Wake Up Dead Man: onvoorspelbaarheid troef in een kerkelijke setting
Even leek het erop dat Rian Johnson naam zou gaan maken als dé filmmaker van de Star Wars-filmreeks. Na The Last Jedi (verguisd door de één, geliefd door de ander) was er enige tijd sprake van een complete trilogie, geschreven en geregisseerd door de Looper-regisseur. Maar zoals met veel Star Wars-plannen kwam het er niet van. Johnson kwam wel met een eigen franchise; in 2019 bracht hij Knives Out uit, en dankzij een deal met Netflix kreeg die film twee vervolgen, waarvan de (hopelijk niet) laatste nu te streamen is.
De filmreeks is, zoals dat wel vaker geldt voor filmreeksen, vernoemd naar de eerste film. Het tweede deel, Glass Onion, kreeg als ondertitel A Knives Out Mysteryen dat geldt ook voor deel drie, Wake Up Dead Man. Het zijn echter allemaal films die draaien om een moord- of in ieder geval overlijdenszaak die mede wordt onderzocht door Benoit Blanc, een excentrieke Amerikaanse zuiderling met een dik accent, gespeeld door Daniel Craig, die na Bond een nieuw terugkerend personage vond om zich in vast te bijten. Blanc is zo'n typische briljante detective; in Glass Onion, dat draait om een murder mystery-feestje waar uiteindelijk een echte moord plaatsvindt, lost hij het zorgvuldig samengestelde moordmysterie in een handomdraai op, waarmee hij initieel het feestje lijkt te verpesten. Totdat die echte moord plaatsvindt, natuurlijk.
In Knives Out en Glass Onion laat Rian Johnson zien dat hij wel houdt van een goed ingewikkeld, onvoorspelbaar moordmysterie met diepere lagen. Er speelt meer dan alleen iemands dood, er is meer dan een simpel motief en er valt gedurende de speelduur steeds iets nieuws te ontdekken over één van de personages, of over Blanc zelf. En eigenlijk zouden de films dan ook A Benoit Blanc Mystery als ondertitel moeten hebben, zelfs al is Blanc soms, zoals in deze derde film, wat meer een bijfiguur dan de hoofd-oplosser.
In Wake Up Dead Man (net als de andere films een titel vernoemd naar een liedje van een bekende band, in dit geval U2) is het namelijk eigenlijk een priester, Jud Duplenticy (gespeeld door Josh O'Connor), die de centrale rol speelt. Hij is de nieuwe priester in een kleine kerk en als tijdens een kerkdienst de hoofdpriester ineens overlijdt is hij niet alleen in eerste instantie de hoofdverdachte, maar ook het meest gedreven om te achterhalen wat er is gebeurd, wie het heeft gedaan en waarom. Benoit Blanc meldt zich uiteindelijk en zoals in deze filmreeks gebruikelijk is vormen de twee een team, maar er is toch meer aandacht voor Duplenticy dan voor Blanc; het is duidelijk zijn film. A Jud Duplenticy Mystery.
Johnson bouwt een mooi wereldje op rondom onze priester. Hij heeft als oud-bokser ooit iemand gedood tijdens een gevecht en is overgeplaatst naar de kerk, waar dit verhaal zich grotendeels afspeelt, na een diaken geslagen te hebben. Met de hoofdpriester, gespeeld door Josh Brolin, kan hij het niet goed vinden en zijn draai vinden in deze plattelandsgemeenschap is sowieso wat lastig. Veel van de vaste leden van de kerk hebben hun eigen onderlinge band en gebruiken en dat maakt het voor hem lastig om ertussen te komen, plus dat helpt natuurlijk met het ingewikkelder maken van het moordmysterie. De dood van Brolins priester is oprecht mysterieus en hoewel Johnson stukje bij beetje nieuwe informatie laat zien, blijft het lastig om te bepalen wie de dader was (of wat de oorzaak was) vóórdat hij wil dat je het weet. Een puzzel, waar hij naar eigen zeggen lang mee bezig is geweest om in elkaar te zetten, die ook voor de kijker ingewikkeld is.
De puzzelstukjes worden gespeeld door een rijke cast; na de twee succesvolle vorige delen kan Johnson kiezen uit wie hij wil, want dit wordt zo'n filmserie waar iedereen in wil spelen. Dit deel ziet, naast Craig en de twee Joshes, rollen voor Mila Kunis als politiechef, Jeremy Renner als de lokale arts, Andrew Scott als een schrijver, Kerry Washington als een advocaat en Glenn Close als de rechterhand van Brolin. Zij en andere castleden vormen een boeiend gezelschap, handig als je de draad van de moordzaak bent kwijtgeraakt en alleen nog blijft kijken om te zien hoe iedereen met elkaar omgaat.
Met een lekkere dosis mysterie, eigenaardige personages en vergaande achtergrondverhalen om een meer dan oppervlakkige diepte te geven aan de gebeurtenissen is Wake Up Dead Man een waardig derde deel in de Benoit Blanc-serie. Het is oprecht te hopen dat Netflix (of desnoods een andere partij) het Johnson mogelijk maakt met deze serie door te gaan (Johnson en Craig gaven eerder al aan dit op zich heel lang te willen blijven doen), want de karaktergedreven puzzelmysteries in steeds een andere setting zijn een aanwinst en hebben in ieder geval na drie films hun verrassingswaarde nog niet verloren.