D66 stemt straks tégen de asielwetten, betekent dit het einde van kabinet Jetten?
Oud-vicepremier Annemarie Jorritsma (VVD) trekt aan de alarmbel over de stabiliteit van het kabinet-Jetten. Nu de Eerste Kamer 21 april stemt over een pakket ingrijpende asielwetten, en coalitiepartij D66 openlijk tégen die wetten is, spreekt Jorritsma van "zeer risicovol gedrag". Ze sluit nieuwe verkiezingen niet uit als Jetten de situatie niet onder controle krijgt, is het einde van kabinet Jetten in zicht?
Is het Kabinet Jetten straks voltooid verleden tijd (@Rijksoverheid / Pixabay mix)
In de Eerste Kamer is stemming over drie wetsvoorstellen: de Wet invoering tweestatusstelsel, de Asielnoodmaatregelenwet en een novelle over de strafbaarstelling van illegaliteit. Van meer dan dertig van de 75 senatoren staat vast dat ze tégen stemmen, waaronder D66, GroenLinks-PvdA, Volt en de ChristenUnie. Ongeveer dertig senatoren lijken vóór, waaronder BBB, VVD en JA21. Het CDA is cruciaal voor een meerderheid, maar twijfelt nog.
De situatie werd verder gecompliceerd doordat ook de PVV zich keerde tegen de novelle over de strafbaarstelling. Daarmee lijken de wetten in zwaar weer terechtgekomen, terwijl D66 als mogelijke reddingsboei wordt genoemd voor de novelle — maar dan wél tegen de wetten zelf zou stemmen.
'Premier moet zijn rol pakken'
Jorritsma is helder over wat er op het spel staat. Zij vindt dat Jetten als premier de eenheid binnen het kabinet moet bewaken en dat dit bij uitstek zijn verantwoordelijkheid is. "Dit lijkt me toch wel iets wat heel belangrijk is," aldus Jorritsma.
Ze benadrukt dat verwerping van de wetten door de oppositie politiek nog te verdragen valt, maar dat intern verzet van een coalitiepartij een fundamenteel ander probleem is. "Als er een mogelijkheid is om het als regeringspartij netjes te doen en dat lukt niet — dat is een zaak van de premier. En als dat niet lukt, dan heeft hij toch wel een probleem."
Coalitie in gevaar
De oud-politica, die in haar loopbaan meerdere politieke crises meemaakte, is pessimistisch over de bredere gevolgen. Mocht de coalitie deze crisis overleven maar de asielwetten toch sneuvelen, dan vreest ze voor toekomstige onderhandelingen. "Dan is duidelijk bewezen dat het gezag van Rob Jetten nog niet groot is."
Het scenario van nieuwe verkiezingen sluit ze uitdrukkelijk niet uit. "Ik durf het bijna niet meer te zeggen, maar dan sluit ik niet uit dat we over niet al te lange tijd toch weer naar de stembus moeten."
Haar oordeel over D66 is hard: een partij die "ongeveer alles overboord gooit" ondermijnt het fundament van coalitiebestuur. "Als elke keer gedrag van één van de coalitiepartijen zo makkelijk geaccepteerd wordt, dan gaat het mis."