The Odyssey: klassiek gedicht maar ook een klassieke film?
Christopher Nolan heeft zich in zijn carrière al gewaagd aan dromen, ruimte, tijdreizen en de geboorte van de atoombom. Met The Odyssey richt hij zijn blik op misschien wel het oudste avonturenverhaal ooit verteld. Dat levert een film op die tegelijkertijd monumentaal en verrassend herkenbaar aanvoelt. Nolan maakt geen toegankelijke blockbuster, maar een ambitieus epos dat de kijker uitdaagt en soms zelfs op afstand houdt. Toch is de beloning groot voor wie zich volledig aan deze odyssee overgeeft.
Het bronmateriaal behoeft nauwelijks introductie. The Odyssey, het eeuwenoude epos van Homerus, geldt als een van de fundamenten van de westerse literatuur. Het gedicht vertelt over de lange en gevaarlijke terugreis van Odysseus na de Trojaanse Oorlog. Onderweg trotseert hij monsters, goden en verleidingen, terwijl thuis zijn vrouw Penelope en zoon Telemachos hopen op zijn terugkeer. Door de eeuwen heen inspireerde het verhaal talloze boeken, toneelstukken en films, maar een verfilming van deze schaal en ambitie bleef lange tijd uit.
Wie bekend is met Christopher Nolan zal veel herkennen. Zijn fascinatie voor niet-lineaire vertelstructuren is opnieuw nadrukkelijk aanwezig, waardoor de montage geregeld zweverig en soms onnodig ingewikkeld aanvoelt. Vooral in de eerste 20 tot 30 minuten van de film blijft enige vorm van betrokkenheid voor de kijker weg. Ook zijn personages blijven, zoals vaker in zijn oeuvre, emotioneel wat houterig. De dialogen dienen vooral het verhaal en de thema’s, waardoor echte menselijke warmte ontbreekt. Dat zijn bekende zwakke punten van Nolan, en ook The Odyssey weet daar niet aan te ontsnappen.
Maar wanneer alles samenvalt, laat Nolan opnieuw zien waarom hij tot de absolute top behoort. De confrontatie met de Cycloop is het eerste moment in de film dat je met open mond zit te kijken, zeker op IMAX. De schaal, spanning en visuele kracht van deze scène zijn ronduit indrukwekkend. Ook de reizen over zee en de ontmoetingen met mythologische wezens ademen een authenticiteit die je nog maar zelden in hedendaagse blockbusters tegenkomt. Alles voelt 'echt' en daardoor des te overtuigend. Dit is cinema die gemaakt is voor het grootste scherm.
De cast draagt daar in belangrijke mate aan bij. Robert Pattinson steelt vrijwel iedere scène waarin hij verschijnt en brengt precies de juiste balans tussen charisma en doortraptheid. Matt Damon overtuigt als de getergde Odysseus en weet de vermoeidheid, vastberadenheid en wijsheid van het personage geloofwaardig over te brengen. Tom Holland heeft eveneens een grote rol, maar voelt helaas miscast. Zijn jeugdige uitstraling en moderne spelstijl botsen regelmatig met de klassieke sfeer die Nolan probeert neer te zetten, waardoor zijn scènes minder overtuigen dan de rest van de cast.
The Odyssey is uiteindelijk een klassieke film in de beste betekenis van het woord. Nolan levert een meeslepend, groots en technisch indrukwekkend epos af dat het bronmateriaal eer aandoet. Tegelijkertijd blijft hij ook gevangen in zijn bekende stijlkenmerken, waardoor de film nergens echt revolutionair wordt. Geen nieuwe mijlpaal voor de cinema, wel een aanrader die deze zomer volle zalen zal blijven trekken.