Nederlanders zijn afhankelijker van de auto geworden, hoe zit dat met jou?

Volgens onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving zijn voorzieningen zoals scholen, ziekenhuizen en werk moeilijker bereikbaar voor mensen in landelijke gebieden of in een buitenwijk van de stad. De auto is altijd sneller, zelfs tijdens de spits. Hoe zit dat met jou?

Met de auto op pad (@Freepik-AI)

Wie niet over een auto beschikt, doet er vaak lang over om een ziekenhuis of polikliniek te bereiken. Uit de analyses van het onderzoek blijkt dat 30 procent van de ouderen niet binnen een half uur bij zorg kan komen, 12 procent niet binnen 45 minuten. Dat geldt zowel voor landelijk, als stedelijk gebied.

Ook jongeren ondervinden lange reistijden, op weg naar school: 10 procent van alle jongeren is langer dan dertig minuten met de fiets onderweg naar een VBO/VMBO-school en 17 procent van alle jongeren kan geen enkele HAVO/VWO-locatie binnen 30 minuten fietsend bereiken. Met het openbaar vervoer is de bereikbaarheid zelfs nog lager. Gebrekkige bereikbaarheid belemmert de schoolkeuze fors.

Sinds 2012 is het openbaar vervoer in veel delen van Nederland versoberd. Die versobering heeft geleid tot verminderde bereikbaarheid van voorzieningen en banen. Dat geldt vooral voor ziekenhuislocaties, maar ook voor scholen en supermarkten. De effecten zijn niet alleen fors voor mensen die wonen in landelijk gebied, maar ook voor huishoudens die aan de randen van de stad wonen. Met name in de avonduren en in het weekend kunnen deze bewoners met openbaar vervoer minder goed bij ziekenhuizen, apotheken, supermarkten en andere voorzieningen komen.

Ook banen werden minder goed bereikbaar door de versobering van het openbaar vervoer. Dit werd deels gecompenseerd door toename van de werkgelegenheid, vooral in het werk voor hoger opgeleiden. Voor middelbaar- en laagopgeleiden zijn de veranderingen minder gunstig. Werkgelegenheid voor lager opgeleiden is steeds vaker op autolocaties te vinden. Dat betekent dat autobezit voor laagopgeleiden steeds meer een voorwaarde is voor toegang tot werk.

De bereikbaarheid is niet alleen afgenomen door een versobering van het openbaar vervoer. Ook ruimtelijke ontwikkelingen spelen een aanzienlijke rol. Sinds 2012 zijn verschillende voorzieningen verdwenen uit de kleinere kernen, waardoor de afstand tot die voorzieningen groter is geworden. Veel dorpelingen moeten voor hun school of supermarkt naar een grotere plaats, waardoor ook de reistijd per fiets is toegenomen.

Voor mensen mét een auto bleef de bereikbaarheid van voorzieningen in dezelfde periode vrijwel onveranderd. De al grote bereikbaarheidsverschillen tussen mensen die een auto tot hun beschikking hebben en zij die dat niet hebben, zijn dus verder toegenomen tussen 2012 en 2022.

Bereikbaarheid ziekenhuizen per vervoersmiddel @( RIVM-bewerking PBL)