Onderzoek: 'weinig geschikte hulp voor criminele meisjes en jonge vrouwen'

Voor meisjes en jonge vrouwen die in de criminaliteit belanden, bestaat maar één behandeling die goed is onderzocht en veelbelovend wordt genoemd. Dat concluderen onderzoekers van de Vrije Universiteit (VU) en het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) na onderzoek naar criminaliteit onder meisjes en de beschikbare hulpverlening. Van veel andere hulpvormen is het maar de vraag of ze werken.

De enige bewezen effectieve interventie is gericht op het reguleren van agressie. Volgens de onderzoekers zijn meer behandelingen nodig die specifiek op meisjes en jonge vrouwen zijn toegesneden.

Problemen bij meisjes vaak anders dan bij jongens
De meeste behandelingen tegen crimineel gedrag zijn ontwikkeld voor jongens, die ook het grootste aandeel in de criminaliteit hebben. Meisjes en jonge vrouwen kampen echter vaak met andere problemen dan hun mannelijke leeftijdsgenoten, aldus de onderzoekers.

Probleemgedrag bij meisjes komt regelmatig voort uit een angststoornis, een slechte relatie met ouders of seksueel geweld. Bij jongens spelen vaker agressie, een gebrek aan zelfcontrole of verkeerde vrienden een rol. Deze verschillen zorgen ervoor dat behandelingen voor meisjes niet altijd aansluiten bij hun situatie, zegt criminoloog en bijzonder hoogleraar forensische orthopedagogiek Anne-Marie Slotboom. Dat geldt volgens haar vooral voor lichtere vormen van hulpverlening, zoals hulp aan huis of binnen de jeugdzorg.

Gevolgen van ineffectieve hulp aan meisjes kunnen groot zijn
Volgens Slotboom zijn meer behandelingen nodig die speciaal op meisjes zijn gericht. Van de meeste hulpverlening is namelijk niet vastgesteld of die echt werkt. "Weten wat we doen en of het werkt, is belangrijk. Het zou kwalijk zijn als een behandeling alleen maar averechts uitpakt", aldus Slotboom.

Meisjes vallen overigens niet vaker terug in crimineel gedrag dan jongens: de recidivecijfers onder meisjes liggen juist lager. Toch kunnen de gevolgen van ineffectieve hulpverlening op de lange termijn groot zijn, stelt Slotboom. Meisjes kunnen langer last houden van hun mentale gezondheid, in de schulden raken of problemen ervaren bij het opvoeden van hun eigen kinderen.

Het WODC voegt daaraan toe dat minderjarige meisjes maar zelden een jeugddetentie opgelegd krijgen, waardoor het beperkte aanbod aan interventies binnen justitiële inrichtingen weinig effect kan hebben. De onderzoekers pleiten daarom voor meer onderzoek naar effectieve preventie buiten de muren van justitiële jeugdinrichtingen, zodat jonge vrouwen met complexe problemen eerder geholpen kunnen worden.

Hulpverleners verdeeld over aparte trajecten voor meisjes
Hulpverleners zijn het onderling niet eens over de noodzaak van speciale hulptrajecten voor meisjes. Sommige professionals wijzen erop dat behandelingen altijd op maat worden gegeven en daarom voor zowel jongens als meisjes geschikt zijn.

Die opvatting deelt ook forensische ggz-polikliniek de Waag, waar vorig jaar ruim 120 meisjes en jonge vrouwen in behandeling waren. Volgens de Waag is er deels overlap tussen de problemen van meisjes en jongens, al kunnen de oorzaak en de manier waarop problemen zich uiten verschillen. De instelling houdt altijd rekening met individuele omstandigheden. "Uit ons eigen onderzoek zien we tot nu toe geen aanwijzingen dat meisjes minder profiteren van onze behandelingen dan jongens", zegt een woordvoerder. Volgens de Waag laten meisjes op sommige vlakken zelfs meer verbetering zien dan jongens.

Vooral lichte delicten onder jonge vrouwen
Het onderzoek van de VU en het WODC richtte zich op meisjes en vrouwen van 12 tot en met 27 jaar. Zij zijn verantwoordelijk voor maar een klein deel van alle geregistreerde criminaliteit. Meestal gaat het om lichtere misdrijven, zoals diefstal.

Bij de jongste groep, onder de 16 jaar, is een lichte toename van geweldsdelicten zichtbaar. De oorzaak daarvan is niet duidelijk. Het totale aandeel meisjes in de jeugdcriminaliteit neemt overigens niet toe.

Gevangeniscel met uitzicht (@Gemini-AI-impressie