Poetin ontkent, maar Rusland bereidt mobilisatie voor na verkiezingen

Rusland kan de personeelstekorten in het leger niet langer met vrijwillige contracten opvangen, terwijl de maandelijkse verliezen aan het front oplopen. Onderzoeker Alexandra Yatsyk van de Universiteit van Lille en het Center for European Policy Analysis signaleert een reeks juridische, administratieve en militaire maatregelen die volgens haar wijzen op een naderende gedwongen mobilisatie. President Poetin ontkende dat scenario donderdag opnieuw, tijdens het Eastern Economic Forum in Vladivostok.

Tekort aan rekruten voedt vrees voor mobilisatie
Westerse en Oekraïense inlichtingendiensten schatten dat Rusland maandelijks ongeveer dertigduizend soldaten verliest. Het Duitse Instituut voor Internationale en Veiligheidszaken registreert dagelijks zo'n duizend nieuwe contracten met het Russische ministerie van Defensie. Volgens Yatsyk houdt die instroom de uitval niet meer bij, wat de druk op een nieuwe mobilisatieronde vergroot. "Net als in 2022 zijn veel jonge Russen al vertrokken of zijn ze hun mogelijkheden aan het verkennen", zegt ze.

Poetin ontkent opnieuw mobilisatie
Poetin verklaarde op het Eastern Economic Forum dat er op dit moment geen scenario is dat mobilisatie zou rechtvaardigen. Hij noemde de geruchten een informatieoperatie, gericht op de Doema-verkiezingen van 18 tot en met 20 september. Het was de tweede keer in enkele dagen dat hij zulke plannen verwierp. Eerder noemde hij ze tijdens de top van de Shanghai Cooperation Organization al "volslagen onzin" en "een informatieaanval op Rusland". Ook de Russische VN-vertegenwoordiger Vasily Nebenzia stelde dat een massale mobilisatie niet nodig zou zijn.

Die ontkenningen zijn niet nieuw: ook de mobilisatiegolf van september 2022 werd destijds pas aangekondigd nadat functionarissen die eerder hadden ontkend. De Oekraïense president Zelensky meldde half augustus, op basis van interne Russische documenten, dat Rusland van plan is om na de parlementaire verkiezingen alsnog een nieuwe mobilisatieronde te starten. Volgens Zelensky wil Poetin op die manier honderdduizenden Russen mobiliseren tegen het einde van het jaar, en volgend jaar hetzelfde herhalen.

Juridische voorbereidingen in de Doema
De Doema keurde in juli een wet goed die mensen met strafrechtelijke veroordelingen toestaat om tijdens mobilisatieperiodes een militair contract te tekenen. Vice-minister van Defensie Viktor Goremykin noemde dit destijds slechts bedoeld om het aantal kandidaten uit te breiden. Een tweede wetsvoorstel, dat de Doema nu behandelt, voorziet in een boete van 1 miljoen roebel (omgerekend circa 10.000 euro) of een schorsing van 90 dagen voor bedrijven die de oorlogsinspanning onvoldoende ondersteunen, bijvoorbeeld door personeel naar het front te sturen. Dat staat in schril contrast met de werving door bedrijven in de Russische defensie-industrie, die personeel juist aantrokken met de garantie dat zij niet naar het front zouden worden gestuurd.

Voorzorgsmaatregelen bij leger en overheid
De nationale garde Rosgvardia paste zijn voorschriften voor civiele bescherming aan, om faciliteiten, personeel en gezinnen te beschermen tegen risico's die samenhangen met mobilisatie en oorlogvoering, aldus Yatsyk. Rusland hield in juli bovendien militaire oefeningen in Kaliningrad waarin mobilisatieprocedures waren opgenomen, meldde de Wall Street Journal op basis van westerse inlichtingenfunctionarissen. Medio augustus bezochten speciale commissies de oefenterreinen Kadamovsky en Alabino, in de regio's Rostov en Moskou, om de geschiktheid voor grootschalige huisvesting te beoordelen. Dat meldde de Krim-Tataarse beweging ATESH.

Studenten en scholieren onder druk
Het aantal militaire opleidingscentra aan Russische universiteiten groeide van 114 in 2022 naar 150 nu. Minister Valery Falkov van Wetenschap en Hoger Onderwijs eist dat minstens 2 procent van de studenten een contract met Defensie tekent. Interne documenten die per ongeluk op websites van hogescholen verschenen, wijzen op de werving van 78.800 personeelsleden voor de Unmanned Systems Forces, deels onder studenten.

Universiteiten in Moskou en Sint-Petersburg zetten studenten met collegegeldschulden onder druk om te tekenen, op straffe van verwijdering. Volgens journalistenplatform Meduza zijn de beloofde kortdurende functies in drone-eenheden niet gegarandeerd en duren ze in de praktijk vaak de hele oorlog. Deutsche Welle meldt een vergelijkbaar patroon op middelbare scholen, waar leerlingen worden gedwongen een beroepsopleiding te volgen die hen kwetsbaarder maakt voor dienstplicht en inzet aan het front. Regionale besturen kregen daarnaast de opdracht hun mannelijke personeelsbestand voor oktober met 10 tot 15 procent te verminderen.

Russen zoeken uitwijkmogelijkheden mobilisatie
Mensenrechtenorganisaties als de Beweging van Gewetensbezwaarden, de School voor Dienstplichtigen en Go by the Forest registreren een toename van vragen over mobilisatie en manieren om eraan te ontkomen. De zoekterm "vrijstelling van mobilisatie" werd in juli op Yandex 97.380 keer ingevoerd, het op één na hoogste aantal sinds september 2022. Uit zoekgegevens blijkt een vergelijkbare toename in zoekopdrachten naar huurwoningen in Armenië, en makelaars in Jerevan melden een sterke stijging van huurverzoeken van Russische burgers.

Russische soldaten (@Tatarstan.ru - WikimediaCommons)