Le Pen wil referendum over immigratie als ze de president van Frankrijk wordt

Marine Le Pen wil een referendum organiseren over het beperken van immigratie, mocht ze in mei volgend jaar de nieuwe president van Frankrijk worden. Dat schrijft de Franse krant Le Monde. Recente peilingen wijzen erop dat Le Pen de tweede ronde van de presidentsverkiezingen zou winnen; volgens de NOS staat ze met meer dan 30 procent van de stemmen duidelijk voor op mogelijke kandidaten van andere partijen.

Le Pen voert campagne sinds het hof van beroep in Parijs haar op 7 juli weer verkiesbaar verklaarde. Het hof veroordeelde haar toen wel opnieuw voor het verduisteren van Europees geld: tot een gevangenisstraf van drie jaar, waarvan twee jaar voorwaardelijk en een jaar met een elektronische enkelband, en een boete van 100.000 euro. Ze is tegen die uitspraak in cassatie gegaan bij de Franse Hoge Raad, waardoor de veroordeling nog niet definitief is.

Referendum over immigratie staat al jaren op de agenda van het RN
Het plan om immigratie via een referendum sterk te beperken staat sinds 2022 bovenaan de agenda van Le Pens partij Rassemblement National (RN). Het voorstel bestaat uit veertien artikelen en voorziet in de afschaffing van het Franse geboorterecht op nationaliteit, voorrang voor Fransen bij werk, huisvesting, publieke diensten en uitkeringen, en in de praktijk het einde van het recht op asiel. Franse rechters zouden internationale en Europese regels die botsen met de grondwet buiten toepassing moeten laten.

Een grondwetswijziging moet normaal gesproken worden goedgekeurd door zowel de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer, als de Senaat. Die meerderheid heeft het RN op dit moment niet. Le Pen wil daarom artikel 11 van de grondwet gebruiken, waarmee de president de bevolking rechtstreeks kan raadplegen over bestuurlijke, economische en sociale hervormingen. Dat artikel is niet bedoeld voor grondwetswijzigingen of voor immigratie.

Kritiek op referendumplan Le Pen
Jean-Éric Schoettl, voormalig secretaris-generaal van de Grondwettelijke Raad, noemt dit gebruik van artikel 11 een dubbele staatsgreep, naar vorm én inhoud. Dat zegt hij in Le Monde. Het RN wijst op generaal Charles de Gaulle, die artikel 11 in 1962 en 1969 eveneens inzette voor grondwettelijke referenda.

Mocht het parlement een grondwetswijziging blokkeren, dan overweegt de omgeving van Le Pen de grondwet alsnog via de reguliere procedure te verruimen, of kiezers een geheel nieuwe grondwet voor te leggen. Frankrijk zou zich daarmee feitelijk buiten de EU-verdragen plaatsen, al kan het land niet uit de Europese Unie worden gezet. Wel kan de Europese Commissie inbreukprocedures starten, waarna het Europese Hof boetes en dwangsommen kan opleggen. Ook kunnen geldstromen worden bevroren, zoals eerder gebeurde bij Polen en Hongarije.

Meerdere presidentskandidaten willen referendum
Over acht maanden begint de Franse presidentsverkiezing, met de eerste ronde op 18 april en de tweede ronde op 2 mei 2027. President Emmanuel Macron mag zich na twee termijnen niet opnieuw verkiesbaar stellen. Ook kandidaten Bruno Retailleau, Jean-Luc Mélenchon en Édouard Philippe willen referenda inzetten, respectievelijk over immigratie, Nieuw-Caledonië en pensioenen. De volksraadpleging lijkt daarmee het favoriete politieke breekijzer van de verkiezingscampagne van 2027 te worden.

Marine le Pen - juni 2025 (@Vox Espana)