Syriërs vliegen terug naar Syrië in ruil voor cash, instroom blijft hoog

Ruim tachtig Syrische asielzoekers zijn dinsdagochtend vroeg vanaf Rotterdam Airport met een speciaal gecharterd vliegtuig teruggekeerd naar Syrië. Het is voor het eerst dat zo’n grote groep in één keer vrijwillig teruggaat. Voor velen zou de lange wachttijd in Nederland een rol spelen, net als het gemis van familie. Abdullah bijvoorbeeld wachtte al twee jaar tot zijn kinderen naar Nederland mochten komen en besloot nadat er geld werd geboden voor terugkeer dat het te lang duurde. Hij keert terug naar Aleppo, waar hij voorlopig bij een vriend intrekt.

Ook gezinnen met jonge kinderen stapten in. Zo gaat de 12-jarige Mahir met zijn ouders en zusjes terug voor in totaal bijna 9000 euro. Hij heeft Syrië nooit bewust heeft meegemaakt en vindt het spannend, maar kijkt er ook naar uit zijn familie weer te zien. Hun verblijfsvergunning geven ze op, want volgens zijn vader is dit het juiste moment om terug te keren. Voor vertrek ontvingen alle terugkeerders contant geld: 2800 euro per volwassene en 1650 euro per kind.

De terugkeeractie werd geregeld door de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV), onderdeel van het ministerie van Asiel en Migratie. Directeur Simone Steendijk ziet een groeiende vraag van Syriërs om terug te gaan. Als deze vlucht goed verloopt, overweegt de dienst dit vaker te doen. De groep van 84 Syriërs sloot zich aan bij de ongeveer zeshonderd mensen die eerder al vanuit Nederland vertrokken.

Wereldwijd keerden sinds de val van president Assad zo’n 850.000 Syriërs terug, een klein deel van de zes miljoen die sinds 2011 hun land verlieten. De machtswisseling in Syrië, waarbij Assad in december 2024 werd verdreven door de jihadistische groep Hayat Tahrir al-Sham, maakt het land echter nog lang niet stabiel. Interim-president Ahmad al-Sharaa krijgt het geweld niet onder controle, minderheden worden aangevallen en Israël voert geregeld luchtaanvallen uit. Ook de economie ligt plat: er is een tekort aan water, elektriciteit en werk. Veel Syriërs vragen zich bovendien af of de nieuwe machthebbers een strenge islamitische koers gaan afdwingen.

Ondanks die onzekerheid houdt Nederland na aankomst geen verantwoordelijkheid meer. De Syrische autoriteiten zijn op de hoogte gesteld en de papieren zijn geregeld, zegt DTenV. Terugkeerders blijven het risico lopen dat hun toekomst in Syrië moeilijk wordt. Mocht het misgaan, dan kunnen zij alsnog opnieuw een asielaanvraag in Nederland indienen, al is niet zeker dat die opnieuw wordt toegewezen.

Ondertussen komen er nog altijd nieuwe Syriërs naar Nederland. Alleen al in juli vroegen 257 mensen asiel aan en kwamen er via gezinshereniging ruim duizend anderen bij. Het vertrek van groepen zoals vanochtend verandert dus weinig aan de instroom.