Von der Leyen wil Europese Veiligheidsraad tegen dreiging Rusland

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft in haar jaarlijkse State of the Union gepleit voor een Europese Veiligheidsraad. Daarin zouden naast EU-landen ook Canada, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Oekraïne moeten deelnemen. Von der Leyen noemt toenemende Russische hybride aanvallen en twijfel over de Amerikaanse steun aan de NAVO als reden voor het plan.

De Europese Veiligheidsraad moet naast de NAVO bestaan, die volgens Von der Leyen worstelt met de vraag hoe te reageren op Russische aanvallen. Deelnemende landen zouden elkaar een veiligheidsgarantie moeten bieden die lijkt op Artikel 5 van het NAVO-verdrag: een aanval op één lid geldt dan als een aanval op alle leden. Beleidsmakers in de EU pleiten al langer voor zo'n veiligheidssamenwerking.

Von der Leyen hield haar toespraak in het Europees Parlement in Straatsburg, met de Canadese premier Mark Carney als eregast. Carney zit momenteel in een handelsoorlog met de Amerikaanse president Trump en pleit voor meer samenwerking tussen middelgrote machten tegen agressieve grootmachten. Zijn aanwezigheid onderstreept de toenadering tussen de EU en Canada, dat door Von der Leyen als mogelijk lid van de nieuwe Veiligheidsraad wordt genoemd.

Europese Veiligheidsraad moet EU onafhankelijker maken
Volgens Von der Leyen is de nieuwe raad nodig vanwege een veranderde geopolitieke situatie. Ze wijst op de Russische provocaties tegen EU-landen en op de onzekerheid die de Amerikaanse president Trump veroorzaakt over de toekomst van de NAVO. Daarom zou de EU een eigen veiligheidsstructuur moeten opbouwen, los van Amerikaanse steun.

Strengere regels voor migratie
Von der Leyen kondigde ook maatregelen aan om de Europese buitengrenzen te versterken. Ze wil wetgeving die het mogelijk maakt om grote groepen migranten zonder asielprocedure terug te sturen naar hun land van herkomst.

Aanleiding is de situatie van afgelopen zomer, toen tienduizenden migranten vanuit Marokko de Spaanse exclave Ceuta binnenkwamen. Europese landen waren toen verdeeld over de aanpak en vreesden dat migranten zouden doorreizen naar andere lidstaten, wat uiteindelijk niet gebeurde. Von der Leyen wil daarom een 'gereedschapskist' met noodmaatregelen voor vergelijkbare crisissituaties.

Socialemediaverbod voor kinderen onder 15 jaar
Von der Leyen maakte daarnaast bekend dat sociale media worden verboden voor kinderen jonger dan 15 jaar. Het Nederlandse kabinet steunt een Europese leeftijdsgrens voor sociale media. In het Nederlandse regeerakkoord van D66, VVD en CDA is een handhaafbare Europese minimumleeftijd van 15 jaar afgesproken. Niet alle lidstaten zijn het eens over de exacte leeftijdsgrens: Frankrijk pleit voor 15 jaar, terwijl Estland een verbod een te zwaar middel vindt.

Hittegolvenplan na "zomer van de waarheid"
Von der Leyen sprak in haar toespraak ook over de aanhoudende hitte van afgelopen zomer, die ze "de zomer van de waarheid" noemde. Ze presenteerde een hittegolvenplan waarmee honderd gebieden in kaart worden gebracht die kwetsbaar zijn voor hitte. Daarbij moet duidelijk worden welke risico's deze plekken lopen tijdens hitteperiodes.

Vladimir Putin en Ursula von der Leyen 2020 (@kremlin.ru - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)