Oorlogsdreiging neemt toe, moet ons defensiebudget verder omhoog?

Jippie

Na jarenlange bezuinigingen verhoogde Rutte met zijn laatste kabinet de defensie-uitgaven van bijna 11 miljard in 2023 naar ruim 21 miljard euro in 2024. Nederland voldoet daardoor aan de '2% norm' van de NAVO, maar Rutte vindt deze norm nu te laag. Moet ons defensiebudget verder omhoog?

Speelgoed soldaatjes (@Freepik)
(Speelgoed) soldaatjes (@Freepik)

In 2006 beslisten de leden van NAVO, het westerse militaire bondgenootschap, om minstens 2 procent van hun bbp aan defensie te besteden. Het bbp is de optelsom in geldwaarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten in een jaar tijd.

Maar slechts een beperkt aantal landen haalde dat doel. Daarom werd in 2014, kort na de Russische invasie van de Krim in Oekraïne, afgesproken dat die landen ernaar zouden streven om tegen 2024 in de richting van die 2 procent op te schuiven.

De huidige onrust in de wereld zorgen dat ook Nederland betrokken kan raken bij een gewapend conflict. Bijvoorbeeld de oorlog in Oekraïne. Dat gebeurt bijvoorbeeld als een van de NAVO-landen wordt aangevallen. De NAVO-afspraak is dat alle leden dan militaire steun bieden. Daarom investeert Defensie bijvoorbeeld extra in gevechtsmateriaal en personeel voor de krijgsmacht.

Het defensiebudget stijgt in 2025 naar zo’n € 22 miljard, met doorgroei naar € 24 miljard. Met het extra budget van circa € 1.5 miljard dat de komende jaren wordt vrijgemaakt versterkt Defensie de gereedheid en gevechtskracht van de krijgsmacht. De plannen hiervoor zijn opgenomen in de Defensienota 2024. De organisatie investeert onder meer in nieuwe en extra wapensystemen en gevechtsondersteuning. De voorraden munitie worden verder aangevuld. Oud materieel wordt niet alleen vervangen, maar ook gemoderniseerd.

Minister-president Dick Schoof ziet weinig noodzaak voor een hogere NAVO-norm. Hij stelt dat de Nederlandse defensiemacht momenteel al moeite heeft met het besteden van het beschikbare budget. Een verhoogde uitgavennorm zou volgens hem leiden tot een te groot verschil in de begroting van de defensiesector.

De premier gaat daarmee in tegen de oproep van zijn voorganger, Mark Rutte, die momenteel secretaris-generaal van de NAVO is. Rutte pleit ervoor dat de NAVO-bondgenoten aanzienlijk meer moeten investeren in defensie, meer dan de huidige afspraak van 2 procent van het bruto binnenlands product. Hij merkte op dat NAVO-landen tijdens de Koude Oorlog minstens 3 procent van hun bbp aan defensie besteedden.

Volgens Schoof zou meer uitgeven geen doel op zich moeten zijn. "We zien dat de defensie moeite heeft om het geld effectief te besteden, omdat de defensie-industrie niet is ingesteld op de aanzienlijke hoeveelheid geld die nu beschikbaar is." Hij verwijst ook naar de steun aan Oekraïne. "De defensie-industrie kan onvoldoende leveren, ook al is het geld beschikbaar."

Trump wil zelfs dat NAVO landen 5% van hun BNP uitgeven aan defensie. Financial Times meldt dat Trump zijn team heeft aangegeven bij hun Europese NAVO-partners dat de VS militaire hulp zal blijven sturen naar Oekraïne, maar eist dat alle NAVO-landen hun militaire uitgaven verhogen naar 5%. Alleen Polen zit momenteel dicht bij dat doel en geeft 4,7 % uit, De VS geeft momenteel zelf 3,5% uit aan defensie. Zoals in onderstaande grafiek te zien is zitten 8 NAVO-leden nog onder de norm van 2%.