Von der Leyen wil Canada geassocieerd lid van de EU maken

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft woensdag voorgesteld om Canada geassocieerd lid van de Europese Unie te maken. Ze deed dat voorstel tijdens haar jaarlijkse State of the Union-toespraak in het Europees Parlement. Von der Leyen reageerde daarmee op de oproep van de Canadese premier Mark Carney, die afgelopen weekend pleitte voor een "unieke alliantie" tussen de EU en Canada.

Canada zou het eerste geassocieerde lid EU worden 
Von der Leyen wil dat de EU en Canada intensiever gaan samenwerken, onder meer op het gebied van handel en defensie. Ze wil dat Canada het eerste "geassocieerde lid" van de EU wordt en spreekt van een samenwerking op het allerhoogste niveau. Zo'n status bestaat op dit moment nog niet binnen de EU, waardoor onduidelijk blijft hoe het lidmaatschap er precies uit zou zien.

Concreet wil Von der Leyen onder meer de krachten bundelen op het gebied van economie, technologie, defensie, energie en ruimtevaart. De Canadese premier Carney was zelf aanwezig bij de toespraak.

Handelsoorlog met de VS
De pleidooien van beide leiders voor meer samenwerking komen op een moment van grote geopolitieke spanningen. De Verenigde Staten stellen zich onder president Trump hard op tegenover bondgenoten, waaronder Canada en de EU. Canada is verwikkeld in een handelsoorlog met buurland de VS en wil daarom minder afhankelijk worden van handel met dat land. Ook de EU heeft te maken met hogere Amerikaanse handelstarieven.

Volgens RTL Z-beurscommentator Durk Veenstra wordt het voor Canada niet gemakkelijk om die afhankelijkheid van de VS snel te verkleinen. Zakendoen met buurlanden is doorgaans eenvoudiger dan met landen verder weg, omdat vervoer over land minder gecompliceerd is dan transport per schip of vliegtuig.

Canada heeft alleen met de VS een landgrens en is sterk van dat land afhankelijk. In de eerste helft van dit jaar ging 57 procent van de Canadese goederenexport naar de Verenigde Staten. De export naar de EU zou fors moeten stijgen om die afhankelijkheid te verminderen, aldus Veenstra. Hij wijst erop dat de Canadese kwaliteitseisen in de landbouw nu zijn afgestemd op de Amerikaanse markt, terwijl die eisen voor de EU te laag liggen.

Beperkt handelsvolume tussen de EU en Canada
De EU kan Canadese energie en grondstoffen goed gebruiken, maar exporteert zelf weinig naar Canada: minder dan 2 procent van de totale EU-export gaat naar dat land. Canadese consumenten kopen mogelijk vaker Europese producten in plaats van Amerikaanse, maar volgens Veenstra blijft dat effect naar verwachting beperkt.

Volgens hem is de nauwere samenwerking vooral een politiek signaal. Von der Leyen somde in haar toespraak een reeks terreinen op waarop de EU en Canada de samenwerking willen versterken. Zo noemde ze een technologische alliantie, de integratie van defensie-industrieën en gezamenlijke aandacht voor het Noordpoolgebied, kunstmatige intelligentie, energievoorziening en kritieke grondstoffen.

Ursula von der Leyen en Mark Carney (@European Union, 2026 - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)
Ursula von der Leyen en Mark Carney (@European Union, 2026 - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)