Spanje onderzoekt 'kogelgaten' in vin bij zeldzame Iberische orka

De Spaanse overheid heeft een onderzoek geopend naar mogelijke schotwonden bij de orka Toñi, de oudste orka van de Iberische populatie. Natuurbeschermingsorganisaties troffen begin deze week een tiental wonden aan op haar rugvin en flank. De Iberische orka's, die tussen de Straat van Gibraltar en de Golf van Cádiz leven, vormen de meest bedreigde orkapopulatie ter wereld.

Tiental schotwonden ontdekt in rugvin
Leden van de natuurbeschermingsorganisaties WeWhale en Iberian Orca Guardians ontdekten begin deze week een tiental wonden op de rugvin en flank van de vrouwtjesorka Toñi. Mogelijk is het dier beschoten met een hagelgeweer met kogeltjes van 9 millimeter. Op foto's van enkele weken eerder waren de verwondingen nog niet te zien, wat erop wijst dat de aanval recent heeft plaatsgevonden.

Volgens het Spaanse ministerie van Milieu passen de sporen bij schoten uit een lucht- of pelletgeweer. Een deel van de projectielen zou nog in de rugvin zitten, waardoor er risico bestaat dat de wonden ontsteken. De conservatie-organisatie WeWhale meldde de verwondingen op dinsdagavond 11 augustus aan het Spaanse ministerie, waarna een dag later een onderzoek startte. 

"Als je met opzet een wapen bij je hebt en op zo'n dier schiet, dan geeft dat duidelijk aan dat je de intentie had om dat dier te verwonden", zegt Janek Andre, oprichter van WeWhale en Iberian Orca Guardians.

Toñi geldt als grootmoeder van de orkagroep
Toñi is met een leeftijd van ongeveer 60 jaar de oudste orka van de Iberische populatie en wordt door natuurbeschermers de 'grootmoeder' genoemd. Volgens Andre is haar rol cruciaal: ze laat de groep zien hoe ze moet jagen, communiceren en samenleven. De Iberische orkapopulatie telt naar schatting 30 tot 40 dieren en neemt af door voedselschaarste, verwondingen en vervuild water als gevolg van druk scheepvaartverkeer.

De orkapopulatie van de Straat van Gibraltar en de Golf van Cádiz staat geregistreerd als kwetsbaar in de Spaanse Catalogus van Bedreigde Soorten. Artikel 57 van de Spaanse wet op het natuurlijk erfgoed en de biodiversiteit verbiedt elke actie die gericht is op het doden, vangen, achtervolgen of lastigvallen van dieren uit die catalogus.

Vicepremier Sara Aagesen noemde de zaak op sociale media een ernstig misdrijf. Het Spaanse ministerie voor Ecologische Transitie heeft een onderzoek geopend en ook contact opgenomen met Portugal, omdat de wonden werden ontdekt nadat Toñi vanuit de wateren bij de Portugese stad Faro naar de Straat van Gibraltar was gezwommen.

Mogelijk verband met rammen van boten
Waarom iemand het op Toñi gemunt zou hebben, is nog onduidelijk. De afgelopen jaren kwamen geregeld meldingen binnen van orka's die boten hadden geramd voor de kust van Spanje en Portugal. "Wat iemands mening over deze interacties ook mag zijn, op deze dieren schieten kan nooit een aanvaardbaar antwoord zijn. Deze orka's hebben bescherming nodig, geen vergelding", zegt Andre.

Wetenschappers weten nog niet zeker waarom orka's boten rammen. Mogelijk gaat het niet om doelgerichte aanvallen, maar om spel of het oefenen van jachtvaardigheden. Bij eerdere zaken tegen dierenbeulen in Spanje zijn stevige straffen opgelegd: een man uit Extremadura kreeg een jaar cel en twintigduizend euro boete voor het doodschieten van vier zeldzame ibisvogels met een luchtdrukgeweer.