals aan beide uiteinden van het Panamakanaal en is in bezit van het Hongkongse bedrijf CK Hutchison Holdings, dat in Nederland bekendstaat als eigenaar van het containeroverslagbedrijf ECT.

In zijn inaugurele rede op maandag klaagde Trump opnieuw over de groeiende bemoeienis van China met het Panamakanaal en kondigde hij aan dat de VS de waterweg zou terugnemen. Het kanaal, dat de Atlantische en Stille Oceaan met elkaar verbindt, werd in 1999 door de Verenigde Staten aan Panama overgedragen.

22 Amerikaanse staten ondernemen juridische stappen tegen het besluit van president Trump dat niet iedereen die in de Verenigde Staten geboren wordt automatisch het staatsburgerschap krijgt. 

De staten en verschillende organisaties zijn naar de rechter gestapt om zaken aan te spannen tegen het decreet. De procureur-generaal van Californië, Bonta, zei dat het decreet overduidelijk ongrondwettig is.

Het recht op een automatisch Amerikaans staatsburgerschap bij geboorte op Amerikaans grondgebied is vastgelegd in de grondwet. Als het decreet van Trump echter standhoudt, zal het 30 dagen na ondertekening in werking treden.

Trump beweerde dat de VS het enige land ter wereld is waar het zogenaamde geboorteplaatsbeginsel van toepassing was. Het is echter zo dat dit ook in andere landen geldt, bijvoorbeeld in Canada en Mexico.

In Nederland is dit anders geregeld, iemand verkrijgt het Nederlanderschap automatisch door geboorte (als bij de geboorte 1 van de ouders Nederlander is), adoptie of erkenning in Nederland. Hierop zijn een aantal uitzonderingen mogelijk.

De Nederlandse Staat handelt onrechtmatig door de verslechtering van de stikstofgevoelige natuur in Natura 2000-gebieden niet tijdig te stoppen en de wettelijke stikstofdoelen voor 2025 niet en voor 2030 zeer waarschijnlijk niet te halen. Dat volgt uit een uitspraak in een bodemprocedure bij de rechtbank Den Haag tussen Greenpeace en de Staat.

De rechtbank beveelt de Staat zich aan zijn stikstofdoel voor 2030 te houden, wat betekent dat de Staat 50 procent van de oppervlakte van de stikstofgevoelige natuur uiterlijk op 31 december 2030 onder de grenswaarde moet brengen. Daarbij moet de Staat, anders dan de Staat tot nu gedaan heeft, voorrang geven aan de meest kwetsbare natuur. Haalt de Staat dit doel niet, dan moet de Staat een dwangsom van 10 miljoen euro betalen. De rechtbank oordeelt dat de Staat dit vonnis direct moet uitvoeren, ook in aanloop naar de beslissing in een eventueel hoger beroep.

Achtergrond

Wat is stikstof?

Een groot deel van de atmosfeer bestaat uit stikstofgas. Stikstof is als zodanig niet schadelijk, maar wanneer stikstof een verbinding aangaat met andere elementen zoals zuurstof en waterstof, kan het dat wel zijn. Bij de stikstofproblematiek die in deze zaak centraal staat, gaat het met name om stikstofoxiden en ammoniak. De uitstoot van deze stikstofverbindingen komt uit meerdere bronnen. Stikstofoxiden komen onder meer vrij bij verbrandingsprocessen, zoals bij autoverkeer en de industrie. De landbouw is de belangrijkste bron van de uitstoot van ammoniak. Het komt in de lucht terecht wanneer het verdampt uit dierlijke mest of wanneer dierlijke mest en kunstmest worden uitgereden op landbouwgrond. 

Wat is stikstofdepositie?

Stikstofoxiden en ammoniak komen via de lucht op de bodem en gewassen terecht. Dit proces wordt depositie genoemd, oftewel stikstofneerslag. Deze neerslag zorgt voor verzuring en vermesting van de bodem waardoor de balans van voedingstoffen wordt ontwricht. Daardoor verdwijnen plantensoorten of nemen die in kwaliteit af, wat gevolgen heeft voor dieren die van deze plantensoorten afhankelijk zijn. De natuur wordt minder divers, terwijl biodiversiteit belangrijk is voor de veerkracht van de natuur en het in stand houden van belangrijke ecosysteemdiensten, zoals bestuiving van gewassen. De uitstoot van stikstof heeft ook een schadelijk effect op de volksgezondheid doordat water- en luchtkwaliteit achteruitgaan. 

Hoe weten hoe het met de natuur gaat?

Daarvoor wordt de zogenoemde kritische depositiewaarde (KDW) gebruikt. De KDW drukt uit hoeveel stikstofdepositie de natuur per jaar zonder schade kan verdragen. Overschrijding van de KDW betekent dat niet langer kan worden uitgesloten dat de kwaliteit van een leefgebied wordt aangetast door de verzurende of vermestende invloed van stikstofdepositie. Nederland telt 162 Natura 2000-gebieden die zijn aangewezen op basis van twee Europese richtlijnen: de Europese Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Deze richtlijnen leggen aan de EU-lidstaten de verplichting op om de natuur in de Natura 2000-gebieden in stand te houden en om te voorkomen dat er verslechtering optreedt. Voor elk type leefgebied in die Natura 2000-gebieden is wetenschappelijk bepaald wat de KDW is. De waarden zijn gebaseerd op Europees vastgestelde uitgangspunten.  

Sinds 2021 hebben partijen diverse ecologische onderzoeken laten uitvoeren naar de effecten van stikstofdepositie, de stand van de stikstofgevoelige natuur en de effectiviteit van de voorgestelde maatregelen. Op basis van wetenschappelijke onderzoeken is een 'Urgente lijst' tot stand gekomen van type leefgebieden die als urgent en zeer urgent beoordeeld worden. In deze type leefgebieden is een snelle vermindering van de stikstofneerslag nodig om duurzaam herstel te realiseren. Het gaat om de volgende gebieden: 

Stikstofdepositie in Nederland
De stikstofdepositie in Nederland is voor een belangrijk deel afkomstig van Nederlandse bronnen, maar ook stikstof die in de ons omringende (buiten)landen wordt uitgestoten komt in de Nederlandse natuur terecht. Dit komt doordat een deel van de stikstof die wordt uitgestoten op grote afstand van de bron neerkomt. Dit gegeven brengt ook mee dat een deel van de stikstof die door Nederlandse bronnen wordt uitgestoten in het buitenland neerkomt. Nederland voert vier keer meer stikstof uit dan vanuit het buitenland wordt ingevoerd.

In 2022 was twee derde van de stikstof die op Natura 2000-gebieden terechtkwam, afkomstig van Nederlandse bronnen. Van die Nederlandse depositie kwam 79 procent van de landbouw (inclusief veeteelt), 10 procent van de mobiliteit (wegverkeer, zeescheepvaart en overig verkeer), 8 procent van de huishoudens, diensten en de bouw en 3 procent van de Nederlandse industrie.

Wat is het beleid rondom stikstof?
Tussen 2015 en 2019 volgde de Staat het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Op basis van het PAS werd vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van reductie- en herstelmaatregelen, alvast toestemming gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor de stikstofgevoelige natuur. De Raad van State verklaarde deze aanpak in 2019 onverbindend omdat het onvoldoende waarborgen bood voor natuurbehoud en -herstel in de Natura 2000-gebieden. Regeringen daarna (Rutte III en Rutte IV) hebben daarop nieuw beleid en nieuwe wetten gemaakt. Zo is bij wet vastgelegd dat in 2025, 2030 en 2035 respectievelijk 40 procent, 50 procent en 74 procent van de stikstofgevoelige natuur in de Natura 2000-gebieden onder de KDW moet zijn gebracht.

Het kabinet Schoof heeft delen van het eerder vastgestelde beleid ingetrokken, zoals het Transitiefonds waarin 24,3 miljard euro beschikbaar zou komen. Ook heeft het kabinet Schoof nieuwe maatregelen voorgenomen. Dit als gevolg van een koerswijziging voor het landelijk gebied, waarbij voedselzekerheid en innovatie van de land- en tuinbouw en visserij centraal staan. 

De zaak
Greenpeace heeft deze procedure bij de rechtbank aangespannen omdat het vindt dat de Staat in strijd handelt met de Europese Habitatrichtlijn en de Vogelrichtlijn, die EU-lidstaten verplichten om de natuur in de Natura 2000-gebieden in stand te houden en om te voorkomen dat er verslechtering optreedt. Volgens Greenpeace doet de Staat al decennia lang onvoldoende om de stikstofovermaat terug te dringen. Daar komt bij dat de Staat zelfs niet aan zijn eigen landelijke stikstofdoelen voldoet. Het onrechtmatig handelen van de Staat zal volgens Greenpeace leiden tot onomkeerbare verandering van de beschermde natuur in Nederland.

De Staat betwist dat hij onrechtmatig nalatig handelt en dat van overtreding van Europese richtlijnen en daaruit voortvloeiende nationaalrechtelijke wet- en regelgeving sprake is. 

Oordeel rechtbank
De rechtbank hecht eraan te benadrukken dat het niet aan de rechter is om politieke keuzes voor te schrijven. De rechter dient een terughoudende rol aan te nemen waar het gaat om een afweging van verschillende maatschappelijke belangen die in beginsel door de wetgever moet worden verricht. Het is echter wel aan de rechter om te beoordelen of de regering en het parlement bij hun besluitvorming zijn gebleven binnen de grenzen van het recht waaraan zij zijn gebonden. Die grenzen vloeien onder meer voort uit het Europese recht en uit de wetten die de regering en parlement zelf hebben vastgesteld. Deze opdracht aan de rechter tot het bieden van rechtsbescherming, ook tegen de overheid, is een wezenlijk onderdeel van de democratische rechtsstaat.

Staat handelt onrechtmatig
De rechtbank is met Greenpeace van oordeel dat de Staat onrechtmatig handelt door de verslechtering van de stikstofgevoelige natuur niet te stoppen. Greenpeace heeft voor de verslechtering wetenschappelijk bewijs aangedragen. De rechtbank wijst in dit verband naar de rapporten van Bobbink (2021), Tomassen (2022), elf wetenschappers van de Wageningen Universiteit (2021) en een analyse van de Ecologische Autoriteit (2024). Uit deze rapporten blijkt dat stikstofdepositie in (vrijwel) alle Natura 2000-gebieden een belangrijke oorzaak is van de verslechtering. Dit valt de Staat aan te rekenen, oordeelt de rechtbank. Zo voerde de regering in 2015 de PAS-aanpak in die in strijd is met Europees recht, terwijl van meet af aan bij de Staat bekend was dat de uitvoerbaarheid van deze aanpak onzekerheid met zich meebracht. De Staat draagt de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat nationale wet- en regelgeving met Europees recht in overeenstemming is.

De rechtbank oordeelt dat de Staat aan zijn eigen wetgeving kan worden gehouden en dat de wettelijke stikstofdoelen te beschouwen zijn als een absolute ondergrens. Daar kan niet zonder dwingende reden van afgeweken worden. Uit cijfers van het RIVM blijkt dat de maatregelen die onder het vorige kabinet zijn vastgesteld ruim onvoldoende zijn om de wettelijke doelen voor 2025 en 2030 te behalen. Ook de doelen van 2035 zullen met deze maatregelen niet worden behaald, maar daar zijn de vorderingen van Greenpeace niet op gericht. Verder constateert de rechtbank dat het kabinet Schoof tot op heden geen beleid heeft aangekondigd op grond waarvan met enige wetenschappelijke zekerheid kan worden aangenomen dat bij uitvoering daarvan het wettelijk stikstofdoel voor 2030 zal worden behaald. Daar komt bij dat het kabinet Schoof al wel heeft besloten onder meer het Transitiefonds niet voort te zetten, waarmee de financiële ruimte om beleid te voeren dat is gericht op stikstofvermindering, sterk is afgenomen. Dat is een stap terug, terwijl er juist extra maatregelen nodig zijn om de wettelijke stikstofdoelen te halen.

Stikstofdoel 2030
De rechtbank oordeelt dat de Staat zich moet houden aan het in de Omgevingswet opgenomen stikstofdoel van 2030, wat betekent dat 50 procent van de oppervlakte aan stikstofgevoelige natuur in de Natura 2000-gebieden onder de KDW moet worden gebracht. Daarbij moet, anders dan tot nu is gebeurd, voorrang worden gegeven aan de gebieden die de grootste zorg behoeven en op de Urgente Lijst staan. Dat deze gebieden voorrang moeten krijgen vloeit voort uit de Omgevingswet. De rechtbank moet de wet uitleggen in lijn met de bedoeling van de Europese wetgeving.

Greenpeace stelt dat er een hoger percentage moet worden gehaald mede omdat volgens Greenpeace voor gebieden op de Urgente Lijst een point of no return nadert. De rechtbank gaat daar niet in mee omdat deze stelling onvoldoende wetenschappelijk wordt ondersteund. Ook kan de rechtbank niet overzien in hoeverre een toewijzing van een hoger percentage dan in de wet is opgenomen andere zwaarwegende maatschappelijke belangen in te sterke mate of ontoelaatbaar zal schaden, zoals het belang van woningbouw, van energietransitie en belangen van derden. Door een hoger percentage vast te stellen dan in de wet is opgenomen, zou de rechtbank zich teveel op het terrein van de wetgever begeven.

Dwangsom en directe uitvoerbaarheid
In beginsel wordt aan de Staat geen dwangsom opgelegd omdat van de overheid wordt verwacht dat hij rechterlijke uitspraken uitvoert. Dit wordt constitutionele hoffelijkheid genoemd dat mede gegrond is op de veronderstelde goede trouw van de overheid. De rechtbank is echter van oordeel dat in deze zaak bijzondere aanleiding bestaat om de Staat wel een dwangsom op te leggen. De rechtbank wijst hiervoor onder meer op de verwijtbare onrechtmatigheid van het PAS en de genomen maatregelen van de vorige regering die onvoldoende waren om het voor 2025 bepaalde wettelijke stikstofdoel te kunnen behalen. De rechtbank legt de Staat een dwangsom op van 10 miljoen euro als het wettelijke stikstofdoel dat voor 2030 is vastgesteld niet wordt behaald.

Ten slotte oordeelt de rechtbank dat de Staat dit vonnis direct dient uit te voeren vanwege de spoedeisende milieubelangen, ook in aanloop naar de beslissing in een eventueel hoger beroep. 

Veehouderij (@ Freepik)

Wat een leuke uitgaansavond moest zijn, eindigt in de vroege ochtend van 25 juni 2022 in een drama. Bij een plantsoen in Vlaardingen moet een op dat moment 18-jarige man onder bedreiging van een mes zijn horloge afstaan.

De 18-jarige pakt het mes af en steekt meermaals in op zijn belager. De overvaller komt te overlijden. De rechtbank Rotterdam oordeelt dat de verdachte voor het toebrengen van die fatale messteken niet strafbaar is en ontslaat hem van rechtsvervolging.

Horloge
De beroving is een vooropgezet plan om de verdachte na de stapavond te beroven van zijn horloge. Tijdens de worsteling die ontstaat, wordt het mes over en weer gebruikt. De overvaller loopt een paar passen weg en roept 'sorry'. Daarop steekt de 18-jarige verdachte nog een keer, waarna de overvaller in elkaar zakt. Dat de verdachte dit doet, is het gevolg van een hevige gemoedsbeweging. Hij heeft de eerdere aanval als levensbedreigend ervaren.

Uit pathologisch onderzoek bleek dat het dodelijke slachtoffer negen steekletsels en drie snijletsels had. Het overlijden wordt verklaard door een steekletsel aan de hals en twee steekletsels aan de romp.

Noodweerexces
De rechtbank Rotterdam oordeelt dat er sprake is van een vloeiend en dynamisch gevecht waaraan de verdachte zich niet kon onttrekken. Hij mocht zich verdedigen. Tijdens de worsteling wordt de verdachte, liggend op zijn rug, bedreigd door de overvaller die stekende bewegingen maakt. De verdachte heeft de aanval van het slachtoffer ervaren als een levensbedreigende situatie en wordt overmand door angst en woede.

De rechtbank stelt anders dan de verdediging heeft bepleit vast dat de verdachte in de loop van het gevecht verder is gegaan dan strikt noodzakelijk of geboden was. Dit was echter het gevolg van een hevige gemoedsbeweging die was veroorzaakt door de voorafgaande situatie. Net als het Openbaar Ministerie en de verdediging oordeelt de rechtbank dat het beroep op zogeheten noodweerexces slaagt. De verdachte had een andere keuze kunnen maken, stelt de rechtbank, maar de verdachte kan niet verweten worden dat hij deze keuze niet zo gemaakt heeft.

Bang en in paniek
"De verdachte heeft zich verdedigd tegen iemand die hem aanviel met een mes", zegt persrechter Jacco Boek over het ontslag van rechtsvervolging. "De rechtbank zegt niet: 'je mag dit doen', maar heeft wel begrip voor de situatie. De overvaller viel de verdachte aan, stak hem en ging op hem zitten. De verdachte heeft zich vervolgens verdedigd. De verdediger werd vervolgens de aanvaller. Hij was bang, in paniek en heel erg boos. Onder die omstandigheden zeggen wij: we hebben er begrip voor dat je te ver bent gegaan met je verdediging."

Een beroep op noodweerexces wordt niet vaak gehonoreerd, zegt persrechter Boek. "Je mag je verdedigen, maar het moet wel in een redelijke verhouding staan. Wie aangevallen wordt met vuisten, moet zich ook met zijn vuisten verdedigen en niet met een mes of een pistool. Maar in deze uitzonderlijke situatie begrijpt de rechtbank het wel."

Een video van hele uitspraak kan je hier bekijken.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin aangespoord om een vredesakkoord te sluiten en zo de oorlog in Oekraïne te beëindigen. Trump benadrukte dat het conflict Rusland ernstige schade toebrengt en dat verdere escalatie rampzalig zou zijn.

Al vóór zijn inauguratie als 47e president van de Verenigde Staten gaf Trump aan voorbereidingen te treffen voor een ontmoeting met Poetin om het conflict, dat begon met de Russische inval in Oekraïne op 24 februari 2022, te beëindigen. Hij stelde dat zowel Rusland als Oekraïne gebaat zijn bij een snelle oplossing en dat hij zichzelf ziet als de aangewezen persoon om dit te realiseren.

Tijdens een persmoment uitte Trump kritiek op Poetins aanpak, stellende dat de Russische leider zijn eigen land ruïneert door vast te houden aan de oorlog. Hij merkte op dat Rusland, ondanks zijn grotere leger, aanzienlijke verliezen lijdt en dat dit geen effectieve manier is om een natie te besturen.

Over een mogelijke ontmoeting met Poetin zei Trump: "Ik moet president Poetin spreken. We zullen het moeten uitzoeken." Hij benadrukte dat een vreedzame oplossing in het belang is van beide naties en dat hij bereid is om persoonlijk met Poetin te onderhandelen om tot een akkoord te komen.

Goeiemorgen FOK!

Vanochtend begint voor het noorden en oosten nog met een mager zonnetje, maar laat je niet foppen: die blauwe lucht wordt al snel opgeslokt door dikke wolken. Vanuit het zuidwesten kruipt de regen langzaam onze kant op en tegen het eind van de ochtend kun je in die regio gerust je jas en schoenen waterdicht maken. De wind uit het zuidoosten houdt zich wel redelijk rustig, met een matige windkracht 3.

Vanmiddag mag je regen verwachten, en niet zo’n beetje ook. Een flink regengebied trekt noordoostwaarts over het land en laat niemand echt droog achter. Temperaturen blijven laag, van een frisse 2 graden in het noorden tot een iets minder frisse 5 graden in het zuidoosten. De wind draait naar het zuiden, maar blijft zwak tot matig – geen stormachtige toestanden, maar wel aanwezig.

In de avond wordt het er niet veel beter op en blijft het op veel plekken natte boel. De wind draait van zuid naar zuidwest, en uiteindelijk west. Hij blijft matig, maar langs de kust kun je hem soms wat steviger voelen.

Vannacht blijft de regen nog even hangen, maar later wordt het vanuit het westen langzaamaan droger. De temperatuur zakt naar zo’n 1 graad.

Purmerend (Foto: Pukeko)

Ook een foto inzenden? Dat kan hier!
Jouw foto of filmpje bij het weerbericht? Deze is te mailen via weer@fok.nl of up te loaden via ons fotoforum. Vermeld bij de foto waar deze ongeveer is gemaakt.

Meepraten over het weer? Dat kan op ons weerforum waar de atmosfeer op ontploffen staat:
WKN - De atmosfeer staat op ontploffen.
Of uiteraard in de reacties onder het weerbericht.

PSV heeft dinsdagavond uitstekende zaken gedaan in de Champions League. In Belgrado won de ploeg van Peter Bosz met 2-3 van Rode Ster Belgrado.

PSV ging de rust in met een comfortabele 0-3 voorsprong. Alle drie de doelpunten kwamen voort uit een corner. Na een goed kwartier kopte aanvoerder Luuk de Jong PSV op voorsprong, en niet veel later verdubbelde hij die. Vlak voor rust zorgde Ryan Flamingo voor de 0-3, opnieuw na een corner van Joey Veerman.

PSV leek op weg naar een eenvoudige overwinning, totdat Flamingo vijf minuten na de rust rood kreeg. De centrale verdediger raakte Nemanja Radonjic licht, maar de scheidsrechter gaf direct rood, en de VAR besloot de beslissing niet terug te draaien. Vanaf dat moment werd het overleven voor PSV. Met nog twintig minuten te spelen kopte Cherif Ndiaye de 1-3 binnen. Niet veel later volgde ook de 2-3, opnieuw uit een kopbal, ditmaal van Nasser Djiga.

In de slotfase hield PSV ternauwernood stand in Belgrado en zette daarmee een belangrijke stap richting het overleven van de groepsfase van de Champions League.