OM eist 17,5 jaar cel tegen vermeende barbaarse IS-beul

Het Openbaar Ministerie eist 17,5 jaar gevangenisstraf tegen een 41-jarige Syriër die sinds 2019 in Nederland woont. De man wordt ervan verdacht tussen 2014 en 2018 leiding te hebben gegeven aan de veiligheidsdienst van terreurorganisatie IS in Zuid-Damascus. Hij werd in januari 2023 aangehouden in het Zuid-Hollandse Arkel en staat terecht bij de rechtbank Den Haag, die vanwege de aard van de zaak zitting houdt in de extra beveiligde rechtszaal in Rotterdam.

Onderzoek naar vermeende IS-veiligheidschef
Het onderzoek naar de man begon in 2020, toen het Team Internationale Misdrijven van de politie een rapport ontving van SCM, een organisatie die mensenrechtenschendingen in Syrië onderzoekt. Daarin werd melding gemaakt van een persoon met de bijnaam Abu Khaled al Amni, die een leidinggevende functie zou hebben bekleed bij de Amni, de veiligheidsdienst van IS. De politie traceerde de verdachte in Arkel, waarna hij in januari 2023 werd aangehouden. In het onderzoek zijn 27 getuigen bij de politie gehoord en 12 bij de rechter-commissaris.

Voordat de man bij IS zou hebben gewerkt, zou hij twee jaar dezelfde functie hebben vervuld bij Jabhat al-Nusra, een andere gewapende groepering in Syrië. Hij vroeg in 2019 asiel aan in Nederland en vestigde zich in 2020 in Arkel.

Bewijs tegen de verdachte
De verdachte ontkent dat hij de gezochte persoon is. Toch wijzen meerdere getuigen hem aan als de man die de leidinggevende rol bij de IS-veiligheidsdienst vervulde. Zijn bijnaam staat daarnaast in personeelslijsten van IS die zijn aangetroffen in zogeheten battlefield evidence, bewijsmateriaal dat onder meer door Amerikaanse strijdkrachten tijdens de strijd tegen IS is verzameld. Ook zijn foto's en een video gevonden waarop de verdachte te zien is in gezelschap van prominente IS-leiders.

Wreedheden IS in Yarmouk
De vermeende misdrijven vonden plaats in en rond het vluchtelingenkamp Yarmouk in het zuiden van Damascus, waar IS in april 2015 de macht overnam. De veiligheidsdienst van IS arresteerde, ondervroeg en executeerde mensen die als spion of afvallige werden beschouwd en beheerde een netwerk van detentiecentra. Openbare onthoofdingen kwamen regelmatig voor, waarbij lichamen van mannen, vrouwen en kinderen als waarschuwing werden tentoongesteld. Vrouwen die van overspel werden beschuldigd, werden gestenigd, en homoseksuelen liepen het risico te worden geëxecuteerd.

In het dossier zit bewijs van marteling van gedetineerde burgers, waaronder bestraffing met zweepslagen, het afhakken van handen, verbrandingen en het opblazen van mensen met explosieven. Er is geen bewijs gevonden dat de verdachte persoonlijk bij deze daden betrokken was, maar wel dat hij leiding gaf aan de organisatie die ze pleegde.

Volgens het Openbaar Ministerie was hij regelmatig in het gezelschap van andere IS-leiders in het gebied en is hij op foto's direct naast hen te zien; ook getuigen hebben hem in hun aanwezigheid gezien. Ook wordt hij, samen met de andere leiders, bezongen in wat het OM omschrijft als een lofzang voor IS-leiders in de strijd tegen zogenoemde verraders. Getuigen verklaarden verder dat hij aanwezig was in detentiecentra, dat hij daar bevelen gaf aan bewakers en mogelijk zelf betrokken was bij verhoren en martelingen.

Hoge strafeis voor leidinggevende rol bij IS
Voor het Openbaar Ministerie staat vast dat de verdachte in de tenlastegelegde periode lid van IS was en leiding gaf aan het veiligheidsapparaat van de organisatie. De officieren van justitie zeiden woensdag dat de verdachte zich uit ideologische overtuiging bij IS aansloot en zelfs nauw betrokken lijkt te zijn geweest bij de oprichting van IS in Zuid-Damascus, waar hij tot het bittere eind volhardde.

Volgens het OM bevond hij zich in de hoogste regionen van de organisatie in het gebied: hij was niet degene die bevelen ontving, maar die ze gaf. Hij is mogelijk niet rechtstreeks strafrechtelijk verantwoordelijk voor specifieke levensdelicten, maar de veiligheidsdienst waaraan hij leidinggaf, is volgens het OM wel mede verantwoordelijk voor executies, martelingen en andere ernstige misdrijven. De rechtszaak wordt donderdag voortgezet met het pleidooi van de advocaat.