Saoedi-Arabië sluit oliepijpleiding na droneaanval, olieprijs omhoog

Saoedi-Arabië heeft de oost-westelijke oliepijpleiding stilgelegd na een droneaanval op installaties in de regio's Riyad en Medina. Het Saoedische ministerie van Energie nam de maatregel donderdag uit voorzorg. De aanval komt bovenop de aanhoudende problemen bij de Straat van Hormuz en zorgt voor nieuwe onzekerheid over de olieprijs, die ook de benzineprijzen kan raken.

Aanval gemeld door Saoedische autoriteiten en Amerikaanse functionarissen
Het Saoedische ministerie van Buitenlandse Zaken meldde in de nacht via X dat de aanval vanuit Irak was uitgevoerd en dat daarbij schade ontstond en meerdere mensen gewond raakten. Op verzoek van Irak onderneemt Saoedi-Arabië vooralsnog geen actie tegen de aanvallers in dat land: de Iraakse autoriteiten krijgen eerst zelf de kans maatregelen te nemen om nieuwe aanvallen te voorkomen.

Daarnaast meldden Amerikaanse functionarissen later aan CNN dat satellietbeelden rookwolken en brandschade tonen bij minstens twee pompinstallaties van de pijpleiding — de onderdelen die de olie voortstuwen. Wie achter de aanval zit, is niet vastgesteld; in Irak zijn meerdere aan Iran gelieerde milities actief. Hoeveel schade er precies is en hoe lang herstel duurt, is nog onbekend. De installatie was in april al eens doelwit van een aanval, waarna de capaciteit tijdelijk werd teruggeschroefd.

Cruciale rol van de pijpleiding voor de olie-export
De 1200 kilometer lange pijpleiding voert normaal ruwe olie van de Perzische Golf naar de Rode Zee, waarmee de geblokkeerde Straat van Hormuz wordt omzeild. De maximale capaciteit is 7 miljoen vaten per dag (1 vat is 159 liter); de afgelopen maanden werd gemiddeld 4 tot 5 miljoen vaten per dag vervoerd, zo'n 4 tot 5 procent van de wereldwijde olievoorziening. Saoedi-Arabië was vóór de oorlog met Iran, na de Verenigde Staten, de op één na grootste olieproducent en wereldwijd de belangrijkste olie-exporteur.

Olieprijs onder druk door aanvallen en Houthi-opmars
Volgens analist Hamad Hussain van Capital Economics kan de olieprijs door de schade aan de pijpleiding en de opmars van de Houthi's oplopen richting 120 dollar per vat. Vrijdag noteerde een vat Brent-olie met levering in november tijdelijk bijna 110 dollar, tegen ongeveer 70 dollar in februari, vlak voor het uitbreken van de oorlog. Daarmee ligt de prijs nog onder het hoogste niveau van dit jaar, circa 126 dollar, dat eind april werd bereikt. Vóór de oorlog liep ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en lng-export via de Straat van Hormuz. De Saoedische olievoorziening ligt volgens het Internationaal Energieagentschap inmiddels op het laagste niveau in meer dan drie decennia.

Houthi's grijpen macht bij toegangspoort Rode Zee
De met Iran verbonden Houthi-rebellen hebben volgens Jemenitische regeringsbronnen de gehele Jemenitische kust van de Rode Zee en strategische eilanden ingenomen, waaronder gebied bij de zeestraat Bab al-Mandeb. Die zeestraat verbindt de Rode Zee met de Golf van Aden en maakt deel uit van de kortste scheepvaartroute tussen Europa en Azië, via het Suezkanaal. Op het smalste punt is de zeestraat maar ongeveer 20 kilometer breed — nauwer dan de Straat van Hormuz — waardoor het volgens het Amerikaanse Institute for the Study of War (ISW) nauwelijks mogelijk is daar een veilige corridor voor de scheepvaart in te stellen. Vanaf hun nieuwe posities kunnen de Houthi's schepen bovendien bedreigen met kleine drones die explosieven kunnen vervoeren, zoals hexacopters, aldus het ISW.

Kroonprins Mohammed bin Salman belde donderdag meermaals met de Amerikaanse president Donald Trump om militaire steun tegen de Houthi's te vragen. Washington bood vooralsnog geen directe militaire actie aan, maar bood wel aan inlichtingen te delen en te helpen bij het aanwijzen van doelen. Jemenitische regeringstroepen kondigden aan het veroverde gebied te willen heroveren, terwijl Iran ontkent de Houthi's aan te sturen.

De Houthi's maken deel uit van Irans "As van Verzet", een regionaal netwerk van door Iran gesteunde milities, en worden door Iran ondersteund met wapens, technologie en geld. Tegenover hen staat de internationaal erkende Jemenitische regering, die wordt gesteund door Saoedi-Arabië.

Midden-Oosten: pijpleidingen en zeestraten (@U.S. Energy Information Administration - AI)