Stembussen open in Saksen-Anhalt, AfD haalt monsterzege

In de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt zijn zondag de stemlokalen geopend voor de verkiezing van een nieuw deelstaatparlement. Ruim 1,7 miljoen kiesgerechtigden kunnen tot 18.00 uur hun stem uitbrengen. De rechts-radicale Alternative für Deutschland (AfD) staat in de peilingen op meer dan 40 procent, twee keer zoveel als de CDU van bondskanselier Merz, en kan volgens de laatste metingen zelfs een absolute meerderheid behalen.

Update 20.00 uur: Alternative für Deutschland (AfD) is in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt zoals verwacht de grootste geworden. Volgens een exitpoll van de publieke zender ARD krijgt de partij 44,5 procent van de stemmen, meer dan was gepeild. Dat is niet voldoende voor een absolute meerderheid van de zetels in het deelstaatparlement. De uitslag kan echter nog veranderen, omdat onzeker is of één partij de kiesdrempel haalt. Vannacht wordt een voorlopige uitslag verwacht.

Het verschil met de andere partijen is groot. Volgens de exitpoll eindigt de CDU van bondskanselier Merz als tweede, met 18,5 procent van de stemmen. Daarmee is de partij ten opzichte van de vorige verkiezingen gehalveerd. De overige partijen krijgen volgens de exitpoll elk minder dan 10 procent van de stemmen.

Eerdere berichtgeving :

Tegen de middag had 34,7 procent van de stemgerechtigden hun stem uitgebracht, zo maakte de kiescommissie van de deelstaat Magdeburg bekend. Op hetzelfde tijdstip in 2021 was dat slechts 22,4 procent. In Saksen-Anhalt zijn 1,7 miljoen mensen stemgerechtigd.

AfD Saksen-Anhalt op koers naar meerderheid
De AfD in Saksen-Anhalt wordt door de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst als extremistisch aangemerkt, vanwege xenofobe retoriek en banden met extreemrechtse organisaties. De partij wil asielrechten inperken en zet in op 'remigratie'. Ook belooft de AfD te stoppen met lhbti-voorlichting op scholen, die de partij omschrijft als het "promoten van seksuele afwijkingen", en met financiering van de publieke omroep en kerkelijke organisaties.

Lijsttrekker Ulrich Siegmund (35) sluit een coalitie uit en wil alleen regeren. Alle middenpartijen wijzen op hun beurt samenwerking met de AfD af. De partij is van oudsher sterk in Oost-Duitsland, maar heeft nog nooit geregeerd. Een overwinning zou de eerste rechts-radicale deelstaatregering in Duitsland sinds de Tweede Wereldoorlog betekenen.

Kiesdrempel bepaalt kansen AfD
Een absolute meerderheid van de AfD is alleen haalbaar als meerdere kleine partijen de kiesdrempel van 5 procent niet halen. Dat dreigt te gebeuren bij regeringspartij FDP, terwijl SPD en de Groenen net boven de kiesdrempel peilen. Bij eerdere verkiezingen in Oost-Duitsland stemden kiezers vaak strategisch op de grootste middenpartij om de AfD te blokkeren, maar door de grote voorsprong van de AfD in de peilingen ontbreekt die dynamiek dit keer.

Ook de Ruslandgezinde BSW schommelt rond de kiesdrempel. Haalt die partij alsnog zetels, dan kan dat de AfD juist helpen, omdat BSW eerder aangaf een AfD-premier te verkiezen boven een CDU-regering.

CDU verdeeld over samenwerking
Haalt de AfD geen absolute meerderheid, dan moeten waarschijnlijk alle overige partijen samenwerken. De CDU sluit echter ook een coalitie met Die Linke uit, de opvolger van de communistische DDR-partij SED. Binnen de partij klinken inmiddels stemmen om met wisselende meerderheden te werken, wat een breuk zou betekenen met de zogeheten Brandmauer: de afspraak om nooit met rechts-radicalen samen te werken.

AfD zaait twijfel over fraude bij stembusgang
Lijsttrekker Siegmund stelde voorafgaand aan de verkiezingsdag dat er "meerdere gevallen van fraude" bekend zijn in Saksen-Anhalt. Als enige voorbeeld noemde hij een incident bij gemeenteraadsverkiezingen in 2014. De partij roept aanhangers op om samen met de extreemrechtse Identitaire Beweging bij de stemtelling aanwezig te zijn.

Ingrijpende onderwijsplannen
Siegmund, die de eerste AfD-minister-president van een Duitse deelstaat kan worden, noemt de situatie op scholen "een catastrofe". De AfD wil kinderen met een handicap en kinderen van asielzoekers scheiden van andere leerlingen.

Schooldirecteur Dirk Rohra van een montessorischool in Halle noemt dit plan het meest zorgwekkende uit alle partijprogramma's. Onderzoek naar negatieve effecten van gemengd onderwijs heeft hij niet kunnen vinden.

Beperkte macht voor deelstaat
Een Duitse deelstaat gaat onder meer over onderwijs, politiewetgeving en een deel van de belastingen, en heeft een eigen grondwet, regering en veiligheidsdienst. Over federale onderwerpen als asiel praten deelstaten mee via de Bondsraad. Belangrijke AfD-speerpunten als migratiebeleid blijven echter federale bevoegdheid, waardoor een overwinning in Saksen-Anhalt beperkte invloed heeft op het landelijke beleid.

Direct na sluiting van de stembussen om 18.00 uur volgt een exitpoll. Later deze maand volgen ook deelstaatverkiezingen in Berlijn en Mecklenburg-Voorpommeren.

AfD-lijsttrekker Saksen-Anhalt Ulrich Siegmund voert campagne (@Roy Zuo - https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)