Netanyahu al dagen voor 7 oktober gewaarschuwd voor zware Hamas-aanval

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu werd voorafgaand aan de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023 gewaarschuwd door Mohammed bin Zayed, president van de Verenigde Arabische Emiraten. Dat meldt het Israëlische medium Haaretz. Bin Zayed zou zijn geïnformeerd over de plannen van Hamas-leider Yahya Sinwar. Bij de aanvallen van Hamas kwamen ruim 1200 Israëlische burgers om.

Geheime onderhandelingen tussen Israël en Hamas
De maanden voor de aanval op 7 oktober waren onrustig. Op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook vielen doden door Israëlisch geweld en vonden er meerdere protesten plaats. Tegelijkertijd onderhandelden Israël en Hamas in het geheim, via tussenpersonen, over het opheffen van de blokkade van Gaza en het toelaten van schepen met voeding. Veel van deze punten waren volgens Haaretz in de zomer van 2023 al geregeld.

Het enige openstaande punt was het gijzelaarsdossier. In ruil voor twee Israëlische gijzelaars en twee lichamen eiste Sinwar aanvankelijk de vrijlating van vijfhonderd Palestijnse gevangenen. Dat aantal werd teruggebracht tot dertig. Het ging hier om twee Israëlische burgers die sinds 2014-2015 door Hamas in Gaza werden vastgehouden, en de lichamen van twee IDF-militairen die sinds de Gaza-oorlog van 2014 door Hamas werden achtergehouden. Netanyahu, Sinwar en de andere betrokkenen zouden op dat moment akkoord zijn geweest, maar de deal strandde alsnog.

Akkoord klapt, dreiging van een 'ontwrichtend drama'
Netanyahu zou tijd hebben gerekt, uit angst voor imagoschade door een deal met Hamas. Sinwar zou daardoor ongeduldig zijn geworden en zou zijn gaan praten met Hezbollah en Iran, de zogenoemde 'as van het verzet'. Binnen die as zou het gevoel hebben geheerst dat Israël kwetsbaar was.

Begin september beëindigde Sinwar plotseling alle contact met de tussenpersonen. Kort daarna liet hij de belangrijkste tussenpersoon weten dat hij een grote verrassing aan het voorbereiden was als Israël geen vaart zou maken: Israël kon een 'zilzal' verwachten, een ontwrichtend drama. Deze dreiging werd doorgespeeld aan een adviseur van Bin Zayed. Die zou geschrokken zijn en Israël hebben geïnformeerd.

Netanyahu meermaals gewaarschuwd voor de aanval
Vanaf dat moment werd Netanyahu gewaarschuwd door meerdere hooggeplaatste binnen- en buitenlandse functionarissen. Onder hen: president Bin Zayed, de Egyptische inlichtingenchef Abbas Kamel, functionarissen van de Mossad en de Israëlische Nationale Veiligheidsdienst, en defensieminister Yoav Gallant. Na verschillende gesprekken schoof Netanyahu een besluit voor zich uit.

Tegen Kamel zou Netanyahu hebben gezegd dat de situatie in Gaza 'onder controle' was en dat eventuele problemen zich op de Westelijke Jordaanoever zouden afspelen. Kamel had eerder in dat gesprek gewaarschuwd voor iets 'ongewoons, een angstaanjagende operatie', afkomstig van Hamas.

Trage reactie van Netanyahu op de ochtend van de aanval
In de vroege uren van 7 oktober vond de aanval van Hamas plaats. Netanyahu publiceerde vorige week zijn eigen tijdlijn van die dag, nadat hij bekritiseerd was wegens een trage reactie. Daaruit blijkt dat hij om 09.55 uur, bijna drieënhalf uur nadat hij was gewekt, begon met topoverleg met veiligheidsfunctionarissen. Diverse Israëlische media noemen dit tijdsverloop opmerkelijk.

Later die avond belde de Qatarese premier Al-Thani het hoofd van de Mossad en droeg Hamas op om de gegijzelde burgers direct vrij te laten. Hamas zou daarop open hebben gestaan voor onderhandelingen. Mossad-directeur Barnea zou hebben gereageerd dat Hamas de gijzelaars mag vrijlaten, maar dat Israël niet gaat onderhandelen.

Onderhandelingen na de aanval
Een adviseur van Al-Thani benadrukt tegenover Haaretz dat de tegenprestatie die Hamas de eerste dag verlangde, niet buitensporig was. Een adviseur van Barnea zegt het tegenovergestelde en spreekt van onacceptabele eisen. Al-Thani schakelde ook de Verenigde Staten in via toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken, die pas drie dagen later zelf naar Israël vloog om de gijzelaarsdeal met Netanyahu te bespreken.

De ochtend na de aanval zocht Sinwar zelf, met hulp van de Palestijnse politicus Mohammad Dahlan, toenadering tot de Shin Bet. Hamas zou bereid zijn geweest alle gegijzelde burgers onder de achttien en boven de vijftig vrij te laten, in ruil voor een bemiddelaar die voor beide partijen aanvaardbaar was. Volgens de assistent van Dahlan luidde de Israëlische reactie: eerst wordt Hamas vernietigd, daarna worden de gijzelaars bevrijd.

Een hooggeplaatste Israëlische legerofficier bevestigt dat een deel van deze berichten de top van de Israëlische macht bereikte. Hij vergeleek de situatie met Pearl Harbor: er was volgens hem nog geen ruimte om midden in een oorlog over gijzelaars te onderhandelen. De eerste gijzelaars kwamen in november 2023 vrij. De laatste nog levende gijzelaars kwamen pas in oktober 2025 vrij.

Verkiezingen en ontkenningen
Het nieuws komt iets meer dan een maand voor de Israëlische parlementsverkiezingen van 27 oktober naar buiten. De huidige coalitie zou in recente peilingen 52 van de 120 zetels halen, tegenover de 64 zetels waarmee nu wordt geregeerd. Eind juli beschouwde slechts een derde van het electoraat Netanyahu als beste kandidaat voor het premierschap, meldde The Times of Israel destijds.

Haaretz benaderde de hoofdrolspelers in het verhaal. President Bin Zayed van de Verenigde Arabische Emiraten gaf geen reactie. Leiders van de Shin Bet en het Israëlische leger ontkennen, net als Netanyahu zelf, stellig dat zij voorafgaand aan 7 oktober contact hebben gehad met Bin Zayed.

Slachtofferberging na aanslagen Hamas-terroristen op 7 oktober 2023 (@Spokesperson unit of ZAKA - https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)