Zorgen over inzet journalisten door AIVD en MIVD

Minister Uitermark van Binnenlandse Zaken en minister Brekelmans van Defensie weigeren inzicht te geven in het aantal journalisten dat door de inlichtingendiensten AIVD en MIVD wordt ingezet. Dit blijkt uit hun antwoord op Kamervragen van FvD-Kamerlid Van Houwelingen. Hij wilde weten hoeveel journalisten jaarlijks worden gerekruteerd en hoeveel er momenteel actief zijn voor de diensten. De bewindslieden benadrukken echter dat ze vanwege geheimhoudingsplicht geen informatie kunnen delen over hun werkwijze en het aantal betrokken journalisten. Ze wijzen erop dat bronbescherming een topprioriteit is en dat het delen van details de veiligheid van agenten in gevaar kan brengen.

De kwestie kwam aan het licht nadat de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) twee rapporten publiceerde over de inzet van journalisten door de AIVD en MIVD. Hoewel de commissie geen bewijs vond dat journalisten onder druk worden gezet, uitte ze wel zorgen over de risico's die deze rol met zich meebrengt. Er is volgens de CTIVD te weinig aandacht voor de unieke positie van journalisten in de samenleving en de extra gevaren die hun samenwerking met inlichtingendiensten kan opleveren.

Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), heeft zijn zorgen geuit over de onduidelijkheid rond deze praktijken. Hij stelt dat het gebrek aan transparantie de beroepsgroep schaadt, omdat het onduidelijk blijft of het gaat om enkele gevallen of om een wijdverbreide praktijk. Bruning pleit voor strengere regels en roept journalisten op om zich te houden aan de ethische codes die stellen dat ze nooit mogen dienen als verlengstuk van politie of veiligheidsdiensten.

De ministers blijven echter bij hun standpunt dat het in sommige gevallen noodzakelijk kan zijn voor de nationale veiligheid om journalisten als agent in te zetten. Zij wijzen er wederom op dat de wettelijke geheimhouding hen belemmert om verdere details te verstrekken. Het voorstel van Van Houwelingen om een lijst met de namen van betrokken journalisten te verstrekken, werd dan ook resoluut afgewezen.

Zijn journalisten een verlengstuk van de inlichtingendiensten? (Afbeelding: Dall-E 3 / FOK.nl)