De Noord-Koreaanse leider Kim Jong Un heeft gezworen het "hardste" anti-Amerikaanse beleid te implementeren, meldden staatsmedia zondag, minder dan een maand voordat Donald Trump aantreedt als president van de VS.
De terugkeer van Trump in het Witte Huis verhoogt de vooruitzichten voor een high-profile diplomatie met Noord-Korea. Tijdens zijn eerste ambtstermijn ontmoette Trump Kim drie keer voor besprekingen over het nucleaire programma van het Noorden. Veel experts zeggen echter dat een snelle hervatting van de topontmoetingen tussen Kim en Trump onwaarschijnlijk is, omdat Trump zich eerst zou richten op conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten. De steun van Noord-Korea voor de oorlog van Rusland tegen Oekraïne vormt ook een uitdaging voor de pogingen om de diplomatie nieuw leven in te blazen, zeggen experts.
Tijdens een vijfdaagse plenaire vergadering van de regerende Arbeiderspartij die vrijdag eindigde, noemde Kim de VS "de meest reactionaire staat die anticommunisme beschouwt als zijn onveranderlijke staatspolitiek". Kim zei dat het partnerschap tussen de VS, Zuid-Korea en Japan zich uitbreidt tot "een nucleair militair blok voor agressie". "Deze realiteit laat duidelijk zien in welke richting we moeten gaan en wat we moeten doen en hoe," zei Kim volgens het officiële Centraal Koreaans Persbureau.
De toespraak van Kim "verduidelijkte de strategie voor de hardste anti-Amerikaanse tegenactie die Noord-Korea op agressieve wijze moet lanceren" voor zijn nationale belangen en veiligheid op lange termijn. KCNA ging niet dieper in op de anti-Amerikaanse strategie. Maar zei dat Kim opdrachten zou geven om het militaire vermogen te versterken door middel van technologische vooruitgang en benadrukte de noodzaak om de mentale weerbaarheid van Noord-Koreaanse soldaten te verbeteren.
De eerdere ontmoetingen tussen Trump en Kim hadden niet alleen een einde gemaakt aan hun uitwisselingen van vurige retoriek en dreigementen met vernietiging, maar ze ontwikkelden ook persoonlijke banden. Trump heeft ooit de beroemde uitspraak gedaan dat hij en Kim "verliefd op elkaar waren geworden". Maar hun gesprekken mislukten uiteindelijk in 2019, toen ze ruzie maakten over sancties tegen Noord-Korea onder leiding van de VS.
Noord-Korea is sindsdien vaker wapens gaan testen om betrouwbaardere kernraketten te bouwen die gericht zijn op de VS en haar bondgenoten. De VS en Zuid-Korea hebben hierop gereageerd door hun militaire bilaterale oefeningen uit te breiden en ook de trilaterale oefeningen met Japan uit te breiden, wat sterke kritiek uitlokte van Noord-Korea, dat dergelijke door de VS geleide oefeningen als invasie-oefeningen beschouwt. De inspanningen om Noord-Korea ervan te overtuigen om zijn kernwapens op te geven in ruil voor economische en politieke voordelen, worden nog verder bemoeilijkt door de intensievere militaire samenwerking met Rusland.
Kim Jung Un (@ Voice of America on YouTube 231224)
Een 48-jarige vakantieganger uit Italië is omgekomen bij een haaienaanval bij Marsa Alam in de Rode Zee. De man had zijn kerstvakantie doorgebracht in Egypte met zijn familie, zoals gemeld door het Italiaanse persbureau Ansa.
Een andere Italiaanse toerist van 69 jaar raakte ernstig gewond door hetzelfde dier. Het strand in de populaire Rode Zee badplaats Marsa Alam is nu voorlopig gesloten en de Egyptische minister van Milieu Jasmin Fuad heeft een grondig onderzoek aangekondigd. Volgens haar ministerie vond de aanval plaats in diep water buiten het eigenlijke zwemgedeelte. Volgens het persbureau Ansa was de omgekomen Italiaanse man aan het duiken.
De gedode man was afkomstig uit Rome en had net zijn verjaardag gevierd op 21 december. Zijn gewonde landgenoot werd naar een ziekenhuis in Port Ghalib gebracht, zo'n 50 kilometer noordelijker. Haaienaanvallen zijn wereldwijd relatief zeldzaam, er sterven jaarlijks veel meer mensen aan bijvoorbeeld slangenbeten of hondenaanvallen.
Maar een haaienbeet veroorzaakt nogal wat opschudding. Zaterdag werd een visser gedood door een haai voor de noordoostkust van Australië.
In Amsterdam kwamen leden van de Joodse gemeenschap aan het eind van de middag samen op de Dam tijdens de jaarlijkse Chanoeka-viering, ook bekend als het feest van het licht. Naast meerdere sprekers werd het feest gevierd met livemuziek, warme soep en traditionele oliebollen 'soefganiot'. Voor de veiligheid was er ook politie bij de samenkomst aanwezig. Zo meldt AT5.
Honderden mensen kamen samen in het centrum van de stad om de viering bij te wonen. Tegelijkertijd werd er stilgestaan bij de conflicten in de wereld. "We bidden voor wat er aan de hand is in het buitenland, maar het belangrijkste is dat er nu feest is en dat we ons daarop moeten concentreren."
Samenkomen
De mensen op de Dam benadrukken dat het feest draait om verbinding. "Het is het lichtjesfeest, het gaat om het samenkomen en ook verschillende religies. Samen op een positievere manier door te gaan", legt een man aan AT5 uit.
Ondanks de verbinding geeft een ander aan dat de locatie vandaag toch dubbel voelt. "De Dam is veel meer beladen geworden dan het moet zijn. Omdat het een plek is geworden waar je soms wel kan zijn en soms niet kan zijn en waarbij je altijd over je veiligheid nadenkt."
Viering
Wereldwijd wordt het Chanoekafeest dit gevierd van woensdag 25 december tot en met 2 januari 2025. De viering gaat ruim 2000 jaar terug, toen het Joodse volk in opstand kwam en daarna weer de vrijheid kreeg om het geloof uit te oefenen.
Tijdens Chanoeka wordt er iedere dag één van de acht kaarsjes van de kandelaar, de Chanoeka, aangestoken. Het licht dat wordt aangestoken symboliseert de boodschap van het goed over het kwaad, licht over duisternis en vrijheid over tirannie.
Zondag 29 december is Jimmy Carter op 100-jarige leeftijd overleden in zijn geboorteplaats Plains, Georgia. Zijn dood kwam nauwelijks als een verrassing: al jarenlang kampte Carter met gezondheidsklachten en ontving hij hospicezorg. Bovendien was hij al zeer hoog bejaard. Toch markeert zijn overlijden het einde van een bijzonder tijdperk in de Amerikaanse politiek. Hij was de 39e president van de Verenigde Staten, diende van 1977 tot 1981 en werd nadien geroemd om zijn inzet voor de mensenrechten en zijn diplomatieke missies die hij volhardend voortzette als ex-president. Als geen ander heeft hij laten zien dat er leven ís na het Witte Huis. Sterker nog, velen beschouwen hem als een van de succesvolste ex-presidenten die Amerika ooit heeft gekend.
Met zijn nadruk op morele zuiverheid, eenvoud en dienstbaarheid, botste Carter als president geregeld met de gespannen realiteit in Washington. In de jaren van zijn ambtstermijn was de Amerikaanse samenleving getraumatiseerd door Vietnam, het Watergate-schandaal onder Richard Nixon en economische malaise. De man die zich presenteerde als eerlijk buitenstaander: “Noem mij maar Jimmy”, werd aanvankelijk omarmd, maar stuitte al snel op scepsis en tegenwerking. Zijn presidentschap werd getekend door successen als het vredesakkoord tussen Israël en Egypte, maar ook door de Iraanse gijzelingscrisis en binnenlandse economische problemen. Uiteindelijk verloor hij de verkiezingen van 1980 ruim van de Republikein Ronald Reagan. Die nederlaag markeerde echter niet het einde van Carters invloed. Via het in 1982 opgerichte Carter Center en talloze diplomatieke missies groeide hij uit tot een internationaal erkende vredesstichter, wat in 2002 werd bekroond met de Nobelprijs voor de Vrede.
In dit stuk zal ik proberen om Carters levensloop te beschrijven van bescheiden begin tot aan zijn sterfdag, stil te staan bij zijn turbulente presidentschap zijn indrukwekkende schat aan werk die hij daarna als ex-president heeft verricht te belichten. Tegelijkertijd komen de tegenstellingen en paradoxen in zijn carrière aan bod: hoe een vroom en vooral eerzaam man toch een periode in het Witte Huis beleefde die regelmatig gekenmerkt werd door politieke wanorde en hoe hij, juist na zijn aftreden, een tweede leven vond waarin hij meer dan eens ook Amerikaanse presidenten na hem voor de voeten liep.
Zijn beginjaren in Georgia
Jimmy Carter werd geboren op 1 oktober 1924 in Plains, een klein stadje in het zuiden van Georgia. Zijn ouders, James Earl sr. en Lillian Carter, runden er een pindaplantage en hadden een winkel. Hoewel de familie Carter wit was, groeide de jonge Jimmy op in een overwegend zwarte gemeenschap, met wie hij als kind veel omging. Zijn moeder Lillian, een eigenzinnige en sociaal ingestelde verpleegkundige, trok zich weinig aan van de segregatiewetten die in die tijd nog heel stevig verankerd waren in de Amerikaanse Zuidelijke staten. Ze liet haar zoon spelen met zwarte vriendjes en bracht hem het respect bij dat alle mensen gelijkwaardig zijn, ongeacht huidskleur. Dat was in de jaren dertig een zeldzaamheid in Georgia, waar rassenscheiding de norm was.
Toch was Carters wereld niet vrij van tegenstellingen. Zijn vader dreef immers een bedrijf in wat in de praktijk een systeem van landpacht was, waarin hij bovenaan de hiërarchie stond en zwarte arbeiders vaak de zwaarste lasten droegen. Niettemin droeg de ervaring met segregatie en het onrecht in zijn thuisstaat bij aan Carters latere engagement voor de burgerrechten. Als tiener deed hij mee in de winkel en op de boerderij, maar hij was tegelijk sterk gefascineerd door de verhalen en mensen om zich heen. Hij was de eerste Carter die de middelbare school afrondde, waarna hij droomde van een loopbaan bij de marine.
Zijn marinecarrière en terugkeer naar de pindaboerderij
Na de middelbare school deed Carter succesvol toelatingsexamen voor de prestigieuze Naval Academy in Annapolis. Daar studeerde hij werktuigbouwkunde en begon hij aan een veelbelovende loopbaan als marineofficier. Hij klom op tot luitenant-ter-zee en werkte onder andere in het nucleaire onderzeeërprogramma. Carter hield van de orde en discipline in de marine, al bleken de laatste jaren daarin wel benauwend: hij ontving strikte bevelen en verlangde naar meer vrijheid.
Die wens kreeg hij echter nauwelijks de kans te verwezenlijken, want in 1953 overleed Carters vader plotseling. Dat dwong hem en zijn vrouw Rosalynn, met wie hij in 1946 was getrouwd, terug te keren naar Plains om de pindaboerderij en bijbehorende winkel van zijn vader over te nemen. Rosalynn, die vanwege Carters marine-ambities zelf ook had gerekend op een wereld vol avontuur, was aanvankelijk teleurgesteld over de gedwongen terugkeer naar het plattelandsleven. Niettemin nam zij de boekhouding van het familiebedrijf voor haar rekening en wist Carter het bedrijf in de loop der jaren weer uit te breiden.
Terwijl hij aan het hoofd van de boerderij stond, raakte Carter steeds meer betrokken bij de lokale politiek. Hij was een van de weinige prominente inwoners die zich verzette tegen de plaatselijke White Citizens’ Council, een organisatie die streefde naar het in stand houden van de rassenscheiding. Carter weigerde, tot ongenoegen van veel witte inwoners, lid te worden. Die principiële houding tegenover ras en gelijkheid, die voor de conservatieve omgeving als radicaal gold, zou hem in eerste instantie duur komen te staan: klanten bleven weg en hij werd gemeden in de sociale kringen van Plains.
Zjjn politieke opkomst: van Senaat tot gouverneurschap
Ondanks de weerstand in zijn eigen gemeenschap zette Carter toch zijn eerste stappen in de politiek. In 1962 werd hij gekozen in de Senaat van Georgia. Hoewel hij de achterban had van progressievere kiezers die een einde wilden maken aan rassenscheiding, moest hij in zijn conservatieve thuisstaat steeds balanceren tussen hervormingsgezinde idealen en pragmatische keuzes. Het leverde hem een reputatie op van iemand die integer was, maar soms leek te schipperen met de harde politieke realiteit.
In 1966 wilde Carter, na vier jaar in de Senaat, meteen een stap hogerop. Hij stelde zich verkiesbaar voor het gouverneurschap van Georgia, maar moest het afleggen tegen Lester Maddox, een uitgesproken segregatiegezinde kandidaat. Deze klap maakte Carter duidelijk dat hij electorale concessies moest doen om te kunnen winnen. Hij haalde lessen uit die nederlaag en wanneer hij zich in 1970 opnieuw kandidaat stelde voor gouverneur, wist hij met strategische taalkeuzes de steun te verwerven van zowel progressieve als conservatieve kiezers. Hij won de verkiezingen, al zou hij later toegeven dat hij achteraf ‘liever niet aan die campagneperiode herinnerd’ wilde worden. Want om te winnen had hij, overigens zonder expliciet racistisch te zijn, wel ingespeeld op de gevoelens van witte kiezers.
Eenmaal gouverneur pakte hij echter daadkrachtig door op het gebied van burgerrechten. In zijn inaugurele rede in 1971 zei hij duidelijk: “De tijd van de rassenscheiding is voorbij.” Hij vervulde bestuursfuncties met zwarte ambtenaren, ruimde de weg vrij voor hervormingen op het gebied van onderwijs en infrastructuur en gold binnen korte tijd als de belichaming van een ‘Nieuw Zuiden’: een politicus uit Georgia die openlijk afstand nam van de oude Dixie-traditie van blanke suprematie. Grote landelijke kranten besteedden aandacht aan Carters nieuwe wind, wat hem een interessant gezicht maakte binnen de Democratische Partij.
Een buitenstaander in Washington
Rond het midden van de jaren zeventig kampte de Verenigde Staten met een ernstig politiek en moreel vertrouwenstekort. De Watergate-affaire onder president Nixon had het land geschokt, en Nixons opvolger Gerald Ford kon maar moeilijk overtuigen. De Democratische Partij zocht naar een kandidaat die geloofwaardig afstand van het establishment kon nemen en de trots van de Amerikanen kon herstellen. Carter, de pindaboer uit Georgia en voormalig marineofficier, sloot vrijwel naadloos aan bij het verlangen naar vernieuwing en vooral naar eerlijkheid.
Aanvankelijk was Carters naamsbekendheid buiten Georgia gering. Maar hij had twee enorme troeven: een energieke campagne-ijver en het feit dat hij ‘een buitenstaander in Washington’ was. In de voorverkiezingen reisde hij het hele land door, soms eerder dan zijn potentiële Democratische rivalen. Hij beloofde plechtig nooit te zullen liegen tegen de Amerikanen: na de affaire-Nixon klonk dit als muziek in de oren. Het idee van een diepgelovige, eenvoudige gouverneur die met een stralende glimlach de politiek weer schoon zou vegen, had grote aantrekkingskracht. Met slogans als “Why not the best?” en “Ik zal nooit tegen jullie liegen” groeide Carter uit van bijna onbekend naar Democratisch presidentskandidaat.
In de race tegen zittend president Gerald Ford won Carter uiteindelijk, al was de verkiezingsuitslag in 1976 niet bepaald een landslide. Toch markeerde zijn zege het begin van een nieuw hoofdstuk: de man die zijn eigen koffers droeg en bij zijn inhuldiging hand in hand met zijn vrouw Rosalynn terugwandelde naar het Witte Huis, mocht aantreden als de 39e president van de Verenigde Staten.
Zijn presidentschap (1977–1981)
Carter nam het roer over in een onrustige periode in de Amerikaanse geschiedenis. Vietnam liet diepe sporen na in de samenleving, de door Nixon veroorzaakte vertrouwenscrisis was nog vers, en economische tegenwind, met hoge inflatie en oplopende werkloosheid, stelde de nieuwe regering voor acute problemen. Bovendien waren de spanningen in de Koude Oorlog nog altijd hoog. Carter wilde een ‘nederige’ president zijn, een man van het volk, zonder grote entourage en zonder overdreven grandeur. Met zijn directe, soms vrome toon en doorprikkende eerlijkheid riep hij echter niet alleen sympathie, maar ook weerstand op. In Washington, waar diplomatie en compromissen de levensaders zijn, stoorden sommige Congresleden zich aan zijn morele superioriteit en beperkte gevoel voor politieke spelletjes.
Zijn binnenlands beleid
Na jaren van onrust door de oliecrisis, economische stagnatie en torenhoge inflatie wilde Carter ingrijpen met een gelaagd energieplan. Hij riep Amerikanen in een vroeg stadium op de verwarming lager te zetten, het autogebruik te beperken en duurzamer om te gaan met grondstoffen. Hij zette in op isolatieprogramma’s, zonnepanelen op het Witte Huis en wilde zo de afhankelijkheid van buitenlandse olie verminderen. Een deel van deze hervormingen slaagde, maar het Amerikaanse publiek zag de voortdurende hoge benzineprijzen en stroomuitval als bewijs dat het slechts moeizaam vooruitging.
Op sociaal gebied was Carter progressiever dan menigeen verwachtte. Hij stelde veel vrouwen en zwarte Amerikanen aan in hoge functies, ondertekende wetten op het gebied van onderwijs, milieu en psychische gezondheidszorg, en probeerde ook op federaal niveau rassengelijkheid te bevorderen. Tegelijkertijd kon hij lastig omgaan met het Congres, zelfs al hadden de Democraten in beide Kamers de meerderheid. Hij bejegende de Congresleden soms alsof hij hen de les las, wat tot irritatie leidde en regelmatig stagnatie bij het doorvoeren van wetgeving veroorzaakte.
Buitenlands beleid en de Camp David-akkoorden
Hoewel Carter zich aanvankelijk als minder geoefende buitenlandpoliticus presenteerde, boekte hij zijn grootste succes juist op het wereldtoneel. In zijn inauguratie benadrukte hij al dat mensenrechten centraal zouden staan in zijn buitenlandse politiek. Daarmee brak hij met sommige eerdere presidenten die makkelijker overweg konden met dubieuze regimes. Hij zette de steun aan dictaturen in Chili en Nicaragua stop en probeerde internationale conflicten te kalmeren.
Zijn grote triomf was echter de bemiddeling bij het vredesverdrag tussen Egypte en Israël. In september 1978 ‘gijzelde’ Carter de Egyptische president Anwar Sadat en de Israëlische premier Menachem Begin dertien dagen lang op Camp David, het presidentiële buitenverblijf. In een sfeer van wandelen, informeel praten en talloze onderhandelingen sleepte hij een akkoord uit de brand dat, tot ieders verbazing, overeind bleef: de Camp David-akkoorden. Ze golden als een historisch vredesverdrag tussen twee landen die tot dan toe gezworen vijanden waren. Het leverde Sadat en Begin de Nobelprijs voor de Vrede op (en Carter zou naar de mening van velen deze onderscheiding destijds al mee hebben verdiend, wat pas in 2002 werd goedgemaakt).
Moeilijke tijden: inflatie, energiecrisis, Iran en populariteitsval
Toch kreeg Carters binnenlandse gezag ernstige klappen. De economie kwakkelde en de inflatie steeg in rap tempo. De benzineprijzen rezen de pan uit en automobilisten stonden in lange rijen te wachten bij brandstofpompen. In de zomer van 1979 hield Carter een televisie-toespraak waarin hij de Amerikanen confronteerde met wat hij noemde een ‘vertrouwenscrisis’ (door critici de ‘malaise-toespraak’ genoemd, hoewel hij dat woord niet letterlijk gebruikte). Hij riep burgers op minder te consumeren en in te zien dat de nationale somberheid net zozeer een moreel als een economisch probleem was. Aanvankelijk steeg zijn populariteit even, maar hij schoot zichzelf in de voet toen hij enkele dagen later zijn ministers ontsloeg en deels verving. Het leek of hij zwalkte. De toespraak werd door conservatieven en moderaten al snel beschouwd als toonbeeld van zwak leiderschap en ongepast moralisme.
De allergrootste tegenslag volgde echter uit de Iran-crisis. De sjah van Iran, decennialang een bondgenoot van de VS, was in 1979 verjaagd door een islamitische revolutie onder leiding van ayatollah Khomeini. Carter liet de zieke sjah toe in Amerika voor medische behandeling, waarna Iraanse revolutionairen de Amerikaanse ambassade in Teheran bestormden en tientallen personeelsleden gijzelden. Deze gijzeling hield 444 dagen aan en ontnam de Amerikanen iedere illusie van diplomatieke controle. In april 1980 gaf Carter toestemming voor een militaire reddingsoperatie (operatie Eagle Claw), maar die mislukte jammerlijk in een zandstorm, waarbij acht Amerikaanse militairen omkwamen. De vernedering was compleet: voor veel Amerikanen werd dat de kern van Carters presidentschap.
Nederlaag bij de verkiezingen van 1980 en afscheid van het Witte Huis
De explosieve combinatie van economische malaise, gebrekkige machtsbasis in Washington en de Iraanse gijzelingscrisis ondermijnde Carters kansen op herverkiezing. In 1980 ging de Democratische Partij intern gebukt onder grote spanningen. Senator Ted Kennedy probeerde Carter zelfs van de Democratische nominatie te beroven. Republikeinen waren ondertussen bezig Ronald Reagan, een optimistisch gestemde ex-gouverneur van Californië, naar voren te schuiven. Reagan deed een glasheldere oproep: “Are you better off than you were four years ago?” De meeste Amerikanen vonden van niet.
Carter verloor de verkiezingen van 1980 dan ook totaal. Ironisch genoeg liet Iran de gijzelaars pas vrij op de dag dat Reagan werd beëdigd als president, alsof men wilde benadrukken dat Carters tijdperk ten einde was. Volledig verslagen en met diepe teleurstelling in zijn hart keerde Carter in 1981 terug naar Plains, Georgia, een dorp dat inmiddels nauwelijks vacatures en nog geen zeshonderd inwoners telde.
Een verrassend tweede leven: ex-president Carter
Waar de meeste oud-presidenten steevast omarmd worden door het lucratieve circuit van lezingen, besturen en adviesraden, koos Carter voor een heel andere route. Hij leunde niet op zijn presidentiële pensioen om een persoonlijk fortuin op te bouwen. Met zijn vrouw Rosalynn richtte hij in 1982 het Carter Center op in Atlanta. Het centrum is geen museum of pronkstuk met archieven, maar een actieve non-profitorganisatie die zich richt op mensenrechten, democratie en de bestrijding van ziekten in ontwikkelingslanden.
Carter zelf dook overal ter wereld op waar conflicten woedden of verkiezingen op stapel stonden. Hij begeleidde democratische overgangen in Latijns-Amerika, waarnam verkiezingen in Afrika en zette zich in om ziektes als rivierblindheid en dracunculose (Guinea worm) uit te roeien. Steeds weer wist hij opvallen te bemiddelen tussen strijdende partijen of regimes die door Amerika werden genegeerd. Zo probeerde hij een nucleaire escalatie met Noord-Korea te voorkomen in de jaren negentig, bemiddelde hij bij de overgang van een militair naar een democratisch bestuur in Haïti, en bood hij zijn diensten aan in verschillende brandhaarden in Afrika.
Hoewel hij bij die missies geregeld succes boekte, trapte hij ook op lange tenen. Presidenten na hem, van Bill Clinton tot George W. Bush, ergerden zich soms aan Carters solo-diplomatie die niet altijd paste in de officiële lijnen. Maar als ex-president kon hij doen en laten wat hij wilde: “Ik kan zeggen wat ik wil en kan bemiddelen in situaties die mij interesseren,” merkte hij eens op. Hij kreeg regelmatig kritiek, onder andere voor zijn boek Palestine: Peace Not Apartheid (2006), waarin hij Israël beschuldigde van een beleid dat met apartheid te vergelijken was. Verschillende voormalige medewerkers braken daarop met hem. Toch week hij niet. Carter bleef in zijn eigen morele overtuigingen volharden.
Bekroning: Nobelprijs voor de Vrede (2002)
In 2002 ontving Carter eindelijk de Nobelprijs voor de Vrede, niet alleen voor zijn werk bij Camp David, maar juist voor de decennialange inspanningen na zijn presidentschap: zijn ‘niet-aflatende pogingen om vreedzame oplossingen te vinden voor internationale conflicten, voor het bevorderen van democratie en mensenrechten en voor de economische ontwikkeling in de wereld,’ aldus het comité. In het Nobelrapport werd impliciet toegegeven dat hij destijds, in 1978, de prijs eigenlijk al had moeten delen met Begin en Sadat. Dat het nu pas gebeurde, had volgens sommigen ook te maken met de onvrede over de koers van George W. Bush. Door Carter te eren, wilde het Nobelcomité een statement maken dat conflicten en oorlogen niet de weg voorwaarts hoefden te zijn.
De waardering die hij als ex-president oogstte in het buitenland was aanzienlijk. Toch kreeg hij ook in eigen land door de jaren heen meer waardering. Eerst zagen zijn landgenoten hem vooral als ‘een geweldig ex-president, maar weinig succesvol in het Witte Huis.’ Na verloop van tijd begonnen historici zijn daadwerkelijke nalatenschap in het Oval Office zorgvuldiger te beoordelen. Zo wees men erop dat hij belangrijke stappen had gezet in de deregulering van sectoren als luchtvaart en transport, dat hij de mensenrechten verankerde in het buitenlandse beleid, en dat hij de basis legde voor het latere economische herstel door de benoeming van Paul Volcker als voorzitter van de Federal Reserve.
Habitat for Humanity en andere projecten
Tot op hoge leeftijd bleef Carter politiek actief. Velen kennen de beelden van de hoogbejaarde oud-president die nog huizen bouwde voor de hulporganisatie Habitat for Humanity. Hij deed dat niet alleen als symbolische geste; hij klom werkelijk het dak op, timmerde, verfde en zette zich fysiek in. Deze levenshouding werd geïnspireerd door zijn christelijk geloof, dat hij oprecht beleed. Iedere week gaf hij, tot hij fysiek niet meer kon, nog les in de zondagsschool van de plaatselijke baptistenkerk. Mensen van over de hele wereld trokken naar Plains om een glimp van hem op te vangen en iets van hem te horen.
Ondertussen bleef het Carter Center wereldwijd verkiezingen monitoren en gezondheidszorgprojecten opzetten. Zo is het uitroeien van de Guinea-worm misschien wel het meest opmerkelijke succesverhaal: van miljoenen besmette mensen in de jaren tachtig naar slechts een handvol gevallen in de afgelopen jaren. Carter zei eens dat hij graag nog zou meemaken dat deze wormziekte volledig tot het verleden zou behoren. Hoewel dat tijdens zijn leven net niet lukte, kwam men behoorlijk dicht in de buurt.
Carter als moreel baken, maar ook bekritiseerd
Met de opkomst van polariserende figuren als Donald Trump kreeg Carters oude presidentschap een nieuwe glans in de ogen van veel Amerikanen. Men zag hem als een moreel kompas: de man die na Watergate en Nixon weer eerlijkheid en bescheidenheid in het hoogste ambt had teruggebracht. Schandalen als die bij Nixon of Trump lieten Carter extra stralen: hij was nooit in opspraak geraakt om persoonlijke verrijking of machtsmisbruik. In zijn thuisstaat Georgia koesterden de inwoners hun beroemdste dorpsgenoot. In Plains was hij nooit echt weggeweest.
Tegelijk hadden tegenstanders nog altijd kritiek op Carters soms ‘belerende’ optreden. Hij kon streng en onbuigzaam zijn in zijn idealen. Zo stuitte hij in Israël op woede toen hij het woord ‘apartheid’ gebruikte voor de Palestijnse situatie. Ook in het openbaar bekritiseerde hij later presidenten die een andere koers namen dan hij wenselijk achtte, iets wat ex-presidenten vaak proberen te vermijden. Maar Carter trok zich daar weinig van aan: hij volgde zijn eigen weg, of dat zijn opvolgers nu beviel of niet.
Het laatste hoofdstuk: kwakkelende gezondheid en overlijden
De laatste jaren van zijn leven waren getekend door gezondheidsproblemen. In 2015 werd bekend dat hij kanker had, maar hij bleef zo lang mogelijk actief: hij gaf interviews, stond pers te woord en bezocht waar hij kon nog internationale bijeenkomsten. In februari 2023 kondigde de familie aan dat hij hospicezorg zou ontvangen. Dat betekende dat Carter er zelf voor koos geen verdere medische behandelingen meer te ondergaan om zijn leven te verlengen. Hij gaf aan ‘volkomen vrede te hebben’ met wat zou komen.
In november 2023 verloor hij zijn echtgenote en levenspartner Rosalynn Carter, met wie hij 77 jaar getrouwd was. Toen haar dood bekend werd, zei Carter in een zeldzame mededeling dat hij zich geen leven zonder haar kon voorstellen. Kort na haar overlijden verslechterde ook zijn eigen gezondheidstoestand.
Op zondag 29 december 2024 overleed Jimmy Carter in zijn huis in Plains, omringd door zijn naasten. Eerder al had zijn zoon het nieuws laten doorsijpelen in de pers. Het Carter Center plaatste een eenvoudige aankondiging op sociale media: “Onze oprichter, voormalig president Jimmy Carter, is vanmiddag in Plains, Georgia overleden.”
Nalatenschap
De vraag of Carter de geschiedenis ingaat als een ‘mislukt’ president of als een ‘visionair en moreel baken’ zal de komende jaren mogelijk nog vaak gesteld worden. Duidelijk is wel dat hij de Amerikaanse politiek heeft getoond dat eerlijkheid en eenvoud ook in het Witte Huis kunnen leven, al lopen die eigenschappen soms stuk op de wetten van de politieke praktijk. Zijn vier jaar in Washington waren ongetwijfeld tumultueus en problematisch, maar sommige van zijn destijds verguisde beslissingen worden met terugwerkende kracht positiever beoordeeld.
Wat betreft zijn leven na het presidentschap, daarin was Carter onbetwist fenomenaal. Hij veranderde voorgoed de vraag: wat doet een voormalige president met de rest van zijn dagen? In plaats van zich te verrijken of fulltime in de schaduw te genieten van privileges, koos Carter voor intensieve, onbetaalde hulp aan conflictgebieden, stichtte hij een uniek centrum voor democratie en mensenrechten, en liet hij zich tot op hoge leeftijd niet tegenhouden door gezondheidsklachten. De Nobelprijs voor de Vrede en de grote internationale erkenning die hij kreeg, zijn maar enkele van de vele onderscheidingen die hij in de loop der jaren ontving.
Bovendien toonde hij zich altijd vergevingsgezind en benaderbaar, zowel in zijn thuisgemeente als ver daarbuiten. In een land als de Verenigde Staten, dat soms cynisch kan zijn over de machthebbers in Washington, was hij een zeldzaam voorbeeld van iemand die, na zijn politieke loopbaan, dichter bij zichzelf en bij de mensen kwam dan ooit. Wie Carter enkel beoordeelt op de mislukkingen tijdens zijn presidentschap – inflatie, energiecrisis, de Iraanse gijzelingscrisis – miskent dat hij in zijn latere werk miljoenen mensen hoop bracht.
Het afscheid van Jimmy Carter voelt voor veel Amerikanen als het einde van een tijdperk. Hij leefde een ‘epic American life,’ zoals een van zijn biografen zei. Van de armoede en segregatie in het rurale Georgia in de jaren twintig tot de schermen van de macht in Washington, en van daaruit naar de uithoeken van de wereld met diplomatieke missies. En tot slot terug naar Plains, een dorpje met nog geen duizend inwoners, waar hij zijn geloof, familie en levensmissie tot het eind trouw bleef.
Woorden ter nagedachtenis
Carter had voor ogen dat hij de wereld een stukje beter wilde achterlaten dan hij hem had gevonden. “Mijn geloof eist, en dit is niet onvoorwaardelijk, dat ik doe wat ik kan, waar ik ook ben, wanneer ik kan, zo lang als ik kan, met wat ik heb,” zei hij ooit. Die boodschap van dienstbaarheid en naastenliefde gaf hij ook in zijn laatste levensfase door, zowel in zijn zondagsschool als via het Carter Center. Zo luidt een van de lessen die hij de wereld naliet: zelfs in politiek roerige tijden is er ruimte voor integriteit en menselijkheid.
Voor nu is het Amerikaanse verdriet om zijn overlijden groot: hij was niet alleen een president, maar ook een vader, grootvader, buurman en dorpsgenoot. De staat Georgia rouwt om het verlies van een man die diep geworteld was in de gemeenschap. Het land als geheel herdenkt een president die de transitie van Watergate naar een nieuw vertrouwen begeleidde, maar ook iemand die liet zien dat politiek niet alles is. De werkzaamheden van het Carter Center zullen ongetwijfeld worden voortgezet, geïnspireerd door de idealen van hun oprichter. Zo blijft er, ook na zijn dood, een nalatenschap van verzoening en fatsoen bestaan.
Met het overlijden van Jimmy Carter verliest de wereld niet slechts een voormalige Amerikaanse president, maar ook een onvermoeibare vredestichter en een man die in zijn nederigheid en toewijding generaties heeft aangesproken. Zijn eeuwige glimlach, zijn ijzeren wil om iets te betekenen voor mensen in nood, en zijn vrome, maar niet wereldvreemde moraal maakten hem tot een uniek icoon in de moderne geschiedenis van de Verenigde Staten. Dat hij 100 jaar oud mocht worden, staat symbool voor de duurzaamheid van zijn invloed. Hoe zeer zijn presidentschap ook controversieel mag zijn geweest, zijn leven als ‘ex-president’ zal veel langer naklinken in de geschiedenisboeken. De wereld neemt afscheid van Jimmy Carter, de pindaboer uit Plains die vroom en eerlijk genoeg was om te proberen het verschil te maken en die in menig opzicht daarin geslaagd is.
Jimmy Carter (@ The Independent on YouTube 291224)
Vanmiddag is in Groningen een overleden 12-jarig kind aangetroffen in een woning. De politie meldt dat het overlijden van het kind onder verdachte omstandigheden heeft plaatsgevonden. Een 45-jarige man uit Groningen is gearresteerd.
Wat zijn relatie met het kind is, kan de politie niet bevestigen. Het is nog onduidelijk wat er precies is gebeurd. "We ontvingen rond 14.00 uur een melding dat er een overleden persoon in de woning zou zijn", aldus een woordvoerder van de politie tegen RTV Noord. "Ter plaatse hebben collega's inderdaad een overleden kind van twaalf jaar gevonden."
De politie verricht in de woning, gelegen in de wijk Oosterpoort, onderzoek naar de omstandigheden van het overlijden van het meisje. Ook gaat de politie in gesprek met buurtbewoners. Het huizenblok is gedeeltelijk afgezet.
[Opmerking redactie- er is nog veel onduidelijk in deze zaak. NOS spreekt over een overleden meisje, RTL Nieuws over een overleden jongen]
De verkeerspolitie wordt op de snelweg ingehaald door een motor. En die gaat veel harder dan daar is toegestaan. Gaat het de agenten lukken om de snelheidsduivel aan de kant te zetten?
Motor vliegt over de snelweg (@ RTV Utrecht on YouTube 291224)
In het Londense Alexandra Palace is de afgelopen dagen de derde ronde van het wereldkampioenschap darts afgewerkt. Er waren nog 32 spelers over, waaronder drie Nederlanders, waarna zondagavond een begin gemaakt wordt aan de achtste finales.
Na de kerstpauze trapten Damon Heta en Luke Woodhouse de derde ronde af en dat werd gelijk een fraaie wedstrijd. Het niveau was gemiddeld gezien niet fantastisch, Heta gooide wél een negendarter, de tweede van het WK. Hij kwam op 3-1 voor in sets, maar daarna was de Australiër het helemaal kwijt: Woodhouse won negen van de volgende tien legs en won de wedstrijd met 4-3.
Jonny Clayton kwam daarna aan de beurt tegen Daryl Gurney en kwam op 3-0 voor. Ook Gurney liet echter een goede comeback zien, maar Clayton wist die wél af te slaan en trok de wedstrijd met 4-3 alsnog naar zich toe.
Stephen Bunting speelde een ijzersterke wedstrijd tegen Madars Razma, hoewel de Let zo af en toe wel zijn momenten had. In set drie was dat zelfs genoeg voor setwinst, maar Bunting maakte het daarna gewoon af en won met 4-1.
Gerwyn Price nam het op tegne Joe Cullen, een wedstrijd die wéér een comeback opleverde. Price stond na drie spannende sets op 3-0, waarna Cullen drie sets op rij met 3-1 won. In de beslissende set moest er op 5-5 een sudden death leg aan te pas komen, waarin Price dan toch de betere was: 4-3.
Jermaine Wattimena was de eerste van drie Nederlanders in de derde ronde en trof een zieke Peter Wright. De zichtbaar niet fitte Schotse oud-wereldkampioen begon echter uitstekend en wist de twee keer dat Wattimena een set pakte gelijk om te draaien, waardoor Wright met 4-2 won.
Titelverdediger Luke Humphries had het met 4-0 niet al te moeilijk met Nick Kenny, Ryan Joyce en Ryan Searle maakten er een thriller van. Via 2-0 en 2-2 was een beslissende set nodig, waarin een cruciale misser van Searle op 3-2 de winst opleverde voor Joyce: 4-3.
Showman Scott Williams was niet opgewassen tegen Ricardo Pietreczko en ging in vijf sets onderuit tegen de prima spelende Duitser, terwijl Nathan Aspinall ondanks de nodige haperingen in vier sets van de zeer matig spelende Andrew Gilding won.
Chris Dobey en Josh Rock maakten er ook een prima potje van, met 4-2 gewonnen door Dobey. Dat waren ook de cijfers waarmee Michael van Gerwen de Noord-Ier Brendan Dolan van zich af wist te schudden, hoewel duidelijk was dat vooral het scorende vermogen van de Nederlander nog wel even opgeschroefd moest gaan worden.
Luke Littler, vermoedelijk wel de favoriet voor de titel, trof veteraan Ian White, die hem best aardig partij wist te bieden. Genoeg was het uiteindelijk niet, op de beslissende momenten was Littler telkens even te goed: 4-1.
Met Jeffrey de Graaf en Paolo Nebrida stonden er twee verrassende namen tegenover elkaar, maar voor de man uit de Filipijnen was de stunt voorbij: De Graaf was simpelweg beter en won met 4-1.
Kevin Doets begon zeer matig tegen Krzysztof Ratajksi en won in de eerste twee sets geen enkele leg. Daarna kwam Doets echter op gang en met wat degelijke sets trok hij er zelfs een beslissende zevende set uit, waarin hij de Pool met 3-1 de baas was.
Dimitri van den Bergh werd daarna van het podium geveegd door Callan Rydz, die werkelijk fenomenaal goed speelde en met 4-0 won. De laatste derderondepartij ging tussen Rapid Ricky Evans en Robert Owen. Evans leek na een paar sets steeds meer last te krijgen van een spasme in zijn duim en in set zes was de koek volledig op: 4-2 voor Owen.
Jenning de Boo en Jutta Leerdam hebben in Heerenveen de nationale sprinttitels veroverd. Beide deden dat met grote overmacht.
Bij de mannen sloeg de Boo vooral toe op beide 500 meters. Zijn tijden van 34,40 en 34,29 waren de snelste ooit door een Nederlander gereden in Heerenveen. Met ook een tweede plaats gisteren op 1.000 meter had De Boo al voor de laatste afstand een riante voorsprong dat de titel hem bijna niet kon ontgaan. Toch liet hij ook op de laatste 1.000 meter nog even zijn klasse zien en won deze in 1.07,34. Achter De Boo eindigden Merijn Scheperkamp en Tim Prins op het podium en plaatsten zich zo voor het EK sprint.
Bij de dames leek het na de eerste dag een duel te worden tussen Femke Kok en Jutta Leerdam. Kok, die net terug is na een virusinfectie, werd door haar ploeg Reggeborgh echter teruggetrokken voor de tweede dag omdat ze voorzichtig met haar wilden zijn. Zonder Kok lag de weg naar de titel open voor Leerdam. Ze won de tweede 500 en 1.000 meter en veroverde zo haar vierde nationale titel. Achter haar werd Suzanne Schulting, de shorttrackster die zich dit seizoen volledig op de langebaan richt, tweede en plaatste zich zo ook voor het EK. Derde werd Chloé Hoogendoorn, of zij naar het EK mag of dat Kok hiervoor wordt aangewezen is nog niet bekend.
Beau Snellink en Joy Beune zijn in Heerenveen Nederlands kampioen allround schaatsen geworden. Voor beide is het de eerste nationale allround titel in hun carrière.
Bij de mannen ging Chris Huizinga de tweede dag in als leider maar na een indrukwekkende 1.500 meter nam Snellink de leiding over. Op de afsluitende 10 kilometer ging Huizinga hard van start en reed zelfs enige tijd onder het Nederlands record maar Snellink bleef kalm, wist in de slotfase nog een beetje te versnellen en hield uiteindelijk voldoende voorsprong over Huizinga. Beide plaatsten zich daarmee voor het EK samen met Marcel Bosker, de uiteindelijke nummer 3 van het klassement. Patrick Roest reed nog wel een goede 500 meter maar viel vervolgens tegen op de 5.000 en 1.500. Op de afsluitende 10km besloot hij niet meer van start te gaan.
Bij de dames was er een spannende strijd tussen Beune en de verrassende Merel Conijn, die op de 3 en 5 kilometer oppermachtig was. Beune, wereldkampioene op de 5 kilometer, moest op de afsluitende afstand alles uit de kast halen om uiteindelijk nog net genoeg over te houden. Achter Beune en Conijn werd Anthoinette Rijpma-De Jong derde en plaatste zich zo voor het EK.
"Ze reed wel heel hard", aldus Beune over de race van Conijn. "Ik heb moeten strijden tot het eind. Het was precies genoeg."
Na jarenlange bezuinigingen verhoogde Rutte met zijn laatste kabinet de defensie-uitgaven van bijna 11 miljard in 2023 naar ruim 21 miljard euro in 2024. Nederland voldoet daardoor aan de '2% norm' van de NAVO, maar Rutte vindt deze norm nu te laag. Moet ons defensiebudget verder omhoog?
(Speelgoed) soldaatjes (@Freepik)
De politie heeft afgelopen nacht het rijbewijs afgenomen van een 37-jarige man die onder invloed van alcohol en drugs door Tilburg reed, terwijl er een klein kind op de achterbank zat, meldt de Tilburgse politie op Instagram.
Agenten zagen de man rond 01.30 uur door rood licht rijden, waarna ze hem achtervolgden. De man negeerde een stopteken en werd uiteindelijk gedwongen om te stoppen. In de auto merkten de agenten een alcohollucht op. "Na testen bleek de persoon onder invloed van alcohol en drugs te zijn", aldus Omroep Brabant die de Tilburgse politie citeert.
De bestuurder weigerde een bloedonderzoek, dat na een positieve speekseltest zou moeten bepalen hoeveel en welke drugs hij had gebruikt. Daarom werd zijn rijbewijs ingenomen.
Ook is er een melding gedaan bij Veilig Thuis, een meld- en adviespunt voor kindermishandeling en huiselijk geweld. Het kind is opgehaald door bekenden van de man.
Volgens mediaberichten kwamen tijdens de kerstdagen meer dan 1.700 migranten op een totaal van 28 boten illegaal aan op de Canarische Eilanden, die tot Spanje behoren. Meer dan 500 van hen moesten worden gered op zee, meldde de Spaanse omroep RTVE.
Velen zijn afkomstig uit Afrika. Het aantal landen van herkomst van de vluchtelingen neemt toe omdat er steeds meer conflicten zijn op het Afrikaanse continent, zoals in Tsjaad, zei een arts van Artsen zonder Grenzen tegen de zender RTVE. De Spaanse hulporganisatie Caminando Fronteras meldde dat er in 2024 veel meer mensen naar de Canarische Eilanden zijn gevlucht, vooral uit Mauritanië, dan in voorgaande jaren. De eilandengroep ligt dichter bij de kust van West-Afrika dan het Europese vasteland. Door de ligging lijkt het binnen handbereik voor veel mensen die een weg naar de EU zoeken.
Meer dan 9.700 doden in 2024
De reis naar de Canarische eilanden is extreem gevaarlijk. Vrijdag maakten de Marokkaanse autoriteiten bekend dat 69 migranten op 19 december voor de kust waren verdronken terwijl ze op weg waren naar de Canarische Eilanden. In totaal hebben dit jaar meer dan 45.000 vluchtelingen de Canarische Eilanden bereikt, zo schrijft de krant El Mundo. Volgens schattingen van Caminando Fronteras zijn er meer dan 9.700 vluchtelingen omgekomen tijdens de reis, waaronder kinderen en jongeren.
Inwoners en overheid verbijsterd
Veel inwoners van de Canarische Eilanden en de regionale overheid zijn verbijsterd door de toestroom tijdens de kerst. De kritiek is ook gericht op de centrale regering in Madrid. Onlangs nog riep de regeringsleider van de Canarische Eilanden, Fernando Clavijo, de nieuwe EU-commissaris voor Migratie, Magnus Brunner, op om prioriteit te geven aan de eilandengroep bij het toewijzen van EU-fondsen voor de uitvoering van het asielpact. Hij nodigde de heer Brunner ook uit om de situatie ter plaatse te bekijken.
Een passagiersvliegtuig uit Thailand met 181 passagiers aan boord is neergestort bij de landing op Muan International Airport in Zuid-Korea. Volgens het officiële persbureau Yonhap, hebben slechts twee bemanningsleden de crash overleefd. De reddingswerkzaamheden zijn afgerond. De hulpdiensten bevestigden dat 179 mensen zijn omgekomen.
Het vliegtuig is bijna volledig verwoest. Er waren 175 passagiers en zes bemanningsleden aan boord van de Boeing 737-800. Volgens Yonhap waren er 173 Koreaanse en twee Thaise passagiers op de vlucht.
Op een video die op de Zuid-Koreaanse televisie werd vertoond, was te zien hoe het vliegtuig over de landingsbaan gleed zonder dat het landingsgestel was uitgeklapt, aan het einde van de landingsbaan crashte tegen een muur en in vlammen opging. Het persbureau Yonhap meldde dat een 'botsing' met een of meer vogels de oorzaak zou kunnen zijn geweest van het kennelijk defect raken van het landingsgestel. Het ministerie van Transport verklaarde dat de toren de piloten kort voor de landing had gewaarschuwd voor een botsing met vogels. De piloten maakten kort daarna een noodoproep.
Een geredde stewardess meldde dat er rook uit de turbine kwam. Volgens Yonhap zagen ooggetuigen op de grond ook vuur op een van de turbines en hoorden ze knallende geluiden. De piloten probeerden blijkbaar te landen, braken de eerste poging af en probeerden vervolgens een noodlanding te maken, maar slaagden er niet in om de snelheid van het vliegtuig, dat met zijn romp neerkwam, voor het einde van de landingsbaan voldoende te verminderen.
Onderzoek aan de gang
President Choi Sang Mok, die waarnemend president is tijdens de aanhoudende nationale crisis, gaf opdracht tot uitgebreide reddingsmaatregelen en reisde naar de plaats van het ongeluk. Volgens Yonhap zei hij ter plekke dat de regering de oorzaak grondig wilde onderzoeken en preventieve maatregelen wil ontwikkelen om een dergelijk ongeluk in de toekomst te voorkomen.
Tegelijkertijd loopt het onderzoek naar de oorzaak van het ongeluk. De brandweer werd met een groot materieel ingezet. "We waren onmiddellijk ter plaatse met in totaal 700 mensen. Hieronder waren de lokale autoriteiten, de politie, de kustwacht en het leger. We mobiliseerden iedereen om slachtoffers en gewonden snel te redden en stuurden brandweerlieden en reddingsteams om de brand te blussen," zei de verantwoordelijke brandweercommandant, Lee Jeong Hyun. Inmiddels is de zwarte doos teruggevonden.
Luchtvaartmaatschappij maakt excuses
Het vliegtuig van de Koreaanse low-cost luchtvaartmaatschappij Jeju Air kwam uit de Thaise hoofdstad Bangkok. Het ongeluk gebeurde 's ochtends kort na 9 uur lokale tijd. Muan Airport, dat in 2007 na tien jaar bouwen werd geopend, ligt in de zuidwestelijke provincie Jeolla - op iets minder dan 300 kilometer van de hoofdstad Seoul.
Westerse luchtvaartmaatschappijen vliegen niet op dit vliegveld, maar in 2005 werd Jeju Air opgericht. De luchtvaartmaatschappij biedt tal van binnenlandse verbindingen en vluchten naar Japan, Thailand en de Filippijnen. De CEO van Jeju Air, Kim E Bae, ging in een eerste verklaring niet in op de oorzaak, maar beloofde er alles aan te doen om het ongeluk op te helderen. "Ik bid nogmaals voor de zielen van degenen die hun leven verloren bij het ongeluk en wil graag mijn excuses aanbieden aan de nabestaanden."
Vliegtuigfabrikant Boeing verklaarde dat het in contact staat met Jeju Air en beschikbaar is voor het onderzoek. De Boeing 737-800 die bij het ongeluk betrokken was, was 15 jaar oud. Dit is dus niet de zoveelste ramp met de nieuwe en grotere 737-Max.
De nieuwe heerser van Syrië, Ahmed al-Sharaa, heeft een tijdschema opgesteld voor de reorganisatie van het land. De leider van de islamistische rebellenmilitie HTS vertelde het Arabische tv-station Al-Arabiya dat hij verwacht dat de mensen binnen ongeveer een jaar grote veranderingen in het land zullen zien. Het zou in totaal ongeveer drie jaar duren om een nieuwe grondwet op te stellen en daarna nog een jaar om verkiezingen te houden.
Voor 'betekenisvolle verkiezingen' is eerst een brede consensus onder de Syrische bevolking nodig. Dit is de eerste keer dat al-Sharaa zich uitspreekt over een mogelijk tijdschema voor verkiezingen sinds de val van Al-Assad. Syrië-experts betwijfelen echter of al-Sharaa echt eerlijke en vrije verkiezingen wil houden in het land.
Eerder regeerde HTS met harde hand over Idlib in het noordwesten van het land. Mensenrechtenactivisten hebben gedocumenteerd dat politieke tegenstanders onder het bewind van de HTS-rebellen werden gemarteld en vermoord. Al-Sharaa riep op tot de bescherming van minderheden na de machtsovername in Syrië. De waarde van deze verklaring kan op dit moment alleen worden vermoed.
Ontbinding van de HTS aangekondigd
Al-Sharaa kondigde in het tv-interview aan dat de HTS zou worden ontbonden als onderdeel van een nationale dialoog. Een paar dagen geleden kondigde de overgangsregering aan dat alle gewapende rebellengroeperingen zouden worden ontbonden en samengebracht onder de paraplu van het ministerie van Defensie. De leiders van de individuele rebellengroepen waren dit overeengekomen na een ontmoeting met Al-Sharaa. De nieuwe machthebbers kondigden ook aan dat de geheime diensten van de omvergeworpen regering van Assad zouden worden ontbonden en dat de veiligheidsautoriteiten zouden worden geherstructureerd. Dit verklaarde het nieuw benoemde hoofd van de geheime dienst, Anas Chattab, volgens een verklaring van het persagentschap Sana. De zet was bedoeld om "het volk, hun slachtoffers en hun lange geschiedenis te dienen", zei Chattab.
Hij betreurde "de onderdrukking en tirannie van het oude regime" onder dictator Bashar al-Assad. Dit regime heeft de bevolking ernstig leed berokkend met de hulp van het veiligheidsapparaat. "De veiligheidsdiensten van het oude regime waren talrijk en divers, maar wat ze allemaal gemeen hadden was dat ze de bevolking vijf decennia lang onderdrukten," zegt Chattab.
Geheime diensten runden beruchte gevangenissen
Tijdens de decennia onder het bewind van Assad verdwenen talloze mensen in gevangenissen die werden gerund door de geheime diensten. Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten stierven er alleen al tijdens de Syrische burgeroorlog in de afgelopen bijna 14 jaar meer dan 100.000 mensen in Syrische gevangenissen, velen van hen door de gevolgen van marteling.
Hoop op opheffing sancties VS
Met betrekking tot toekomstige buitenlandse betrekkingen benadrukte Al-Sharaa dat Syrië strategische belangen heeft met Rusland. Rusland heeft militaire bases in Syrië, was een nauwe bondgenoot van Assad in de burgeroorlog en heeft asiel verleend aan de dictator die vluchtte voor de rebellen. Al-Sharaa sprak ook de hoop uit dat de toekomstige Amerikaanse regering van de verkozen president Donald Trump de sancties tegen Syrië zou opheffen. Hoge Amerikaanse diplomaten hadden Al-Sharaa beschreven als pragmatisch na een bezoek aan Damascus en gesprekken met de nieuwe leiders. Ze verklaarden ook dat de regering in Washington had besloten om de premie op het hoofd van de HTS-leider in te trekken. De HTS-militie had banden met de islamitische organisatie Al-Qaeda en is door de Verenigde Naties, de VS en de EU geclassificeerd als terroristische organisatie.
Al-Sharaa had onder zijn pseudoniem Abu Mohammed al-Jolani het Al-Nusra Front geleid, een uitloper van Al-Qaeda, dat ook banden had met de terreurorganisatie Islamitische Staat (IS). Later maakte hij zich los van IS en het terreurnetwerk Al-Qaeda en richtte hij in 2017 de HTS - de 'Organisatie voor de Bevrijding van Syrië' - op. Deze stappen werden echter ook gezien als een dekmantel om de macht en invloed van de HTS uit te breiden.
KLM stuurt vanmiddag een toestel naar Oslo om gestrande passagiers van het gisteren gestrande vliegtuig op te halen. "Zij worden zowel op de luchthaven van Oslo als in Amsterdam begeleid", laat een woordvoerster van de vliegmaatschappij weten. Zo meldt AT5.
Vlucht van KLM van Oslo naar Amsterdam moest gisteravond uitwijken naar de luchthaven van het Noorse Sandefjord, nadat bij het opstijgen een hard geluid was gehoord. Alle 176 passagiers en zes crewleden zijn in orde.
De Noorse politie gaf aan dat het toestel om 19.05 uur een noodlanding maakte nadat een hydraulische storing was gemeld. Volgens een lokale nieuwssite zagen piloten rook uit de linkermotor komen. Het AD meldt dat er volgens passagiers sprake was van een klapband.
De Boeing 737 is na de landing met lage snelheid van de baan het gras ingereden. Op foto's in Noorse media is te zien dat het toestel omringd was door hulpdiensten. Passagiers werden per bus vervoerd naar het vliegveld van Oslo en in een hotel ondergebracht.
Het ging om vlucht KL1204 die aan het eind van de middag vertrok uit Oslo. Het toestel, een Boeing 737, had om 18.55 uur moeten landen op Schiphol. Op verschillende luchtvaartsites was te zien dat de vlucht was uitgeweken naar Torp, op de site van Schiphol stond de vlucht als ‘geannuleerd.’
Wat het vreemde geluid veroorzaakte, wordt onderzocht. "Het technische team van KLM arriveert vanochtend in Sandefjord om conform de procedure samen met de lokale autoriteiten en de luchthaven onderzoek te doen naar de toedracht van het incident en zodra mogelijk het toestel weg te halen", aldus de zegsvrouw.
2024 zit er bijna op en dat betekent dat de overzichten ons om de oren vliegen. Ook wat betreft het weer. Naast het dagelijkse weerbericht op de Frontpage hebben we natuurlijk ook de rubriek Weer, Klimaat en Natuur (WKN) op het forum. Traditiegetrouw heeft Frutsel daar wederom een mooi overzicht gemaakt hoe 2024 werd beleefd door de ogen van users, met gebeurtenissen, feiten en cijfers.
Veel ga ik er niet over vertellen, behalve dat het zeker een aanrader is als je benieuwd bent hoe dit jaar nu verliep. Herinneringen komen op en leuke quotes worden gedeeld. Dank voor dit prachtige overzicht!
Lees hier het WKN jaaroverzicht 2024 van Frutsel.
Goedemorgen!
Vanochtend is het bewolkt en nevelig. Verder valt er hier en daar motregen. De zuidwestenwind is zwak tot matig. Langs de kust is de wind matig uit een westelijke richting.
Vanmiddag is het bewolkt met af en toe lichte motregen. In het (uiterste) noordwesten wordt het droog. De maximumtemperatuur loopt uiteen van 2°C in het zuidoosten tot 8°C in het noordwesten. De zuidwestenwind neemt toe naar matig, vlak aan zee later mogelijk naar vrij krachtig.
Vanavond valt er af en toe lichte motregen, behalve in het noordwesten. De zuidwestenwind is matig, in het noordwesten af en toe vrij krachtig.
Komende nacht valt er af en toe lichte motregen. In het noordwesten blijft het droog. De minimumtemperatuur loopt uiteen van 3°C in Limburg tot 7°C in het noordwesten. De wind uit het zuidwesten is matig boven land, vrij krachtig langs de kust. (Bron: KNMI)
En wat heeft het weer over 2024 gedaan? Dit jaar heeft Frutsel wederom zijn best gedaan om er een mooi overzicht van te maken: Het WKN Jaaroverzicht 2024 kan je via de link lezen.
Mooie wolkenpartij nabij Winterswijk ((Archief)foto: Anouk)
Geld of een foto doneren? Dat kan hier!
Jouw foto of filmpje bij het weerbericht? Deze is te mailen via weer@fok.nl of up te loaden via ons fotoforum. Vermeld bij de foto waar deze ongeveer is gemaakt.
Meepraten over het weer? Dat kan op ons weerforum waar de atmosfeer op ontploffen staat:
WKN - De atmosfeer staat op ontploffen.
Of uiteraard in de reacties onder het weerbericht.
De gemeente Amsterdam staat niet toe dat de Britse complotdenker David Icke zondag een groep demonstranten op de Dam toespreekt via een groot scherm. Burgemeester Femke Halsema geeft aan dat de kans op ongeregeldheden te groot is. Daarom verbiedt ze het gebruik van een ledscherm. Alleen sprekers die persoonlijk aanwezig zijn, mogen gebruikmaken van een geluidsinstallatie voor versterking.
Tijdens de zogenaamde ‘vredesdemonstratie’ vandaag zal onder anderen FvD-lid Gideon van Meijeren fysiek aanwezig zijn. Zijn toespraak zal doorgaan, evenals die van Mordechai Krispijn, die bekendstaat om zijn ‘massa-aangifte’ tegen Hugo de Jonge. David Icke had aanvankelijk ook gepland om ter plaatse te komen spreken, maar zijn inreisverbod is onlangs met nog eens twee jaar verlengd. Ook minister Marjolein Faber beschouwt de mogelijke komst van Icke als ‘zeer ongewenst’ vanwege zorgen over de verspreiding van anti-overheidsextremisme en complottheorieën. Deze vormen een daadwerkelijke bedreiging voor de openbare orde in Nederland.
Als alternatief had Icke geprobeerd om via een videoverbinding een toespraak te houden, maar ook dat is nu door Halsema verhinderd.
Halsema is bezorgd over mogelijke onverwachte tegenprotesten tijdens een toespraak van Icke, die Nederland niet mag binnenkomen. "Gezien de onrust en protesten die zijn antisemitische opvattingen en eerdere uitingen teweegbrengen, verwacht ik dat ook zijn online aanwezigheid deze keer spontane tegenreacties kan oproepen," schrijft ze in een brief aan de organisatie van de demonstratie. Dit zou, in combinatie met de drukte in de stad, kunnen resulteren in "onbeheersbare situaties" waarbij de politie moet ingrijpen.
De organisatoren van de demonstratie geven aan "met verbijstering" te reageren op het besluit van Halsema. Het protest begint op de Dam, waarna de deelnemers een optocht maken naar het Museumplein. De organisatie rekent op zo'n 1500 deelnemers.
Icke heeft sinds november 2022 een inreisverbod. De Brit wilde toen spreken op een demonstratie van de anti-overheidscoalitie Samen voor Nederland in Amsterdam. Kort daarvoor was hem de toegang tot het gehele Schengengebied, waaronder Nederland, ontzegd. Icke was al onderweg, maar maakte rechtsomkeert.
Ooit heeft het praten me verlaten, toch door omstandigheden heb ik het gestotter kunnen laten. De praatgrage halvegare die ik geworden ben, is omdat ik weet wie ik ben, ik ben wie ik gedacht heb niets te zijn en heb deze gedachte overwonnen.
Een ingezonden stuk van Elon Musk heeft tot veel ophef geleid bij de Duitse krant Welt. In de zondagseditie verschijnt een artikel van Musk waarin hij zijn steun voor de Alternative für Deutschland (AfD) uitspreekt. Bepaalde delen van deze partij zijn door Duitse inlichtingendiensten als rechtsextreem aangemerkt. Een deel van de redactie is sterk tegen de publicatie; de hoofdredacteur van het opiniekatern, Eva Marie Kogel, heeft haar functie neergelegd vanwege dit stuk.
Volgens Duitse media schreef Musk het opiniestuk op aandringen van Mathias Döpfner, de CEO van mediaconcern Axel Springer, waaronder de kranten Welt en Bild vallen. De aanleiding was een eerder bericht op X waarin Musk schreef dat "alleen de AfD Duitsland kan redden". De krant heeft het opiniestuk gepubliceerd met een weerlegging van de nieuwe hoofdredacteur Jan Philipp Burgard.
Waar gaat het over?
In zijn aan Welt aangeleverde probeerde Musk zijn uitspraken over de AfD te rechtvaardigen. Hij schetste daarbij een somber beeld van Duitsland. Musk schrijft dat hij Duitsland op een "kritiek punt" ziet. "De toekomst van het land wankelt op de rand van economische en culturele ineenstorting", beweert hij. De AfD is het laatste sprankje hoop voor het land, vervolgt hij. De vertrouweling van de toekomstige Amerikaanse president Donald Trump geeft vervolgens verschillende argumenten waarom hij aanbeveelt om op de AfD te stemmen bij de komende verkiezingen.
Musk zet verder vraagtekens bij het label "extreem-rechts" van AfD. Het is "duidelijk verkeerd als je bedenkt dat (de aangewezen kandidaat voor Bondskanselier, noot van de redactie) Alice Weidel, de leider van de partij, een partner van hetzelfde geslacht uit Sri Lanka heeft! Klinkt dat als Hitler? Alsjeblieft," legt Musk in detail uit. Volgens het Bundesamt für Verfassungsschutz worden de deelstaatverenigingen van de AfD in drie deelstaten als rechts-extremistisch beschouwd. De federale partij wordt door het Bundesamt ook als verdacht aangemerkt.
Welt zelf schrijft in reactie op het opiniestuk van Musk dat deze tekst oproept tot een weerwoord. De nieuwe hoofdredacteur Burgard geeft dat, hij beschrijft Musk als het "grootste ondernemersgenie van onze tijd". Zijn succes zou te danken zijn aan een "scherpe analyse van de status quo". Musk's observatie zou juist zijn, maar van de opmerking dat AfD Duitsland zou kunnen redden klopt niets volgens de hoofdredacteur.
Burgard beargumenteert verder waarom het AfD-programma schadelijk is voor de Duitse economie en zelfs "een ramp" zou zijn voor Duitsland als exportnatie. Hij beschuldigt Musk ervan het "geopolitieke kader" over het hoofd te zien. De AfD roept op tot een vertrek uit de Europese Unie, een afwijzing van de VS, toenadering tot Rusland en een "appeasement ten opzichte van Peking". De partij dwaalt af "met onrealistische remigratieplannen voor miljoenen mensen". De AfD is "een gevaar voor onze waarden en onze economie. Zelfs een genie kan zich vergissen," eindigt Burgard zijn antwoord aan Musk.
Musk gaf tijdens de Amerikaanse verkiezingscampagne miljoenen uit aan de verkiezingsoverwinning van Trump en is als zijn adviseur voorstander van een radicale ontmanteling van overheidsinstanties en regelgevende instellingen. Critici beschuldigen hem ervan dat hij de externe bemoeienissen met X wil afschaffen. Musk heeft zich enkele weken geleden ook gemengd in de Britse binnenlandse politiek via X en sympathie getoond voor extreem-rechtse bewegingen in andere landen.
Vanaf zaterdag is het mogelijk om vuurwerk te kopen in aanloop naar de jaarwisseling. Om ervoor te zorgen dat mensen niet te veel vuurwerk en het juiste vuurwerk het land in nemen heeft de politie grenscontroles uitgevoerd op verschillende plekken langs de Nederlands-Duitse grens.
De controles zijn dynamisch. Dat betekent dat we niet stilstaan bij de grens, maar rondrijden in de grensgebieden. Tijdens de eerste dag van de controle is tot nu toe rond 4000 kilo vuurwerk in beslag genomen. Dit gaat om zowel toegestaan als verboden vuurwerk.
Waar wordt op gelet bij de controles?
Je mag in het buitenland vuurwerk kopen, maar alleen vuurwerk dat voldoet aan de Nederlandse regelgeving. In Nederland mag je bijvoorbeeld geen knalvuurwerk en vuurpijlen kopen, maar die worden wel in Duitsland verkocht. Die mogen dus niet mee terug de grens over. Als iemand wordt gecontroleerd en diegene heeft dit vuurwerk bij zich, dan wordt er een boete uitgeschreven. Daarnaast wordt de hele partij in beslag genomen, ook het vuurwerk wat wel in Nederland is toegestaan.
Wat mag wel?
Men mag maximaal 25 kilo consumentenvuurwerk vervoeren in één auto. Het maakt niet uit hoeveel mensen er in de auto zitten. Met het oog op veiligheidmag men niet meer dan 25 kilo vuurwerk per adres in huis hebben en dus ook niet in de auto vervoeren. Daarnaast mag men enkel Nederlands goedgekeurd consumentenvuurwerk in bezit hebben met een Nederlandse gebruiksaanwijzing en CE-keurmerk. Tijdens de jaarwisseling mag men vuurwerk als sterretjes en knalerwten (categorie F1) en cakes, compoundboxen, grondbloemen en fonteintjes (categorie F2) afsteken.
Elke dag (nou ja, zoveel mogelijk) een dosis plaatjes en memes. Random.
Grappig, mooi, bizar, interessant of compleet WTF?!?! Alles kun je hier tegenkomen.
En weet je een onderschrift bij een bepaalde foto? Zet het in de comments (die staan op de laatste pagina!)
Doen plaatjes het niet? Schakel dan je adblocker uit. Liever toch bannervrij FOK!ken? Neem een premium account en steun FOK!
