België herdenkt overval op het 20ste jodentransport

Brendon (Surveillance-Fiets)
In de zomer van 1942 werd in België begonnen met het deporteren van de Joden. De Dossinkazerne in Mechelen werd de draaischijf van de deportaties van de Joden uit België naar de concentratiekampen. Meer dan 25 000 mensen vertrokken hier naar het Oosten. Niets leek de geoliede machine van de deportaties in de weg te kunnen staan. Dat was echter gerekend buiten de moed van drie jonge studenten die met een stormlamp, een rood papier en één pistool een transport wisten op te houden en vele Joden te bevrijden.

Youra 'Georg' Livchitz, Jean Franklemon en Robert Maistriau waren bereid hun leven op het spel te zetten om een konvooi tegen te houden, wagondeuren te openen en zoveel mogelijk gevangenen te bevrijden. Op 19 april 1943 stelden ze zich op langs de spoorlijn voorbij Boortmeerbeek. Ze plaatsten een lamp afgedekt met een rood papier op de sporen, het internationale sein voor de machinisten om de trein onmiddellijk te stoppen.

De list werkte: de trein stopte… Maistriau vertelde het volgende over dat moment: “Wij liggen in het struikgewas. Bonkende harten. Geknars van remmen. Het was onwezenlijk. De trein is over de lamp heen gereden, dat kon ik vanuit mijn positie zien. We keken elkaar aan. Opeens, dat besef. Hij is gestopt. Hij is gestopt! Ik denk dat wij daar diep in ons hart niet echt rekening mee hadden gehouden. Dat het zo was van: we zetten daar die lamp neer en dan zien we wel. Jean bleef zitten, Youra speelde wat met dat pistool. Daar stond die trein, in het donker. Seconden, minuten - ik weet het niet meer - zijn verstreken. Er gebeurde niks. Geen geluid, niks. Ik zat in die berm. Ik dacht: dit wordt mijn dood. Ik ben overeind gekropen en heb mijn nijptang boven gehaald. Ik heb geaarzeld. Te lang, misschien. Maar ik heb mijn zaklamp genomen en ben naar de laatste wagon gelopen.”

Zeventien Joden konden ontsnappen voordat de trein weer vertrok. Nog tientallen anderen volgden hun voorbeeld nog voor de trein België had verlaten. In totaal konden 232 gevangenen uit de trein springen.

De stoutmoedige aanval van deze drie jongelingen is, voor zover bekend, een unicum in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Nergens in heel bezet Europa werden nog andere pogingen ondernomen om een trein met gedeporteerde Joden tegen te houden. Jaarlijks vindt er een herdenking plaats. Dit jaar gebeurt dat op zondag 13 april 2008 om 10u30 op het station in Boortmeerbeek. De herdenking staat in het teken van '60 jaar mensenrechten en de Holocaust'.


Originele goederenwagon die gediend heeft voor het transport naar concentratiekampen


Met dank aan Go2War2.nl. Lees hier meer over de overval op het 20ste jodentransport.