Israël zet Gaza-coördinatiecentrum in als drukmiddel tegen Europa

Israël gebruikt het internationale coördinatiecentrum voor Gaza steeds vaker als drukmiddel tegen Europese landen die kritiek hebben op zijn beleid. Na eerder al de Nederlandse en Spaanse vertegenwoordigers te hebben geweerd, overweegt de Israëlische regering nu ook Britse afgevaardigden de toegang tot het International Gaza Support Center (IGSC) te ontzeggen. Dat gebeurt volgens de Financial Times als vergelding voor kritiek op het beleid van premier Netanyahu in de Palestijnse gebieden. Ook tegen Duitsland en Italië zouden mogelijke maatregelen zijn besproken.

Wat is het IGSC
Het IGSC is opgezet om toezicht te houden op de uitvoering van het bestandsakkoord dat Israël en Hamas in oktober vorig jaar onder druk van de Verenigde Staten sloten. Amerikaanse militairen leiden het centrum, dat gevestigd is in het zuiden van Israël. Zij werken er samen met het Israëlische leger en met tientallen militairen en diplomaten uit ongeveer vijftig landen en internationale organisaties. Vanuit het centrum worden hulpstromen naar Gaza gevolgd en afspraken over de toekomst van het gebied gecoördineerd.

Nederland al geweerd
Israël besloot vorige week de twee Nederlandse vertegenwoordigers de toegang tot het IGSC te ontzeggen. Minister van Buitenlandse Zaken Sa'ar noemde als reden "anti-Israëlische maatregelen". Hij wees onder meer op het Nederlandse verbod op handel in producten uit de illegale nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever, de Golanhoogte en Oost-Jeruzalem. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten het besluit te respecteren, maar de stap wel te betreuren. De minister heeft dit ook aan zijn Israëlische collega laten weten.

Grootste delegatie na de VS
Het weren van de Britse vertegenwoordigers zou een ingrijpender stap zijn dan bij Nederland. Na de Verenigde Staten heeft het Verenigd Koninkrijk namelijk de grootste delegatie in het IGSC, en de plaatsvervangend commandant is een Brit. De nieuwe Britse regering onder premier Burnham wil de druk op Israël juist opvoeren en overweegt eveneens een handelsverbod voor producten uit Israëlische nederzettingen.

Europese landen betalen mee aan Gaza
De uitsluiting van Europese landen uit het IGSC wringt, omdat diezelfde landen fors bijdragen aan hulp en wederopbouw in Gaza. Sinds de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 heeft Nederland een extra bedrag van 94,2 miljoen euro beschikbaar gesteld voor humanitaire hulp, grotendeels bestemd voor de Gazastrook. Daarnaast gaat 20 miljoen euro naar Unicef voor herstel van de watervoorziening en 5 miljoen euro naar het VN-Horizonfonds voor wederopbouw. Ook Spanje en het Verenigd Koninkrijk hebben tientallen miljoenen euro's beschikbaar gesteld. Het Nederlandse ministerie noemt de koppeling tussen politieke kritiek en uitsluiting problematisch, omdat landen expertise bezitten die nuttig is voor de uitvoering van het vredesplan.

Onduidelijk wie beslist
Onduidelijk is of Israël zelfstandig kan bepalen welke landen aan het IGSC mogen deelnemen. Bronnen van de Financial Times zeggen dat voor verdere uitsluitingen toestemming nodig is van de Vredesraad, die door de Amerikaanse president Trump is opgericht en toezicht houdt op de wederopbouw van Gaza. Andere bronnen stellen juist dat Israël als gastland zelf bepaalt wie zijn grondgebied mag betreden. Ondertussen controleert Israël nog altijd meer dan de helft van Gaza, heeft Hamas de wapens niet neergelegd en is de grootschalige wederopbouw nog niet begonnen. De bijna twee miljoen inwoners van Gaza hebben nauwelijks toegang tot basisvoorzieningen, terwijl een nieuwe winter nadert.

Humanitaire hulp in Gaza (@Gemini-AI-impressie)