Parlement Thüringen wil verbod op AfD afdwingen

Thüringen werd deze week het toneel van een debat waar links al jaren van droomt: de AfD verbieden. In het deelstaatparlement vond voor het eerst in Duitsland een hoorzitting plaats over een mogelijk partijverbod, een marathondiscussie die tot middernacht duurde. Juristen, activisten, politici en zelfs een cabaretier mochten aanschuiven om uit te leggen waarom de rechts-populistische partij volgens hen wel of juist niet uit het politieke spel moet worden gehaald.

Voorstanders van een verbod trokken stevig van leer. Jurist Hendrik Cremer stelde dat de AfD inmiddels zo ver is geradicaliseerd dat zij "in de traditie van nationaalsocialisme" opereert en waarschuwde dat "er een moment kan komen dat het te laat is". De juridische organisatie Gesellschaft für Freiheitsrechte presenteerde een rapport met 2500 voorbeelden van uitspraken en plannen die volgens hen in strijd zijn met de grondwet. Medeauteur Valentina Chiofalo wees op een patroon van voorstellen dat groepen mensen systematisch uitsluit, van een hoofddoekverbod tot oproepen om politieke tegenstanders op te sluiten.

Aan de andere kant sprak de AfD van een politieke afrekening. AfD-advocaat Christian Conrad noemde de discussie een "heksenjacht" en stelde dat het hier niet om recht gaat, maar om een poging om een lastige concurrent uit te schakelen. De partij liet zich bovendien bijstaan door oud-inlichtingenchef Hans-Georg Maaßen, zelf omstreden om zijn uitlatingen, die zei geen aanwijzingen te zien dat de AfD de rechtsstaat afwijst. In zijn ogen zou juist de links-radicale partij Die Linke eerder in aanmerking komen voor een verbod.

Politiek gezien is vooral opvallend hoe gretig linkse partijen, inclusief regeringspartij SPD, aan de verbodsknop willen draaien. Zij zien de AfD als een directe bedreiging voor democratie en mensenrechten; de veiligheidsdienst kwalificeert de partij in meerdere regio’s al jaren als deels extreemrechts. Binnen de christendemocratische CDU/CSU groeit de roep om op z’n minst te laten onderzoeken of een verbod kans maakt, al waarschuwen partijtop en critici dat een mislukte procedure de AfD alleen maar extra munitie kan geven.

Tijdens de hoorzitting lag de focus sterk op de kloof tussen de officiële partijlijn en de uitspraken van AfD-politici. De partij spreekt in programma’s over "remigratie" van mensen zonder verblijfsrecht, terwijl prominente leden die term invullen als het gedwongen vertrek van mogelijk miljoenen mensen. "U wijst zulke invullingen van die term niet af", hield jurist Chan-Jo Jun de AfD-fractie voor. Staatsrechthoogleraar Kyrill-Alexander Schwarz stelde dat gedoogde extremistische uitspraken partijstandpunt kunnen worden, ook als die niet netjes in het programma zijn opgeschreven.

Symbolisch zwaartepunt van de avond was de bijdrage van komiek Hape Kerkeling, die waarschuwde dat Duitsland heel goed weet hoe democratie zichzelf kan afschaffen als genoeg mensen wegkijken. Hij riep juist Thüringen op om een signaal te geven, "uitgerekend hier, waar in 1930 de eerste NSDAP-minister aantrad en waar Buchenwald ligt". Kerkeling was de enige spreker die applaus kreeg, tegen de regels in. Ondertussen rekent de SPD-minister van Binnenlandse Zaken in Thüringen voor dat er in de Bondsraad na recente verkiezingen voor het eerst een meerderheid denkbaar is om daadwerkelijk een verbodsprocedure tegen de AfD te starten. Het is nu aan het Thüringse parlement om te beslissen of het die stap wil ondersteunen – of dat het verbieden van politieke tegenstanders misschien toch een brug te ver is.

Afbeelding: Gemini / FOK.nl