Weet Trump zelf nog wel waarom de VS de oorlog met Iran is gestart?

De VS en Israël zijn Iran binnengevallen vanwege hun moorddadig regime en omdat Teheran weigerde de uraniumverrijking stop te zetten. Nu de oorlog al weken duurt, en de hele wereld de stijgende brandstofprijzen vervloekt, claimt president Trump dat een diplomatiek akkoord in zicht is. Hij heeft echter nooit een éénduidig einddoel van deze oorlog genoemd. Weet Trump zelf nog wel waarom de VS de oorlog met Iran is gestart?

Weet Trump zelf nog wel waarom de VS Iran heeft aangevallen?

Afgelopen weekend dreigde de Amerikaanse president Donald Trump Iran met aanvallen op energie-installaties als Teheran de Straat van Hormuz, die cruciaal is voor het transport van olie en gas vanuit de Golfstaten, niet binnen 48 uur zou openen. Maandag draaide de president zijn besluit om: hij stelde zijn ultimatum met vijf dagen uit en legde uit dat er "zeer goede en productieve gesprekken" met de Iraanse zijde hadden plaatsgevonden. Ze zouden overeenstemming hebben bereikt over vijftien punten, zei Trump, zonder verdere details te geven. De gesprekken zouden deze week worden voortgezet.

Zoals altijd bij internationale crises vertrouwt Trump op zijn speciale gezant Steve Witkoff en zijn schoonzoon Jared Kushner als onderhandelaars. Beiden zouden in februari al met Iran hebben onderhandeld, vlak voordat de VS en Israël hun agressieoorlog begonnen.

Volgens de New York Times (NYT), die zich baseert op Amerikaanse en Iraanse functionarissen, zou Witkoff de afgelopen dagen met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi hebben gesproken. Trump meldt dat een diplomatiek akkoord binnen handbereik is. Hoewel de basis voor zijn optimisme onduidelijk blijft, melden bronnen aan Axios dat de Iraanse regering inmiddels bereid zou zijn haar voorraden verrijkt uranium over te dragen. Als tegenprestatie zouden de VS, volgens de Wall Street Journal, een aanzienlijke versoepeling van de economische sancties in het vooruitzicht hebben gesteld.

Iran blijft echter ontkennen dat er directe gesprekken plaatsvinden en melden het 15-puntenplan sowieso af te wijzen wegens de aanhoudende aanvallen. Desondanks zijn er de afgelopen dagen herhaaldelijk berichten in de media verschenen dat er berichten via Egypte, Pakistan, Turkije of Oman naar de Iraanse leiding zouden worden overgebracht. 

De VS melden vrijwel dagelijks grote militaire successen. Woensdag zei Karoline Leavitt, woordvoerster van de Amerikaanse president Donald Trump: "Na iets meer dan drie weken is het volkomen duidelijk dat Operatie Epic Fury een doorslaand militair succes is geweest. Tot nu toe zijn meer dan 9.000 vijandelijke doelen geraakt."

Verschillende media meldden donderdag dat de VS manieren onderzoeken om het eiland Kharg, een belangrijke doorvoerhaven voor Iraanse olie, te veroveren. Volgens berichten heeft Iran daar al mijnen, luchtafweergeschut en extra troepen gestationeerd. Voormalige militairen waarschuwen daarom dat een landing zware verliezen zou kunnen veroorzaken, ook onder Amerikaanse soldaten.

Vernietigd arsenaal of strategische patstelling?
Een van de voornaamste oorlogsdoelen was het neutraliseren van de Iraanse rakettechnologie. Volgens president Trump is dit doel nagenoeg bereikt en is het arsenaal aan ballistische raketten en bijbehorende productiefaciliteiten nagenoeg volledig verwoest. Onafhankelijke waarnemers benadrukken echter dat de werkelijke omvang van de resterende slagkracht van buitenaf nauwelijks te verifiëren is.

Ondanks het verlies van hun luchtverdediging, waardoor Israëlische en Amerikaanse toestellen vrijwel ongehinderd doelen kunnen bestoken, beschouwt Iran zijn positie nog steeds als strategisch sterk. Teheran heeft de afgelopen weken aangetoond dat het de capaciteit heeft om de scheepvaart in de Golfregio te ontregelen. Deze druk op de wereldwijde energiemarkt raakt de wereldeconomie direct, een pressiemiddel waar ook Washington gevoelig voor is.

De status van het regime
Opvallend is dat de roep om een formele 'regimeverandering' in Washington naar de achtergrond is verdwenen. Hoewel talloze topfunctionarissen door gerichte aanvallen om het leven zijn gekomen, lijkt het huidige bewind de macht vooralsnog stevig in handen te houden door intimidatie en snelle vervanging van gedode kopstukken. Trump nuanceerde de situatie onlangs op eigen wijze: volgens hem heeft er feitelijk al een regimeverandering plaatsgevonden, aangezien de oorspronkelijke top van de hiërarchie nagenoeg volledig is geëlimineerd.

Het blijft vooralsnog de vraag of de bereidheid van Iran om uranium af te staan voldoende zal zijn voor een definitief staakt-het-vuren, of dat de "rode lijn" van het raketprogramma een onoverkomelijk obstakel blijft.