Inclusief onderwijs in 2035: een goed plan of gebakken lucht?
De Tweede Kamer debatteert deze week over passend en inclusief onderwijs. Het kabinet wil dat alle scholen in 2035 elk kind opvangen, ongeacht de ondersteuningsbehoefte zodat kinderen niet automatisch naar het (voortgezet) speciaal onderwijs hoeven. Maar uit een enquête onder onderwijspersoneel blijkt dat maar 1 op de 5 leraren positief tegenover dit plan staat. Wat vind jij is inclusief onderwijs een goed plan of gebakken lucht?
Inclusief onderwijs (@Gemini-AI-impressie)
Uit de enquête, gehouden onder leerkrachten en onderwijspersoneel, blijkt dat minder dan 20% positief tegenover inclusief onderwijs staat. Uit diezelfde enquête blijkt ook dat minder dan 1% van de deelnemers denkt dat inclusief onderwijs per 2035 überhaupt kan worden ingevoerd.Danielle Woestenberg van vakbond CNV legt uit waarom: hoe gevarieerder de groepssamenstelling, hoe meer iedereen zich moet aanpassen. Lesgeven is volgens haar fundamenteel iets anders dan zorgtaken uitvoeren. "Dat gesprek moet echt beter gevoerd worden", aldus Woestenberg.
Tegelijkertijd erkent ze dat het ideaal op zichzelf niet onhaalbaar is. "Uiteindelijk is niets onhaalbaar als er voldoende geld, tijd en mensen beschikbaar komen — maar dat krijgen we niet."
Speciaal onderwijs "barst uit haar voegen"
Leerkracht Merel van Vroonhoven, werkzaam in het speciaal onderwijs, is juist een uitgesproken voorstander van de omslag. De huidige weg is volgens haar doodlopend. Het speciaal onderwijs trekt steeds meer leerlingen aan, mede omdat de rust en regelmaat ervan voor vrijwel elk kind werkt. Meer dan 70.000 kinderen gaan momenteel niet naar school, omdat scholen hen vanwege onvoldoende ondersteuning weigeren.
"De condities moeten beter. Het is geen onhaalbaar ideaal, maar we moeten niet voor een dubbeltje op de eerste rij willen zitten", concludeert Van Vroonhoven.
Systeemverandering vereist samenwerking
Schoolpsycholoog Marije Zwart benadrukt de sociale meerwaarde van inclusief onderwijs: kinderen die opgroeien in een gemengde omgeving leren dat ze niet alleen zijn met hun uitdagingen. Maartje van Boekel van Stichting Het gehandicapte kind wijst op het bestaande programma Samen naar School, waarbij kinderen gewoon naar een school in de eigen buurt gaan en leeftijdsgenoten leren kennen.
Wel benadrukt Van Boekel dat dit een echte systeemverandering vraagt. Leraren hoeven het niet alleen te doen: "Ze moeten gaan zien dat je dit samen doet met een zorgmedewerker."
PO-Raad: herschik de middelen
Annet Dries, vicevoorzitter van de PO-Raad, staat achter het principe van inclusief onderwijs — maar niet in het huidige systeem. Te veel kinderen belanden nu onnodig in het speciaal onderwijs of de jeugdzorg, en het aantal thuiszitters blijft hoog. De VO-raad waarschuwde het parlement bovendien dat recente onderwijsbezuinigingen het realiseren van inclusief onderwijs in 2035 totaal onhaalbaar maken. Dries denkt dat het herschikken van bestaande middelen al een groot verschil kan maken.
Het kabinetsstandpunt is dat gespecialiseerd onderwijs beschikbaar blijft voor kinderen die dat nodig hebben, ook na 2035.