Trump schrapt recordbedragen aan boetes met gratie voor rijke fraudeurs en politieke bondgenoten
President Donald Trump heeft in zijn tweede termijn al opvallend veel mensen gratie verleend voor financiële misdrijven. Van de 88 individuele gratiebesluiten gaan er meer dan de helft over witteboordencriminaliteit, zoals witwassen, bankfraude en wire fraud. Ongeveer de helft van de ontvangers is zakenman of politicus. Onder hen zitten een oud-topman uit de zorgsector, de voormalige gouverneur van Puerto Rico en een broer en zus die zijn veroordeeld voor fraude, van wie de zus in Trumps eerste termijn al strafvermindering kreeg voor een andere zaak.
In totaal schold Trump in het afgelopen jaar de straffen kwijt van 87 personen en één bedrijf die samen meer dan 298 miljoen dollar aan boetes en schadevergoedingen moesten betalen. Dat is zo’n 20 miljoen meer dan alle bedragen die hij in zijn hele eerste termijn met gratiebesluiten wegveegde, en veel meer dan onder recente Democratische presidenten. Boetes gaan normaal naar de staat, schadevergoedingen naar slachtoffers. Het is onduidelijk of dat geld al is betaald of door de gratie feitelijk nooit meer binnenkomt.
Tussen de ontvangers zitten meerdere miljardairs en grote namen. Binance-oprichter Changpeng Zhao kreeg gratie nadat hij schuld had bekend aan het mogelijk maken van witwassen via zijn cryptoplatform en een boete van 50 miljoen dollar had geaccepteerd. De Britse investeerder Joe Lewis, eigenaar van een Engelse voetbalclub, had bekend aan handel met voorkennis. De Venezolaans-Italiaanse bankier Julio M. Herrera Velutini kreeg gratie terwijl hij nog op strafmaat wachtte in een zaak over illegale campagnefinanciering. Ook het cryptobedrijf HDR Global Trading Limited, dat 100 miljoen dollar boete had gekregen voor het omzeilen van anti-witwasregels, is van die last afgeholpen.
Deze gratiebesluiten komen bovenop de ongeveer 1.500 veroordeelde relschoppers van 6 januari die Trump op zijn eerste dag terug in het Witte Huis al vrijsprak, en op meer symbolische gratiebesluiten voor mensen die betrokken waren bij pogingen om de verkiezingsuitslag van 2020 te keren. Toch benadrukt het Witte Huis dat de president volgens eigen zeggen vooral kijkt naar zaken waarin hij politieke motieven of overijverige aanklagers ziet. Woordvoerder Karoline Leavitt zegt dat er een "zeer grondig" beoordelingsproces loopt via Justitie en de juristen van het Witte Huis en dat Trump vooral mensen wil helpen die volgens hem zijn "gebruikt" door een "gepolitiseerd" ministerie van Justitie onder Biden.
Trump wuift kritiek op mogelijke belangenverstrengeling weg. Over zijn gratie voor Zhao zei hij in een tv-interview dat hij "geen idee" heeft wie Zhao is en dat hem is verteld dat Zhao slachtoffer was van "een wrede groep mensen in de Biden-regering". Op de vraag of hij zich zorgen maakt over de schijn van corruptie antwoordde hij dat hem dat niet interesseert en dat hij maar één ding belangrijk vindt: "Zullen wij nummer 1 zijn in crypto?" De opvallende rijkdom en status van veel ontvangers voedt ondertussen de zorg dat geld en politieke invloed zwaar wegen in de gratieprocedure. Volgens NBC News legde het Witte Huis de afhandeling van gratieverzoeken tijdelijk stil om strengere regels in te voeren, nadat topmedewerkers vreesden dat lobby- en consultancykantoren er een lucratieve handel van maakten.
Vergeleken met zijn voorgangers grijpt Trump fors vaker in bij hoge geldstraffen. In het afgelopen jaar kregen 23 mensen gratie die ieder meer dan 100.000 dollar schuldig waren aan boetes, schadevergoeding of beide. Onder Barack Obama kregen in acht jaar tijd drie mensen met zulke bedragen gratie, van wie één meer dan 1 miljoen dollar moest betalen. Onder Joe Biden waren dat er twee. Over Trumps eerste termijn genomen verdwenen via zijn gratiebesluiten al meer dan 276 miljoen dollar aan opgelegde bedragen. Bij Obama bleef dat rond 2,5 miljoen dollar, bij Biden net onder de 700.000 dollar. Trump verleent bovendien per jaar meer gratie dan Obama en Biden gemiddeld deden, en meer in één jaar dan Biden in vier jaar.
Het patroon dat Trump vooral politieke bondgenoten en mensen uit zijn zakelijke kring helpt, loopt ook door in andere namen. Zo gratieerde hij tijdens zijn eerste termijn Steve Bannon, die werd beschuldigd van het wegsluizen van donorgeld uit het project "We Build the Wall". Die zaak kwam niet tot een vonnis door de gratie, terwijl zijn medeverdachten later schuldig werden bevonden of bekenden. Gregory Reyes, een oud-communicatietopman die een boete van 15 miljoen dollar had, kreeg ook gratie, terwijl zijn tweede veroordeling door hetzelfde hof was bevestigd na een eerdere vernietiging. Trumps laatste gratie in zijn eerste termijn ging naar Albert J. Pirro Jr., de ex-man van Jeanine Pirro, die later Trumps hoogste federale aanklager in Washington werd. Hij was veroordeeld voor samenzwering, belastingontduiking en meerdere fraudezaken.
In zijn tweede termijn presenteert Trump gratie steeds vaker als wapen tegen een justitiesysteem dat hij als vijandig ziet. Op zijn eigen platform noemde hij zichzelf een "expert in politieke wapening" na zijn eigen federale en staatszaken onder Biden. Die lijn leidde er zelfs toe dat hij een man gratie gaf die zijn eigen regering eerder had geprezen voor diens veroordeling. In 2025 juichte Alina Habba, toen plaatsvervangend aanklager in New Jersey en bondgenoot van Trump, nog over de veroordeling van zorgmagnaat Joseph Schwartz voor een belastingfraude van 38 miljoen dollar. In november kreeg Schwartz gratie van dezelfde president. Volgens berichtgeving van The Washington Post betaalde Schwartz bijna 1 miljoen dollar aan lobbyisten om die gratie te regelen. Hij zit inmiddels vast in Arkansas voor vergelijkbare aanklachten op staatsniveau.
Dat andere presidenten ook omstreden gratiebesluiten hebben getekend, verandert weinig aan de kritiek nu. Democraten in het Huis van Afgevaardigden stellen in een memo dat Trump met zijn keuzes slachtoffers geld onthoudt en het fonds voor slachtoffers van misdrijven uitput. Volgens hen tasten zijn gratiebesluiten "op elke mogelijke manier" de veiligheid van het publiek aan. Zij wijzen erop dat moderne presidenten gevoelige gratiebesluiten meestal tot het einde van hun termijn bewaren, terwijl Trump er al vroeg in zijn tweede termijn mee strooit en vooral mensen helpt die veel geld, invloed of een directe politieke link met hem hebben.