Apollo 13-commandant Jim Lovell sterft op 97-jarige leeftijd

Jim Lovell, de astronaut die in 1970 de Apollo 13-missie veilig naar de aarde terugbracht, is op 97-jarige leeftijd overleden. Hij werd wereldwijd bekend toen een geplande maanlanding mislukte door een explosie aan boord, op ruim 300.000 kilometer van de aarde. Miljoenen mensen zagen live op televisie hoe Lovell en zijn twee collega’s uiteindelijk in de Stille Oceaan landden. Nasa prees hem voor het ombuigen van een dreigende ramp in een succes.

Lovell vloog eerder al met Apollo 8, waarmee hij als eerste twee keer naar de maan ging, zonder te landen. Acteur Tom Hanks, die hem speelde in de film Apollo 13, noemde hem iemand "die durft, droomt en anderen meeneemt naar plekken waar ze zelf niet heen zouden gaan". Zijn familie herinnerde zich zijn optimisme, humor en inspirerende uitstraling.

Lovells fascinatie voor raketten begon al als tiener in Wisconsin, toen hij zelf een buskruitraket bouwde die 24 meter hoog vloog en explodeerde. Geboren in 1928, verloor hij op jonge leeftijd zijn vader. Zijn moeder werkte hard om rond te komen. Studeren leek onbetaalbaar, maar via de Amerikaanse marine kon hij leren vliegen. In Annapolis schreef hij een scriptie over vloeibare brandstofmotoren, wat destijds uitzonderlijk was. In 1952 trouwde hij met zijn jeugdliefde Marilyn, met wie hij ruim 70 jaar samenbleef.

In 1962 werd Lovell geselecteerd voor Nasa’s "New Nine", het elitegezelschap dat Kennedy’s maanambitie moest waarmaken. Zijn eerste vlucht, Gemini 7, testte of mensen twee weken in de ruimte konden overleven. Later bewees hij met Gemini 12 dat werken buiten het ruimtevaartuig mogelijk was. Met Apollo 8 reisde hij voor het eerst in de geschiedenis naar de baan om de maan. Op kerstavond 1968 legden Lovell en zijn collega’s de beroemde "Earthrise"-foto vast, een moment dat wereldwijd mensen verenigde.

Apollo 13 werd zijn grootste beproeving. Op 200.000 mijl van de aarde veroorzaakte een explosie een groot zuurstof- en stroomverlies. Lovell en zijn team gebruikten de maanlander als noodschip, ondanks dat deze niet was ontworpen voor terugkeer naar de aarde. Vier dagen lang leden ze kou, honger en onzekerheid. Na een extreem lange radiostilte tijdens de terugkeer opende de stem van Jack Swigert het contact weer. Toen de parachutes openden, haalde de wereld opgelucht adem. Nasa noemde het tegelijk haar grootste mislukking en mooiste uur.

Na zijn ruimtecarrière werkte Lovell in het bedrijfsleven, gaf lezingen en leidde de National Eagle Scout Association. Zijn boek Lost Moon werd verfilmd als Apollo 13. Voor zijn cameo in de film weigerde hij een hogere rang te spelen dan hij werkelijk had; hij droeg zijn oude marine-uniform als kapitein. Hij bleef tot op hoge leeftijd een gerespecteerd icoon van de ruimtevaart.