Christelijke asielzoekers AZC Rijswijk voelen zich gediscrimineerd

Vier Iraanse christelijke bewoners van het asielzoekerscentrum aan de Lange Kleiweg in Rijswijk ervaren ongelijke behandeling ten opzichte van islamitische medebewoners. Ze deelden hun verhaal met Omroep West, dat hun identiteit kent en documenten heeft ingezien over klachten en disciplinaire maatregelen op de locatie. Het COA herkent dit beeld niet, maar bij Stichting Gave, die landelijk christelijke asielzoekers bijstaat, zijn vergelijkbare signalen uit andere opvanglocaties bekend.

Niet één gebeurtenis staat centraal in hun verhaal, maar een opeenstapeling van momenten die de bewoners als een patroon beschouwen. Ondanks herhaalde klachten bij het COA zeggen zij weinig gehoor te vinden.

Klacht over geen flexibeler meldplicht
Begin juni diende een van de bewoners een formele klacht in. Hij voelde zich niet serieus genomen toen hij, vanwege de zorg voor zijn baby, meer flexibiliteit vroeg bij de vaste meldmomenten op de locatie. Dat verzoek werd afgewezen.

Voor de man staat dit niet op zichzelf. Hij verbindt er andere ervaringen aan die volgens hem bijdragen aan het idee dat christelijke bewoners minder snel gehoord worden dan anderen.

Airco en huisdier als voorbeelden
Zo kreeg hij aanvankelijk geen toestemming voor een mobiele airco tijdens warme dagen, terwijl het personeel volgens hem zelf in een gekoelde ruimte werkte. Pas later mocht de airco alsnog worden gebruikt. Het COA laat weten dat het beleid rond elektrische apparaten ongewijzigd is.

Daarnaast kon de hond van het gezin niet mee naar het azc. Als reden werd hem verteld dat dit niet mogelijk was omdat er ook islamitische bewoners op de locatie woonden.

Klacht zonder inhoudelijk antwoord
Volgens de bewoner kwam er op zijn formele klacht nooit een inhoudelijke reactie. Het COA zegt zich aan de eigen klachtenregeling te houden, maar geeft ook aan dat het gros van de klachten informeel wordt afgehandeld. Doordat medewerkers voortdurend contact hebben met bewoners, mondt een klacht niet automatisch uit in een formeel schriftelijk besluit, aldus de organisatie.

Sanctie na incident met olijfolie
Een tweede casus gaat over een 77-jarige bewoonster die kampt met ernstige gezondheidsproblemen. Na een conflict met een Arabisch sprekende medebewoonster kreeg zij een disciplinaire maatregel opgelegd, iets wat zij als onterecht ervaart. Uit documenten die Omroep West inzag, blijkt dat het COA stelt dat de vrouw een bedtafel met daarop een fles olijfolie heeft omgestoten.

Die actie zou volgens het COA een onveilige situatie hebben veroorzaakt, waarop de bejaarde twee weken lang werd gekort op haar tegemoetkoming. Zelf zegt de vrouw het een ongelukje was. Volgens de christelijke bewoners kreeg alleen zij een maatregel opgelegd, terwijl de andere bij het conflict betrokken bewoonster niet werd bestraft. Zij vragen zich af op basis van welke getuigenverklaringen en overwegingen het COA tot dat oordeel kwam.

De bewoners benadrukken dat het hen niet gaat om losstaande gevallen, maar om een terugkerend verschil in hoe klachten en incidenten van christelijke bewoners worden beoordeeld ten opzichte van vergelijkbare situaties met islamitische of Arabisch sprekende bewoners. Het COA gaat vanwege de privacy van betrokkenen niet in op individuele dossiers, maar stelt dat elk signaal zorgvuldig wordt bekeken en dat maatregelen volgens vaste procedures tot stand komen.

Geen verband met taal of afkomst, zegt COA
De bewoners zoeken zelf naar een verklaring. Ze vermoeden dat een deel van het personeel, dat Arabisch spreekt en dezelfde culturele achtergrond deelt met sommige bewoners, daardoor makkelijker aansluiting vindt bij Arabisch sprekende, overwegend islamitische bewoners. Dat zou er volgens hen toe leiden dat die groep soms meer begrip of coulance krijgt.

Het COA erkent dat sommige medewerkers Arabisch spreken, maar spreekt tegen dat taal, afkomst of geloof leidt tot ongelijke behandeling. Volgens de organisatie heeft het personeel uiteenlopende achtergronden, maar moet iedereen zich houden aan dezelfde gedragscode. Bij officiële gesprekken wordt zo nodig een onafhankelijke tolk ingeschakeld.

Een woordvoerder van azc Rijswijk laat weten: 'Azc Rijswijk herkent het beeld niet dat bewoners op basis van religie, afkomst of taal ongelijk worden behandeld. Dat neemt de ervaring van bewoners niet weg. Elk signaal wordt zorgvuldig onderzocht en indien nodig worden passende maatregelen genomen.'

Vijftien klachten in twee jaar
Dezelfde regels gelden voor alle bewoners, stelt het COA, en medewerkers worden getraind in professioneel handelen en werkhouding. Cijfers van de afdeling Juridische Zaken laten zien dat er in 2025 en 2026 vijftien klachten over de locatie Rijswijk binnenkwamen.

Daarvan werden er zes via bemiddeling afgehandeld, terwijl drie nog lopen. Twee klachten kregen een aparte bezwaarprocedure, en bij vier andere kwam geen verdere reactie van de klager.

Vergelijkbare meldingen elders
Stichting Gave benadrukt dat wat in Rijswijk speelt, geen op zichzelf staand geval is. Via het eigen meldpunt komen al jaren berichten binnen van christelijke asielzoekers die zich onveilig voelen of vinden dat zij minder aandacht krijgen dan andere bewoners.

Volgens de stichting verdient elke melding een eigen onderzoek en is discriminatie niet vanzelfsprekend de verklaring. Toch signaleert de organisatie een terugkerend patroon: een kloof tussen wat het COA op papier heeft geregeld en hoe dat beleid op individuele locaties wordt ervaren.

Het COA beschikt over procedures die gelijke behandeling en een zorgvuldige klachtafhandeling moeten waarborgen. Christelijke asielzoekers laten Stichting Gave echter regelmatig weten dat de praktijk anders aanvoelt dan wat op papier staat.

Ombudsman: klachten blijven te vaak onbeantwoord
De Nationale Ombudsman maakt zich in bredere zin zorgen over de klachtafhandeling binnen de asielopvang. Specifiek over azc Rijswijk kwamen bij hem geen klachten binnen, maar hij herkent wel het signaal dat bewoners soms geen inhoudelijk antwoord krijgen. Ook ziet hij dat sommige bewoners uit angst voor gevolgen — voor hun verblijf, een overplaatsing of voorzieningen — terughoudend zijn met klagen.

'Een formele klacht onbeantwoord laten, past niet bij behoorlijke klachtbehandeling', aldus de Ombudsman, die stelt dat een klacht zorgvuldig, inhoudelijk en binnen redelijke tijd beantwoord moet worden.

Het COA zegt de afgelopen jaren juist te hebben geïnvesteerd in een betere klachtafhandeling en voert daarover regelmatig overleg met de Ombudsman. Die bevestigt op zijn beurt dat er contact bestaat tussen beide partijen over dit onderwerp.

Beleid op papier versus ervaring in de praktijk
Dat er in Rijswijk klachten leven, bewijst op zichzelf geen discriminatie. Het COA spreekt de beschuldigingen tegen en houdt vast aan een gelijke behandeling van alle bewoners. Toch delen meerdere christelijke bewoners vergelijkbare verhalen.

Stichting Gave stelt dat dit geen alleenstaande gevallen zijn: al jarenlang komen er soortgelijke signalen uit andere opvanglocaties in Nederland binnen, waardoor Rijswijk niet op zichzelf staat. Terwijl het COA zich beroept op regelgeving, procedures en gelijke behandeling, blijven christelijke bewoners op verschillende plekken aangeven dat zij die gelijkwaardigheid niet altijd zo ervaren.

Volgens Stichting Gave laat dit zien hoe groot het verschil kan zijn tussen beleid op papier en de manier waarop bewoners dat beleid in de praktijk beleven.

Asielzoekers in AZC (@Gemini-AI-impressie)