PAAZ

PAAZ. Volgens DFW een tragikomische, scherpe en eerlijke film over het verblijf op een PAAZ (Psychiatrische Afdeling Algemeen Ziekenhuis). Een film gebaseerd op de psychiatrische roman PAAZ van Myrthe van der Meer. Een film over vastlopen, doorgaan en alles daar tussenin. Met geen woord wordt er gerept over suicidale gedachten, pogingen tot zelfmoord of een daadwerkelijke zelfmoord. 

Disclaimer vooraf: Toen ik een slordige drie weken geleden een nieuwsbrief kreeg van stichting MIND over deze film werd ik getriggerd. Ik heb zelf drie opnames op een PAAZ achter de rug en verblijf op het moment van schrijven van deze review op een dubbele diagnose afdeling van Parnassia. Ik bestelde het boek waar de film op gebaseerd is, en en las het vrijwel in één ruk uit.  

PAAZ

Terug naar de film: Het verhaal gaat over de 26-jarige Emma, die een baan als junior-redacteur heeft bij een uitgeverij. Ze leidt het perfecte leven en is gelukkig, althans dat is wat ze zelf denkt. Ze zeggen altijd dat het boek beter is dan de film. En dat is in dit geval ook werkelijk zo. Waar ik door het boek 'gegrepen' werd door de herkenning van sommige elementen, had ik bij het zien van de trailer van deze film al het gevoel dat het een enorme flop zou worden.

Ik begrijp echt wel dat een opname van 5 maanden op een PAAZ nauwelijks samen te vatten is in een film van circa anderhalf uur, maar bij deze film lijkt het wel alsof de makers gedacht hebben dat het boek herschrijven een betere optie was dan bij het verhaal te blijven. Zo begint de film met een zelfmoordpoging van hoofdpersoon Emma, die het kanaal in rijdt en vervolgens niet geholpen wil worden, maar toch gered wordt en daarna dus op de PAAZ belandt. In het boek is het allemaal wat minder dramatisch en veel realistischer: na een doorverwijzing van de huisarts belandt Emma via de crisisdienst  op de PAAZ. 

De film volgt Emma tijdens haar opname op de PAAZ, maar de makers hebben verzuimd om de elementen te gebruiken die het boek juist zo sterk maken. Als ik nog sterkere bewoordingen zou gebruiken zou ik al  met al tot de conclusie komen dat de makers de draak hebben gestoken met mensen die een depressie hebben en serieus over suicide nadenken.

Gaite Jansen doet als Emma haar best om nog iets van haar personage te maken, maar slaagt daar nauwelijks in door de slechte verhaallijn. Georgina Verbaan die de rol van psychiater dokkter Visser vertolkt faalt jammerlijk. Ze lijkt meer op een patiënt dan op een serieuze arts. Op twee vrij sterke scenes na komt de film vrij chaotisch en gemaakt over. Ik bedoel: midden in de nacht een potje tafeltennissen met de hele afdeling zonder dat de verpleging het merkt is onmogelijk in een ziekenhuis of kliniek. 

Georgina Verbaan als Dokter Visser

Ergens halverwege de tweede helft van de film 'ontsnapt' Emma met collega-patient Boudewijn om langs een kapper te gaan (niet geheel toevallig een ex-patiënt die dankzij haar van z'n smetvrees af is gekomen) en haar haar te laten verven, en om een nacht in het hotel-restaurant door te brengen met een seksscene die zo tragisch slecht is dat het bijna komisch wordt. Kort daarna pleegt Boudewijn (buiten beeld) zelfmoord. Op het gegeven dat hij zelfmoord heeft gepleegd door van het dak van het ziekenhuis af te springen na, wordt er verder vrijwel geen aandacht geschonken aan dit stukje verhaallijn. Het is wel het omslagpunt voor Emma: ze beseft ineens dat ze toch niet dood wil en de film eindigt met een happy end: Emma die haar eigen boek over de PAAZ uitbrengt. 

Ik heb de film nu twee keer gezien, de eerste keer bekeek ik hem vanuit het perspectief als patiënt en mijn eigen ervaringen, de tweede keer heb ik oprecht geprobeerd om te kijken naar de opbouw van de film en het boek uit mijn gedachten te verbannen. Het verandert helaas niets aan mijn mening dat het een mislukte poging is van de makers om het onderwerp depressie en zelfmoord uit de taboesfeer te halen. 'Giet er een sekssausje over en het verkoopt wel'. 

Boudewijn en Emma 

Zoals in het begin al gememoreerd: vooraf is totaal niet duidelijk dat er zelfmoord en gedachten aan/over zelfmoord in de film voorkomen. Pas in de aftiteling is er een black screen met witte letters dat naar 113 zelfmoordpreventie of Stichting MIND verwijst. 

Waar het boek een redelijk realistische inkijk geeft in het hoofd van een patiënt op een psychiatrische afdeling faalt de film jammerlijk. Goed voor een avondje vermaak als je echt niets beters te doen hebt, en als je tenminste geen depressie hebt of wil krijgen.