Kabinet biedt excuses voor gesloten jeugdzorg en gaat hervormen

Het kabinet heeft in Den Haag excuses aangeboden aan de meer dan 20.000 jongeren die de afgelopen twintig jaar in de gesloten jeugdzorg hebben gezeten. Ook jeugdzorgorganisaties en gemeenten hebben spijt betuigd voor het leed dat deze jongeren is aangedaan, vaak tijdens een periode waarin zij al kwetsbaar waren door trauma, verslaving of een onveilige thuissituatie.

Gesloten jeugdzorg is de zwaarste vorm van jeugdhulp in Nederland, waar jongeren hun vrijheid verliezen en niet zonder toestemming de instelling mogen verlaten. Hulpverleners mogen jongeren fysiek ingrijpend beperken of afzonderen in een speciale ruimte. De politiek wil deze vorm van zorg stap voor stap afbouwen en heeft als doel om in 2030 geen nieuwe jongeren meer in gesloten jeugdzorg te plaatsen.

Uit ervaringen van oud-bewoners blijkt dat de instellingen vaak meer schade veroorzaakten dan herstel brachten. Jongeren beschrijven de omgeving als onveilig en melden geweld en soms seksueel misbruik. Volgens onderzoek van stichting Het Vergeten Kind ontwikkelde drie kwart van de ondervraagde jongeren extra psychische problemen tijdens hun verblijf in gesloten jeugdzorg.

De excuses gelden niet alleen voor jongeren die in gesloten instellingen verbleven, maar ook voor degenen die eerder in een jeugdgevangenis terechtkwamen omdat zij thuis niet veilig konden opgroeien. Onderzoeker en ervaringsdeskundige Jason Bhugwandass legde de afgelopen jaren vast hoe zwaar vooral de zwaarste vorm, de ZIKOS-afdelingen, voor jongeren was. Aanbieders van deze ZIKOS-zorg boden al eerder afzonderlijke excuses aan.

Met de brede spijtbetuiging komt nu ook de overheid zelf in beeld: naast de woorden van sorry is er 12 miljoen euro vrijgemaakt, onder meer om het contact en de ondersteuning van gedupeerde jongeren te verbeteren. Toch is er kritiek op de aanpak. Bhugwandass vindt dat jongeren onvoldoende zijn betrokken, dat het bedrag te laag is en dat meer verantwoordelijke organisaties hun fouten hadden moeten erkennen.

Niet alle betrokkenen wijzen de stap echter af. Anne Krijtenburg, die zelf in gesloten jeugdzorg zat en namens Stichting ExpEx meedacht over de excuses, noemt het "een goede, eerste stap", al erkent ze dat het veel te lang heeft geduurd en dat de problemen nog niet zijn opgelost. Intussen daalt het aantal jongeren in gesloten jeugdzorg wel, tot iets meer dan 500 per jaar, maar passende alternatieven ontbreken vaak nog, waardoor sommige jongeren nu bijvoorbeeld op vakantieparken of campings met 24-uursbegeleiding moeten wonen. Volgens Krijtenburg blijft er daarom veel werk te doen: de excuses markeren een beginpunt, geen eindstation.

AI Impressie (Grok AI / FOK.nl)
AI Impressie (Grok AI / FOK.nl)