Toch uitstel van executie vrouwelijke ter dood veroordeelde

De executie van de Amerikaanse Christa Pike (50) in de staat Tennessee is op het allerlaatste moment uitgesteld. Ongeveer een uur voordat de dodelijke injectie zou worden toegediend, zette een federaal hof van beroep er een streep door, in elk geval voorlopig.

Pike zit sinds de jaren 90 in de dodencel. In 1996 werd ze ter dood veroordeeld voor de moord op de 19-jarige Colleen Slemmer, een jaar eerder. Ze was toen zelf 18 en handelde samen met haar toenmalige vriend, de 17-jarige Tadaryl Shipp. Slemmer werd naar een afgelegen bosgebied bij Knoxville gelokt, gemarteld en vermoord. De zaak haalde destijds breed het nieuws, onder meer omdat er een pentagram, een satanisch symbool, in haar lichaam was gekerfd. Pike was uiteindelijk de enige van de betrokkenen die de doodstraf kreeg. De moeder van Slemmer zegt al decennia te wachten op de uitvoering van het vonnis.

Tegelijkertijd is er ook veel aandacht voor Pikes achtergrond. Ze werd als kind seksueel misbruikt en ernstig verwaarloosd. Later kreeg ze de diagnoses bipolaire stoornis en posttraumatische stressstoornis (PTSS). Ze ontkent haar schuld niet, maar haar advocaten vinden de doodstraf niet passend voor een misdrijf gepleegd door een tiener met onbehandelde, zware psychische problemen. Volgens hen is die voorgeschiedenis nooit goed meegewogen.

Daar zit nu precies het nieuwe juridische twistpunt. De staat Tennessee betwist inmiddels niet langer dat Pike in haar jeugd is misbruikt en verkracht, terwijl de staat in eerdere procedures juist stelde dat ze daarover loog. Volgens haar advocaten verandert die nieuwe opstelling de basis onder eerdere rechterlijke uitspraken, en moet er dus opnieuw kritisch naar de zaak worden gekeken.

Vandaag had Pike om 17.00 uur Nederlandse tijd geëxecuteerd moeten worden. Het Amerikaanse Hooggerechtshof wees gisteren nog een verzoek van haar advocaten af om de executie tegen te houden, en de gouverneur van Tennessee liet maandag weten geen gratie te verlenen. Toch gooide het federale hof van beroep er nu op het nippertje een rem op. Twee van de drie rechters vinden dat er meer tijd nodig is om de juridische argumenten rond haar misbruikverleden en de rol daarvan in eerdere procedures goed te bestuderen. De derde rechter was het daar niet mee eens. In de uitspraak staat dat de executie wordt opgeschort “in afwachting van een nadere beslissing van dit hof”. Het gaat om een kort uitstel, puur bedoeld om de standpunten van beide partijen zorgvuldig te analyseren.

De openbaar aanklager van Tennessee is het niet eens met dat uitstel en is meteen in beroep gegaan bij het Amerikaanse Hooggerechtshof. Bij de gevangenis bleven demonstranten aanwezig, uit vrees dat het Hooggerechtshof alsnog groen licht zou geven en de executie toch zou doorgaan.

Mocht Pike uiteindelijk worden geëxecuteerd, dan is dat bijzonder in historisch perspectief. In Tennessee is het meer dan 200 jaar geleden dat er voor het laatst een vrouw werd geëxecuteerd. In de hele Verenigde Staten zijn sinds de jaren zeventig 1863 mensen geëxecuteerd, onder wie slechts achttien vrouwen. Of Christa Pike zich uiteindelijk bij dat kleine, macabere rijtje zal voegen, hangt nu af van de komende juridische stappen.