Vervolging voor besnijden, moet de overheid zich bemoeien met religieuze rituelen?
Twee Joodse rituele besnijders, zogeheten mohels, moeten zich op 18 juni voor de raadkamer in Antwerpen verantwoorden omdat zij besnijdenissen zouden hebben uitgevoerd zonder erkend artsendiploma. De zaak heeft een brede maatschappelijke discussie losgemaakt over godsdienstvrijheid, lichamelijke integriteit en de toekomst van de Joodse gemeenschap in België én Nederland. Moet de overheid zich bemoeien met religieuze rituelen?
Medische wetenschap vs religie (@Gemini-AI-impressie)
Volgens Philippe Markiewicz van het Centraal Israëlitisch Consistorie van België brengt de vervolging van de twee mohels de toekomst van de Joodse gemeenschap in gevaar, omdat de besnijdenis een essentieel ritueel is in het jodendom — misschien wel het allerbelangrijkste.
In België is een niet-medisch noodzakelijke besnijdenis niet verboden, maar de wet bepaalt dat alleen erkende zorgverleners dergelijke handelingen mogen uitvoeren. Precies dat wettelijke onderscheid vormt de kern van de rechtszaak.
Ook de Nederlandse opperrabijn Binyomin Jacobs trekt de vergelijking door naar Nederland: wie hier geen rituele besnijdenis meer mag verrichten, zal zien dat Joden het land verlaten. "Een rituele besnijdenis is een handeling van onze identiteit", aldus Jacobs.
Maatschappelijke gevoeligheden spelen een rol
Lieve Teugels, hoogleraar judaica, voorziet een ernstige terugslag voor het Joodse leven bij een algeheel verbod — maar nuanceert: het gaat er niet zozeer om óf besnijdenissen plaatsvinden, maar wie ze uitvoert en hoe.
Zij wijst op verschuivende maatschappelijke opvattingen als verklaring voor de toegenomen spanning: thema's als lichamelijke integriteit, het zelfbeschikkingsrecht van kinderen en de mogelijke gevolgen van pijn op latere leeftijd wegen zwaarder dan vroeger.
'Mohels zijn de beste van de beste'
Opperrabijn Jacobs betwist met klem dat de deskundigheid van mohels ter discussie staat. De mannen die nu terechtstaan, zijn volgens hem intensief opgeleid: aspirant-mohels volgen maandenlange stages in het buitenland en voeren dagelijks besnijdenissen uit voor zij zelfstandig mogen werken.
De aanwezigheid van een verpleegkundige acht hij niet noodzakelijk. "De mohel weet veel beter wat er gedaan moet worden. Die is er specialist in", stelt Jacobs.
Onbegrip voor vervolging
De zaak heeft ook internationaal beroering veroorzaakt. De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar vergeleek België met Ierland en stelde dat beide landen het strafrecht inzetten tegen Joden vanwege hun geloofsuitoefening. De Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White, noemde de kwestie een schande voor het land en drong er bij de regering-De Wever op aan de certificering van rituele besnijdenis snel te regelen.
De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot weerlegde die kritiek en wees op de onafhankelijkheid van de Belgische rechterlijke macht.
Op 18 juni beslist de raadkamer of de zaak daadwerkelijk voor de correctionele rechtbank komt.