Westnijlvirus in donorbloed Utrecht: besmet bloed al bij patiënt toegediend

Bij een bloeddonor in de provincie Utrecht is een besmetting met het westnijlvirus vastgesteld. Bloedbank Sanquin ontdekte de infectie in augustus tijdens wetenschappelijk onderzoek onder bloeddonoren. Een deel van het besmette bloed was op dat moment al toegediend aan een patiënt.

Bloedplaatjes al toegediend voordat besmetting bekend was
Donorbloed wordt in Nederland niet standaard getest op het westnijlvirus, omdat er sinds 2020 geen menselijke besmetting is vastgesteld. De infectie kwam nu aan het licht via een steekproefonderzoek van Sanquin, waarvoor andere termijnen gelden dan bij reguliere screening. Tegen de tijd dat de uitslag bekend was, waren de bloedplaatjes uit de donatie al gebruikt.

Een bloeddonatie wordt gesplitst in rode bloedcellen, bloedplaatjes en plasma. Bloedplaatjes zijn maximaal een week houdbaar en worden daardoor sneller ingezet dan rode bloedcellen (35 dagen) en plasma, dat jarenlang bevroren bewaard kan worden. Sanquin riep de nog niet gebruikte producten terug. Het gaat volgens de bloedbank om één ontvanger.

Sanquin breidt screening op het westnijlvirus uit
Sanquin wijst de provincie Utrecht en de Gooi- en Vechtstreek aan als risicogebieden, omdat de besmette donor daar woont en niet recent in het buitenland is geweest. Volgens het RIVM is de infectie daarom waarschijnlijk lokaal opgelopen via een muggenbeet. Sinds 14 augustus test Sanquin alle bloeddonaties uit die gebieden op het virus.

Ook bij een vogel in de provincie Utrecht en een paard in Zuid-Holland werd het westnijlvirus vastgesteld. Vanaf komende week vraagt Sanquin alle donoren of zij in de voorgaande weken in de provincie Utrecht of de Gooi- en Vechtstreek hebben overnacht. Is dat het geval, dan wordt hun bloed eveneens getest.

Kans op besmetting met het westnijlvirus blijft klein
Het virus circuleert normaal tussen vogels en muggen; mensen en paarden kunnen incidenteel worden besmet, maar geven het virus zelf niet door. Het is de eerste bevestigde humane besmetting met het westnijlvirus die in 2026 in Nederland is ontstaan; de vorige dateert van 2020. Volgens het RIVM blijft de kans om in Nederland het virus op te lopen nog altijd heel klein.

Van de besmette mensen krijgt ongeveer 80 procent geen klachten. Zo'n 19 procent ontwikkelt westnijlkoorts met griepachtige symptomen en bij 1 procent treden neurologische klachten op. Mensen boven de 50 jaar en mensen met verminderde weerstand lopen een grotere kans op een ernstiger verloop; in zeldzame gevallen kan iemand aan de gevolgen overlijden.

Eerder deze maand overleed een vrouw in Drenthe na een besmetting met het westnijlvirus, die zij in Zuidoost-Europa had opgelopen. Of onderliggende gezondheidsproblemen een rol speelden, maakt de GGD Drenthe uit privacyoverwegingen niet bekend.

Advies om muggenbeten te voorkomen
Het RIVM adviseert vooral kwetsbare mensen om muggenbeten te voorkomen, bijvoorbeeld met horren voor ramen en door bakjes met stilstaand water in de tuin leeg te gooien. Bedekkende kleding en middelen met DEET kunnen eveneens helpen. Volgens Sanquin duikt het westnijlvirus de laatste jaren steeds noordelijker in Europa op, een trend die samenhangt met aanhoudend warm weer.

Mug (@Gemini-AI-impressie)