Totale zonsverduistering in Spanje: 97 seconden in de schaduw van de maan

Sommige reizen beginnen lang voordat de koffers worden gepakt. Starhoppers reis naar de totale zonsverduistering van 12 augustus 2026 begon eigenlijk al 27 jaar eerder. In 1999 zag hij als achtjarige voor het eerst wat een totale zonsverduistering werkelijk inhield. Sindsdien wist hij één ding zeker: ooit wilde hij zelf in de schaduw van de maan staan, hieronder lees je zijn verhaal.

Mijn fascinatie voor astronomie begon al op jonge leeftijd, maar in 1999 kreeg die belangstelling een nieuwe dimensie. Op de voorkant van een astronomietijdschrift zag ik een grote foto van een totale zonsverduistering. In het tijdschrift zelf stond een uitgebreide beschrijving van de eclips van 11 augustus en het pad van de totaliteit dat dwars door Europa liep. Voor mij was de conclusie snel duidelijk: daar wilde ik heen.

Mijn ouders waren daar minder van overtuigd. Vanuit Nederland zou immers ook een zeer diepe gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar zijn. Bijna de hele zon zou verdwijnen, dus dat was toch ook goed genoeg? Voor mij voelde dat anders. Uiteindelijk zat ik op 11 augustus enigszins teleurgesteld naar de live-uitzending van de NOS te kijken, terwijl elders in Europa de zon volledig verdween. Af en toe ging ik naar buiten om door een eclipsbrilletje naar de gedeeltelijk verduisterde zon te kijken. Ook had ik zelf een eenvoudige pinhole-box gemaakt waarmee ik het beeld van de zon kon projecteren. Het was bijzonder om mee te maken, maar tegelijkertijd wist ik dat ik ooit een totale zonsverduistering met eigen ogen wilde zien.

Die mogelijkheid kwam uiteindelijk 27 jaar later. Begin 2025 zag ik bij een kleine reisorganisatie een groepsreis naar Spanje rond de totale zonsverduistering van 12 augustus 2026. De prijs viel mee en ook het programma rondom de eclips zag er interessant uit. Ik besloot daarom vrij snel te boeken. Daarmee begon niet alleen mijn eerste eclipsreis, maar dienden zich meteen nog twee nieuwe ervaringen aan. Ik had nog nooit gevlogen en wist evenmin goed wat ik van een groepsreis moest verwachten.

Op 6 augustus vertrok ik aan het einde van de middag vanuit Amsterdam naar Barcelona. Mijn eerste vliegreis verliep aanvankelijk verrassend soepel, totdat we vlak voor Barcelona in onweer terechtkwamen. Het vliegtuig begon steeds steviger te schudden en uiteindelijk volgden enkele behoorlijk harde klappen. Dat vond ik doodeng, al was ik niet zozeer bang dat het vliegtuig zou neerstorten. Vooral het gebrek aan oriëntatie vond ik vervelend. We zaten volledig in de wolken, waardoor buiten niets te zien was en ik geen idee had hoe het vliegtuig precies bewoog. Na een stevige landing kon ik uiteindelijk uitstappen en met een taxi naar het afgesproken hotel vertrekken. Daar maakte ik voor het eerst kennis met de rest van de groep.

Tussenstop aan zee op weg naar de totale zonsverduistering in Spanje 12 augustus 2026 (@Starhopper)

De volgende dag stond Barcelona op het programma. Zelf koos ik ervoor om wat minder toeristische plekken van de stad te bekijken. Een dag later begon de eigenlijke roadtrip door Spanje. Vanuit Barcelona reden we in meerdere dagen via onder meer Monzón, Logroño en Bilbao verder door het land. Daarna volgde een mooie route door de Picos en via León reden we uiteindelijk richting Torrejón de Ardoz, vlak bij Madrid, waar we op 11 augustus aankwamen. Onderweg bezochten we verschillende plekken, waaronder een kasteel, dinosaurusvoetafdrukken, een zoutmijn en een indrukwekkende grot. Daarmee was de reis veel meer dan alleen vervoer naar een geschikte plek om de eclips te bekijken.

Waarneem locatie totale zonsverduistering in Spanje 12 augustus 2026 (@Starhopper)

Toch draaide uiteindelijk alles om 12 augustus. Vanuit Torrejón zouden we die dag naar de definitieve eclipslocatie rijden en de weersverwachtingen zagen er gelukkig gunstig uit. Eerst reden we naar Segovia voor een lunch, waarna eindelijk het laatste deel van de reis begon. De gekozen observatieplek lag bij het antennestation R4 Pradales Ciruelos, op een ongeveer 1380 meter hoge berg in de buurt van het plaatsje Navares de Enmedio. Door de hoogte en het weidse uitzicht over het omliggende landschap leek het een uitstekende plek om niet alleen de verduistering zelf te bekijken, maar mogelijk ook de schaduw van de maan te zien naderen.

Starhoppers plekje tijdens de totale zonsverduistering in Spanje 12 augustus 2026 (@Starhopper)

Eenmaal op de berg zag ik vrijwel direct een plek waar ik mij wilde installeren. Ik zette mijn Seestar S30-telescoop neer en plaatste daarnaast een videocamera om de omgeving tijdens de eclips vast te leggen. De rest van de groep koos ervoor aan de andere kant van de berg te gaan staan. Naarmate het moment dichterbij kwam, reden steeds meer auto's de berg op, maar opvallend genoeg koos bijna niemand mijn kant. Alleen een Deense eclipsjager en twee andere bezoekers stonden verderop bij de antennes op de top. Daardoor stond ik uiteindelijk vrijwel alleen aan mijn kant van de berg.

Het eerste hapje uit de zon tijdens totale zonsverduistering in Spanje 12 augustus 2026 (@Starhopper)

Na jarenlang wachten begon de eclips uiteindelijk met iets heel kleins. Het eerste hapje verscheen aan de rand van de zon. Via het scherm van mijn telefoon kon ik goed volgen wat de Seestar registreerde, terwijl ik tussendoor uiteraard ook zelf met een eclipsbril naar de zon keek. Langzaam schoof de maan steeds verder voor de zon. Aanvankelijk veranderde er in de omgeving nauwelijks iets, maar toen ongeveer driekwart van de zon was bedekt begon het licht merkbaar anders te worden. Ook de temperatuur nam langzaam maar duidelijk af.

In de laatste minuten voor de totaliteit veranderde de omgeving steeds sneller. Het landschap kreeg een vreemde gouden gloed en er stak een briesje op. Vlak voordat de zon volledig zou verdwijnen keek ik achter mij en zag ik een enorme donkere vlek door de lucht en over het landschap mijn kant op bewegen. Het was de schaduw van de maan die met enorme snelheid naderde. Niet veel later bereikte de schaduw de berg en stond ik er middenin.

Vlak voor de totale zonsverduistering in Spanje 12 augustus 2026 (@Starhopper)

De duisternis tijdens de totaliteit bleek veel sterker dan ik vooraf had verwacht. Ik had me voorgesteld dat het ongeveer zou lijken op schemering, maar in werkelijkheid voelde het totaal anders. Het is een soort donkerte die ik moeilijk kan vergelijken met iets wat ik eerder heb gezien. Het landschap bleef zichtbaar en zowel links als rechts hing langs de horizon een oranje gloed, maar boven de horizon stond op de plaats van de zon ineens een volledig zwarte maan, omringd door een enorme goudkleurige corona.

De totale zonsverduistering in Spanje 12 augustus 2026 (@Starhopper)

Vooraf had ik talloze foto's en video's van totale zonsverduisteringen bekeken en daardoor dacht ik redelijk goed te weten wat ik kon verwachten. Toch bleek geen enkele opname in de buurt te komen van wat er met eigen ogen te zien was. Vooral de omvang van de corona verraste me. Op foto's is die natuurlijk duidelijk zichtbaar, maar in werkelijkheid leek hij enorm rond de zwarte maan uit te strekken. Ook Venus verscheen duidelijk aan de hemel. Ik had vooraf het plan om tijdens de totaliteit ook naar sterren en andere objecten te kijken, maar daar kwam uiteindelijk weinig van terecht. De corona was simpelweg te indrukwekkend om mijn ogen vanaf te houden.

'Diamondring' vlak na de totale zonsverduistering in Spanje 12 augustus 2026 (@Starhopper)

Aan de andere kant van de heuvel stonden ondertussen veel mensen bij elkaar. Achteraf hoorde ik van de rest van de groep dat daar tijdens de totaliteit volop werd gejuicht. Vanaf mijn plek kreeg ik daar helemaal niets van mee. Aan mijn kant van de berg was het vrijwel volledig stil. Ik hoorde alleen de wind die tijdens de eclips was opgestoken en af en toe de stem van mijn timer. Daardoor werd het uiteindelijk een veel individuelere ervaring dan ik vooraf had verwacht. Na 27 jaar wachten stond ik 97 seconden vrijwel alleen op een Spaanse berg, midden in de schaduw van de maan.

De zonsverduistering 12 augustus 2026 in totaal (@Starhopper) 

Na de totaliteit verscheen de zon weer achter de maan vandaan en begon de omgeving langzaam terug te keren naar normaal. Uiteindelijk ging de zon onder, pakte ik mijn telescoop, camera en andere spullen in en voegde ik mij weer bij de rest van de groep. Ongeveer een uur later verlieten we de berg en reden we terug naar een hotel. De volgende dag ging de reis verder naar Terrassa, waar de laatste gezamenlijke overnachting plaatsvond en we de reis afsloten met een gezamenlijk etentje.

Prachtige landschappen nabij Starhoppers waarneemlocatie van de  totale zonsverduistering in Spanje 12 augustus 2026 (@Starhopper)

Een dag later ging iedereen weer zijn eigen weg. Sommigen vertrokken met de trein, anderen bleven nog enkele dagen in Barcelona en voor mij wachtte opnieuw het vliegtuig naar huis. Daarmee kwam een reis ten einde die ruim een week eerder met mijn allereerste vlucht was begonnen, maar waarvan de oorsprong eigenlijk veel verder teruglag.

Op 11 augustus 1999 zat ik als achtjarige voor de televisie te kijken naar beelden van een totale zonsverduistering die ik zelf zo graag had willen zien. Buiten kon ik door mijn eclipsbrilletje naar een bijna volledig verduisterde zon kijken, maar voor mijn gevoel ontbrak juist dat laatste stukje. Pas 27 jaar later, op een berg in Spanje, ontdekte ik hoe groot het verschil werkelijk is. De 97 seconden totaliteit waren veel te snel voorbij, maar na al die jaren wachten weet ik eindelijk hoe het voelt om daadwerkelijk in de schaduw van de maan te staan.