Netanyahu noemt VK 'islamitische republiek', Britse regering woest

Israëlische premier Benjamin Netanyahu noemde het Verenigd Koninkrijk donderdag in een interview op de Israëlische radio een "islamitische republiek" en zei dat het land de eerste "islamitische republiek met kernwapens" zou worden. De Britse regering noemde de uitspraken vrijdag volledig onacceptabel en liet weten dat de kwestie is aangekaart bij de Israëlische regering.

Verwijzing naar Churchill en Zesdaagse Oorlog
Netanyahu deed de uitspraak tijdens een gesprek over Randolph Churchill, de zoon van de voormalige Britse premier Winston Churchill. Volgens Netanyahu berichtte Churchill destijds positief over Israël tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967. "Probeer dat nu maar te vinden, in wat men de islamitische republiek van Groot-Brittannië noemt," zei hij in de podcast.

De presentator merkte daarop op dat heel Europa inmiddels toch al zo is geworden. Netanyahu beaamde dit en voegde eraan toe dat "iemand" ooit zei dat de eerste islamitische republiek met kernwapens de islamitische republiek Groot-Brittannië zou zijn. Vervolgens verwees hij naar de confrontatie met Iran: "We zorgen ervoor dat er hier in Iran geen tweede komt."

Netanyahu refereerde naar uitspraak Vance
De opmerking van Netanyahu sluit aan bij een eerdere uitspraak van de Amerikaanse vicepresident JD Vance, die in juli 2024 tijdens de National Conservatism Conference in Washington zei dat het Verenigd Koninkrijk op weg was om het eerste "werkelijk islamistische land" met een kernwapen te worden. Een woordvoerder van de Israëlische regering, David Mencer, relativeerde de uitspraken van Netanyahu vrijdag in een interview op de BBC en stelde dat de premier daarmee slechts Vance citeerde.

De Islamitische Republiek Pakistan beschikt overigens al sinds 1998 over kernwapens.

Spanningen tussen VK en Israël
De relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en Israël staat al maanden onder druk, met name sinds het aantreden van de nieuwe Labour-premier Andy Burnham in Downing Street. Enkele weken voor zijn aantreden bood Burnham excuses aan voor de aanvankelijke reactie van zijn partij op de oorlog in Gaza en zei hij dat Labour "het beter moet doen".

Burnham noemde de aanslagen van Hamas op 7 oktober "monsterlijk" en de antisemitische incidenten in het Verenigd Koninkrijk "verwerpelijk", maar benadrukte dat kritiek op de situatie in Gaza nodig blijft. "Het onmenselijke lijden in Gaza is een smet op ons collectieve geweten," zei hij begin juli. Hij voegde eraan toe dat het onacceptabel is dat onschuldige Palestijnen, onder wie kinderen, blijven omkomen, en zei dat Westminster meer druk moet uitoefenen op de Israëlische regering.

Burnham werd op 20 juli officieel premier en heeft aangekondigd verdere druk op de regering-Netanyahu te willen uitoefenen, onder meer via aanvullende sancties en handelsbeperkingen op producten uit illegale Israëlische nederzettingen.