Moeten alle gemeenten gewoon meewerken aan de Spreidingswet?

De Spreidingswet is ingevoerd om de opvang van asielzoekers eerlijker over alle Nederlandse gemeenten te verdelen. Waar de opvang voorheen grotendeels op vrijwillige basis gebeurde, geeft deze wet het Rijk de bevoegdheid om gemeenten te dwingen opvangplekken te realiseren als er landelijk een tekort is. Het doel is om de immense druk op centrale locaties, zoals Ter Apel, te verlichten door de verantwoordelijkheid collectief te dragen. 

Minister Van den Brink heeft op basis van de spreidingswet een brandbrief verstuurd aan alle burgemeesters in Nederland, met de dringende oproep om op korte termijn noodopvang te regelen voor asielzoekers en statushouders. Als gemeenten niet snel in actie komen, dreigt er na de zomer een tekort van maar liefst 7.900 opvangplaatsen.

Honderd gemeenten laten andere gemeenten in de steek
Frank Candel, bestuursvoorzitter van Vluchtelingenwerk Nederland, maakt zich grote zorgen. Volgens hem is niet de instroom van asielzoekers het voornaamste probleem, maar de te lage uitstroom uit de opvangcentra. "Procedures duren te lang en mensen wachten eindeloos op een woning", zegt Candel. Het gevolg is dat centra vollopen, terwijl honderd gemeenten hun verantwoordelijkheid niet nemen.

Passende opvang in elke gemeente als oplossing
Candel pleit voor een duidelijke aanpak: elke gemeente moet zo snel mogelijk voldoen aan de spreidingswet. Daarmee verdwijnt niet alleen het opvangtekort, maar ook de negatieve beeldvorming rond asielzoekers. "Als opvang niet meer elke dag in de krant staat, verdwijnt ook de ophef. De enige manier is spreiden en overlastgevers aanpakken."

Ook Klaas Buigel, VVD-fractievoorzitter in de gemeente Westerwolde — waaronder Ter Apel valt — onderschrijft dat beeldvorming een centrale rol speelt. Hij wijst erop dat het NIMBY-sentiment vaak berust op onbekendheid met de werkelijkheid. "Mensen stigmatiseren terwijl ze de materie niet kennen." Buigel benadrukt dat het aanpakken van overlastgevers meer draagvlak creëert voor asielzoekers die geen problemen veroorzaken.

Lokale weerstand: 'Zoek een andere locatie'
Niet iedereen is overtuigd. Joey Steltenpool van lokale partij Rechts Stede Broec verzet zich tegen de komst van een asielzoekerscentrum in zijn gemeente. Hoewel er 125 opvangplaatsen zijn toegewezen, vindt hij de aangewezen locatie ongeschikt. "Het heeft invloed op de leefbaarheid van de omgeving." Hij wil de spreidingswet niet negeren, maar zoekt naar alternatieve locaties. Zijn metafoor is helder: "Als de emmer overloopt, moet je niet om een grotere dweil vragen, maar de kraan dichtdraaien."

Burgers verdeeld: schande of terecht?
Onder het publiek lopen de meningen uiteen. Luisteraar Luuk van Geffen vindt het een schande dat onderbuikgevoelens zwaarder wegen dan menselijke hulp. Ria Zijlstra sluit zich daarbij aan en benadrukt dat de werkelijkheid rond opvanglocaties vaak positiever is dan het beeld in de media suggereert. "Het beeld blijkt helemaal niet zo erg te zijn als mensen geloven. Maar daar horen we zo weinig over."

Wat staat er op het spel?
Als gemeenten niet snel handelen, lopen de gevolgen voor asielzoekers hoog op. Zonder voldoende opvangplaatsen dreigen mensen in ongeschikte omstandigheden terecht te komen. Vluchtelingenwerk en andere organisaties benadrukken dat snelle actie van alle gemeenten noodzakelijk is — niet alleen voor een rechtvaardige verdeling, maar ook voor de menselijkheid die Nederland zegt voor te staan.

Bron