Britse premier Burnham: 'Brexit heeft meer kwaad dan goed gedaan'

De Britse premier Andy Burnham heeft dinsdag op het partijcongres van Labour in Liverpool gezegd dat de brexit "meer kwaad dan goed" heeft gedaan. Volgens Burnham liggen alle opties op tafel. Zijn uitspraken hebben de discussie over een mogelijke terugkeer van het Verenigd Koninkrijk in de Europese Unie aangewakkerd.

Burnham volgde in juli Keir Starmer op. Hij wil rond de top tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk in november verschillende opties voorleggen voor de relatie met Europa op de lange termijn. Daarna wil hij kijken of er voor een van die opties brede steun is. Eerder sprak Burnham de hoop uit dat zijn land tijdens zijn leven weer EU-lid wordt. Onlangs zei hij echter dat hij zo'n stap nu niet voorstelt en de uitslag van het referendum van 2016 respecteert.

Tien jaar na het brexitreferendum
De toenadering komt tien jaar nadat de Britten in een referendum kozen voor vertrek uit de EU. Door de brexit kromp de Unie van 28 naar 27 lidstaten. In juli werd in Brussel op veel plekken stilgestaan bij het vertrek.

Uit protest tegen de brexit liep Ceira Sergeant deze zomer met een groep van Liverpool naar Brussel. Na twee weken kwam ze aan. "Het is een symbool voor zoveel", zei ze. Met pijnlijke voeten en een grote lach overhandigde ze een boek uit Groot-Brittannië aan applaudisserende Europarlementariërs.

Handelsakkoord na brexit regelt visserij en luchtvaart
De breuk was pijnlijk en duur, maar in Brussel overheerst nu de wens om vooruit te kijken. Na lange nachtelijke onderhandelingen sloten de EU en het Verenigd Koninkrijk een handels- en samenwerkingsovereenkomst van ruim 1200 pagina's. David McAllister onderhandelde mee. Hij is zelf ook Brit en voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken van het Europees Parlement. Volgens hem is het een van de omvangrijkste akkoorden die de EU ooit heeft gesloten.

Het akkoord regelt de samenwerking bij handel, visserij, opsporing en luchtvaart. McAllister ziet ook kansen voor samenwerking bij veiligheid en defensie, economie en migratie. Hij is vooral blij dat het Verenigd Koninkrijk weer kan deelnemen aan het Erasmus-programma.

Voor jonge Britten was het vertrek uit de EU bijzonder bitter en duur. Erasmusbeurzen moeten dat iets verzachten. Ook bij andere Europese projecten haakt het Verenigd Koninkrijk weer aan. Sinds 2024 doen de Britten weer mee aan het Copernicus-programma en kunnen ze gegevens over weer en klimaat gebruiken. Britse wetenschappers kunnen ook weer onderzoeksgeld aanvragen uit het programma Horizon.

Reizen en handel lastiger sinds de brexit
McAllister wijst ook op de grenzen. "Een land dat de EU verlaat, kan niet dezelfde voordelen genieten als een land dat lid is van de Europese Unie", zegt hij. Het grootste obstakel blijft het vrije verkeer van personen en goederen. EU-burgers hebben voor een reis naar het Verenigd Koninkrijk een visum of reisvergunning nodig. Dat geldt ook andersom. Bedrijven die goederen aan de EU verkopen, hebben te maken met douaneformulieren, invoerbtw en leveranciersverklaringen.

Na tien jaar is moeilijk te zeggen wat de economie aan beide kanten parten speelt: de brexit, de coronapandemie of de hoge energieprijzen.

EU open voor Britse voorstellen
Een woordvoerder van de EU noemt het Verenigd Koninkrijk een nauwe en waardevolle partner. "De Britse regering kan natuurlijk uiteenzetten hoe zij de betrekkingen met de EU verder wil ontwikkelen. Wij staan open voor de opties die zij voorlegt."

In november vindt de tweede top tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk plaats. Tot die tijd heeft de EU de Britten vooral nodig bij de verdediging van Oekraïne, inlichtingenwerk en herbewapening. Binnen de NAVO is het Verenigd Koninkrijk nog altijd bondgenoot van de EU-landen.

Op de vraag of het land ooit weer lid wordt van de EU, zei EU-woordvoerder Paola Pinho: "We hebben geen glazen bol op tafel." Naast lidmaatschap en volledige scheiding bestaat sinds kort een tussenvorm: het geassocieerde lidmaatschap. Die vorm wordt ook in verband met Canada genoemd.

Berouw van de brexit? (@Pixabay)
Berouw van de brexit? (@Pixabay)