Ondanks gelijkblijvende energiebelasting stijgt energierekening met € 141,-

De energiebelasting op gas en stroom blijft in 2027 ongewijzigd, net als de vermindering energiebelasting. Toch gaat een gemiddeld huishouden volgend jaar zo'n € 141,- meer betalen voor energie. Die stijging komt volledig door de stijgende netbeheerkosten voor het transport van stroom en gas.

Dat blijkt uit een analyse van vergelijkingswebsite Overstappen.nl van het Belastingplan 2027 en de tarieven van de regionale netbeheerders. Klanten van Liander betalen volgend jaar 23% meer voor deze kostenpost; de tarieven bij netbeheerder Westland dalen juist licht.

Voor het eerst nauwelijks verandering in de energiebelasting
De energiebelasting op gas blijft in 2027 € 0,7268 per m³ inclusief btw, nagenoeg hetzelfde tarief als in 2026. Ook de belasting op stroom verandert niet en blijft € 0,1108 per kWh. De vermindering energiebelasting (het vaste bedrag dat een deel van het basisverbruik onbelast houdt) staat in 2027 opnieuw op € 628,96.

Daarmee komt een einde aan een reeks jaren waarin het kabinet de energiebelasting steeds aanpaste. Voor huishoudens betekent dat wel dat het kabinet in 2027 geen compensatie via de belastingen tegenover de hogere transportkosten zet.

Energie-expert Romy Nijssen van Overstappen.nl vertelt: “Het is fijn dat de belastingen niet verder oplopen. Maar met de huidige torenhoge energieprijzen, die ondertussen boven het prijsplafond van 2023 uitstijgen, had een tegemoetkoming in de heffingen voor veel huishoudens verlichting kunnen geven. Daar lijkt het Noodfonds Energie nu de enige oplossing voor te zijn. Hopelijk zet dat genoeg zoden aan de dijk om komende winter de energiearmoede in Nederland tegen te gaan.”

Transport van stroom en gas kost € 141,- meer
De kosten voor het transport van energie stijgen wel. Een gemiddeld huishouden betaalt in 2027 ongeveer € 89,- meer voor stroomtransport en € 52,- meer voor gastransport. In totaal komt dat neer op € 141,- extra per jaar, bovenop de leveringstarieven die de leverancier in rekening brengt.

Deze post heet sinds 2026 'systeembeheerkosten' in plaats van netbeheerkosten. Het gaat om een vast bedrag dat losstaat van het verbruik; zuiniger omgaan met energie verlaagt deze kosten niet. Ook kiezen voor een andere energieleverancier verandert hier niets aan, omdat de netbeheerder per regio vastligt.

Liander rekent 23% meer netbeheerkosten, Westland juist minder
Hoeveel een huishouden precies meer betaalt aan netbeheerkosten, hangt af van de netbeheerder in de regio. Bij Liander lopen de tarieven voor stroom en gas samen op van € 744,67 naar € 915,94 per jaar. Dat is een stijging van € 171,27, oftewel 23%. Enexis gaat van € 742,25 naar € 868,43 (+17%) en Stedin van € 751,22 naar € 878,92 (ook +17%).

Bij netbeheerder Coteq verandert dan weer nauwelijks iets en bij netbeheerder Westland dalen de tarieven zelfs licht. Omdat Liander, Enexis en Stedin samen de meeste Nederlandse huishoudens bedienen, komt de gemiddelde stijging van de netbeheerkosten uit op de 20% die de Autoriteit Consument & Markt (ACM) noemt.

Nijssen licht toe: "Dat de energiebelasting gelijk blijft, klinkt als goed nieuws, maar onderaan de streep betalen de meeste huishoudens volgend jaar alsnog meer. De stijging zit in het deel van de rekening waar consumenten zelf niets aan kunnen veranderen. Wie in het gebied woont waar Liander de netbeheerder is, is volgend jaar € 171,- extra kwijt voordat er ook maar één kuub gas door de meter is gegaan."

Netbeheerders investeren € 235 miljard in vijftien jaar
De stijging komt voort uit de investeringen in het stroomnet. Netbeheerders steken de komende vijftien jaar ongeveer € 235 miljard in nieuwe kabels, transformatorstations en verbindingen met windparken op zee. Die kosten komen via de netbeheerkosten bij consumenten terecht.

Daarmee staan de stijgende netbeheerkosten in 2027 waarschijnlijk niet op zichzelf. Netbeheer Nederland, de vereniging van alle elektriciteits- en gasnetbeheerders, verwacht na 2027 een verdere stijging van 5 tot 7% per jaar. Bij dat tempo loopt de post voor netbeheerkosten bij een gemiddeld huishouden rond 2030 op tot ruim boven de € 1.000,- per jaar.

Alleen op het leveringstarief valt makkelijk te besparen
Van de onderdelen van de energierekening liggen het belastingdeel en de transportkosten voor 2027 vast. De leveringskosten verschillen wel per aanbieder en per contractvorm. Dat geldt zowel voor het leveringstarief per kuub en kilowattuur als voor de vaste leveringskosten per maand. Daarnaast bepaalt het verbruik hoe hoog de rekening uitvalt, al heeft niet elk huishouden daar invloed op.

Nijssen: "Het verschil tussen de duurste en de goedkoopste leverancier loopt op jaarbasis op tot enkele honderden euro's. Huishoudens kunnen verschillende contracten naast elkaar leggen om dit type kosten te vergelijken. Dat maakt bij de grote totale stijging van € 141,- toch een verschil."

Overbelasting stroomnet vraagt investeringen (@Pixabay)