IT-prequel 'Welcome to Derry' duikt in de geschiedenis van Pennywise

IT keert terug naar televisie. Voor veel liefhebbers van Stephen Kings verhaal over een (buitenaardse) entiteit die in het Amerikaanse (fictieve) plaatsje Derry de plaatselijke bevolking elke 27 jaar de stuipen op het lijf laagt begon de kennismaking met het verhaal in 1990, toen voor de tv-zender ABC in een tweedelige miniserie het vuistdikke boek verfilmd werd. Nog altijd is de vertolking van de clown Pennywise door Tim Curry een favoriet onder fans.

27 jaar later (alsof King het zelf bedacht heeft) werd het boek opnieuw verfilmd, in Andy Muschietti's IT, twee jaar later gevolgd door IT: Chapter Two. Deze verfilmingen brachten het verhaal eindelijk naar de bioscoop en wederom was het de clown, nu gespeeld door Bill Skarsgård, die indruk maakte.

Pennywise, opnieuw gespeeld door Skarsgård, keert ook terug in IT: Welcome to Derry, een tv-serie die vandaag van start gaat op HBO Max, al leggen de makers (waaronder opnieuw Andy Muschietti) veel meer de nadruk op de inwoners van Derry en de verschillende vormen die de entiteit als variatie op Pennywise ook kan aannemen. De serie wil laten zien hoe de 27-jaarscyclus ooit is begonnen en presenteert zich daarom als een prequel voor de films. Die speelden zich af in 1989 en 2016, en de serie gaat in stappen van 27 jaar terug, naar 1962, 1935 en 1908, waarbij het eerste seizoen zich grotendeels richt op het jaar 1962.

De serie is daarom vooral een 'period piece', wat natuurlijk ook al gold voor de eerste film. In de scènes in 1962 zien kijkers die de films kennen bekende locaties; de serie keert terug naar dezelfde opameplekken in Canada die eerder ook al gebruikt werden om Derry vorm te geven, zoals de bioscoop en die kenmerkende witte toren. Opnieuw is een reeks kinderen initieel de hoofdfocus en dat is ergens wel logisch, want IT maakt het liefst kinderen bang. Maar dit is een achtdelige serie en geen film; het verhaal is niet hetzelfde als de films, omdat het zich expliciet in diezelfde wereld afspeelt. In Welcome to Derry is ook een rol weggelegd voor de oorspronkelijke bevolking van de regio waarin Derry ligt, en voor het Amerikaanse leger, dat een specifieke interesse heeft in die regio. Door de ogen van deze verschillende groepen vertelt de serie over hoe de terugkerende problemen invloed hebben gehad op het stadje en wordt er gebouwd aan een mysterie: wat doet het leger daar precies, wat weten zij van IT en waarom loopt Dick Hallorann daar rond?

Chris Chalk als Dick Hallorann

Inderdaad: Dick Hallorann, de kok uit The Shining, die bovennatuurlijke gaven heeft, die in de jonge Danny Torrance dezelfde gaven (de 'shine' of 'shining') herkende, is hier in dienst van het leger. Zijn gaven hebben meerwaarde voor het bereiken van hun doelen, maar wat dat precies inhoudt, wordt pas in de loop van het seizoen duidelijk. Dick wordt in Welcome to Derry gespeeld door Chris Chalk, bekend uit The Newsroom en Gotham. Tijdens een vraaggesprek begin oktober sprak FOK! met Chalk en met Stephen Rider, die de vader van één van de kinderen speelt. Over Dick vroegen we ons af: dit personage, die we ontmoeten in een andere fase van zijn leven, wie is hij hier? Wat voor persoon is hij en wat voor gebeurtenissen, wat voor trauma's, hebben hem gevormd tot wie hij is?

"Ik denk dat Dicks trauma's uit het verleden het grootste zijn: de Shine hebben en niet weten wat het is," vertelt Chalk. "Zijn oma vertelt hem dat hij er stil over moet blijven, het verborgen moet houden. Hij was al vroeg bezig met het wegstoppen van zijn trauma's. Het is eigenlijk een analogie voor hoe wij ons trauma wegwerken en proberen het in een kistje te stoppen en er niet mee omgaan. Dick doet dat letterlijk met al zijn trauma's. Ik denk dat Dick vijandig staat tegenover de meeste mensen. Hij is niet echt geïnteresseerd in wie dan ook. Hij heeft wel een vreemde fixatie op familie, denk ik, vanwege zijn gebrek eraan. En wat de show dan doet, is al die dingen pakken en ermee aan de slag gaan. Pak het nu aan, en pak het dringend aan. Pak je angst om gezien te worden aan. Pak je afwezigheid van familie aan. Pak je gevangenschap aan. Pak water aan. Pak je echte angst aan. Ik denk dat mensen andere lagen van zijn persoonlijkheid zullen zien en hem niet in zijn kracht zullen zien. Weet je, hij heeft uiteindelijk niet veel zelfvertrouwen."

In dit eerste seizoen, in ieder geval in de eerste vijf afleveringen die al aan de pers beschikbaar waren gesteld, is te zien dat Dick eigenlijk naast 'IT' de enige andere met bovennatuurlijke gaven is. Maar dat betekent niet dat hij gepositioneerd wordt als de man die de clown moet verslaan, zo blijkt ook in een scène waarin Dick terecht komt in de ondergrondse schuilplaats van de mysterieuze entiteit.

"Er zit veel in het spelen van Dick Hallorann in een wereld van mensen die niet weten wat er speelt, waarbij hij de enige persoon is die een beter idee heeft van wat er speelt. Dat geeft veel vrijheid, maar er is ook veel meer angst", aldus Chalk. "Waar hij normaal gesproken zijn kracht uit haalt, is zijn Shine. Ik heb het idee dat wanneer Dick het onderkomen van Pennywise in gaat, dat hij daar heel makkelijk over is. Zo van, laat me dit maar even doen. Maar als hij daar eenmaal is, realiseert hij zich: 'Oh, dit is sterker dan ik. Dit is groter dan ik.' Dat is angstaanjagend om te filmen. Ik weet nog dat ze me meenamen naar die set, en ze zeiden: 'Chris, we willen je de set even snel laten zien, zodat je weet hoe diep je in het water zit.' Ik dacht: wacht, sorry? Wat bedoel je, hoe diep het water is? Wat? Waarom? Waarvoor? Maar hoe praktisch alles was opgezet was juist heel ondersteunend, dat ik me niet veel hoefde in te beelden en het allemaal echt voor me zag, die angst die je dan hebt is een geschenk, dan hoef je veel minder te doen alsof."

Stephen Rider en Amanda Christine als Hank en Veronica Grogan

IT: Welcome to Derry is ook, zoals de films ook zijn, gevuld met horrorscènes. Het is een serie met mysterie en karakterontwikkeling, maar ook voldoende elementen voor horrorfans. En dat in een tijd waarin het steeds moeilijker lijkt te worden om het publiek nog echt bang te maken, zo vindt ook Chris Chalk: "Het is nu moeilijker om mensen bang te maken, omdat we het internet op volle toeren hebben draaien. Weet je, ik heb onlangs op mijn Instagram-account iets aangezet. Er is een functie waarmee je meer bizarre dingen kunt zien. Ik dacht: Ja, laten we meer bizarre dingen zien. En de volgende dag heb ik het weer uitgezet. Het laat je echt de verschrikkingen van de wereld zien. Dus ik denk dat iedereen die nu een horror regisseert echt slim moet zijn, omdat we in het verleden zoveel meesters hebben gehad. We hebben een enge wereld waarin er echte dingen eng zijn, die je zelf kunt zien, dus tv-series zullen het moeilijker hebben om je bang te maken. Maar hoe dan ook, ik denk dat omdat deze show zo'n geaarde benadering heeft van het acteren, van het verhaal, het goed werkt om echt en angstaanjagend aan te voelen."

Stephen Rider sluit zich daar in het gesprek bij aan: "Ik denk dat het er echt op neerkomt dat het menselijker moet zijn, want het is makkelijk om iemand te shockeren, maar bang zijn betekent dat het menselijker moet zijn. Bang zijn is een bijproduct van iets. Er moet iets op het spel staan. Hoe menselijker een verhaal is, hoe groter de kans dat je bang wordt."

In de serie speelt de bioscoop van Derry een rol in een aantal belangrijke scènes. De bioscoop wordt gerund door Hank Grogan, gespeeld door Rider. Wanneer een incident in het filmtheater een tragische uitkomst heeft, kijkt de overwegend witte bevolking naar Grogan als de dader. Is zijn huidskleur in dit verhaal in de jaren 60 een factor in deze beschuldiging, of heeft hij gewoon pech? Rider vindt dat het een combinatie van factoren is. "Het is lastig om te bewijzen dat die entiteit eigenlijk de dader is," licht hij toe. "Dus dat is het deels, want je kunt er niemand anders voor laten opdraaien. En omdat hij de sleutels van de bioscoop heeft kijken ze hem erop aan, ze nemen gewoon aan dat hij het was. Voor mij is dit iets wat ik al mijn hele leven meemaak. Weet je, ik weet hoe het voelt om ongezien te zijn en trouwens, ik ging expres naar Morehouse College omdat ik naar een universiteit wilde waar ik me veilig voelde. Toen ik vijf jaar oud was, herinner ik me dat de schooldirecteur mijn familie belde en probeerde me in de problemen te brengen voor iets wat ik niet had gedaan. Dus racisme is altijd in mijn leven geweest. Het is waar we wonen, waar we zijn opgegroeid. Om dat te vertolken, deze keer via Hank, had ik dus veel om op terug te vallen. Ik ken het. Ik ken het niet precies op de manier waarom Hank het kent, want dat is 1962 en dat is heel moeilijk en heel anders, maar ik ken het wel en kon dus wel op veel ervaring leunen."

Het mysterie van Derry, de geschiedenis van wat er in die regio eeuwen geleden is gebeurd en wat het leger daar nu precies mee te maken heeft, wordt uit de doeken gedaan in het eerste seizoen van IT: Welcome to Derry. Daar leren we ook waarom Hank een kans om zichzelf uit de cel te houden niet grijpt en of er in de jaren 60 ook een soort Losers Club was om het tegen IT, al dan niet in de gedaante van Pennywise the Dancing Clown, op te nemen.

IT: Welcome to Derry is vanaf vandaag te streamen op HBO Max, met t/m 15 december wekelijks een nieuwe aflevering.