Trump wil af van moderne katapulten op Amerikaanse vliegdekschepen

De Amerikaanse president Donald Trump heeft de marine officieel opdracht gegeven het elektromagnetische lanceersysteem EMALS op toekomstige vliegdekschepen te vervangen door traditionele stoomkatapulten. Katapulten worden gebruikt om gevechtsvliegtuigen vanaf het dek van een vliegdekschip te lanceren, omdat de start- en landingsbaan aan boord te kort is om op eigen kracht voldoende snelheid te halen.

Het verschil tussen de twee systemen zit in de aandrijving: EMALS gebruikt elektromagneten om vliegtuigen te versnellen, terwijl een stoomkatapult werkt met stoomdruk uit de scheepsketels. De omschakeling naar stoomkatapulten gaat naar verwachting honderden miljoenen tot miljarden dollars kosten. Het besluit stuit op weerstand bij de marineleiding, de defensie-industrie en de Amerikaanse politiek.

Trump bekritiseert EMALS-systeem op vliegdekschepen al jaren
Trump uit al sinds zijn eerste ambtstermijn kritiek op het digitale lanceersysteem. In een interview met Time Magazine in 2017 vertelde hij over een gesprek met een marineofficier: hij zei dat het systeem hem niet goed in de oren klonk en dat je 'Albert Einstein' moest zijn om het te begrijpen. Volgens Trump zei de officier dat het digitale systeem honderden miljoenen dollars meer kost en niet goed werkt.

Uit een overzicht van The Guardian blijkt dat Trump dit verhaal met kleine variaties jaarlijks bleef herhalen: tijdens Thanksgiving in 2018 aan boord van de USS Ronald Reagan, op CPAC in 2021, tijdens campagnetoespraken in Texas in 2022 en Iowa in 2023, en vlak voor de verkiezingen van 2024 in de podcast van Tucker Carlson. Ook na zijn terugkeer in het Witte Huis in 2025 bleef hij het onderwerp aanhalen.

Afgelopen maand noemde Trump tijdens een toespraak op het Army War College in Pennsylvania de kosten van vliegdekschepen 'absurd'. Hij zei dat er een vliegdekschip was gebouwd voor 19 miljard dollar, met onder meer elektrische katapulten in plaats van stoom. Volgens Trump zou een monteur met 25 jaar ervaring bij de marine hem hebben verteld dat een stoomkatapult beter te repareren is, terwijl bij een storing aan de elektrische katapult 'genieën naar MIT' gestuurd moeten worden.

Marine en industrie kritisch op omschakeling naar stoomkatapulten
Volgens The Wall Street Journal stuiten de plannen op bezwaren bij de marineleiding en de defensie-industrie. Het EMALS-systeem reageert sneller, vergt minder personeel en belast gevechtsvliegtuigen minder bij het lanceren. De marine stelde bij de keuze voor EMALS dat het minder onderhoud vergt, over de gehele levensduur goedkoper is en vliegtuigen minder belast.  De nieuwste Chinese vliegdekschepen gebruiken de elektromagnetische techniek juist wel, en ook Frankrijk heeft het systeem gekozen voor zijn nieuwe vliegdekschip. 

Fabrikant General Atomics, die EMALS bouwt, waarschuwt in een verklaring aan The Wall Street Journal dat de werkzaamheden aan het nieuwe schip al voor bijna 50 procent voltooid zijn. Een koerswijziging op dit moment zou volgens de fabrikant aanzienlijke risico's met zich meebrengen op het gebied van kosten, planning en integratie.

Ook politieke kritiek op besluit Trump over vliegdekschepen
Senator Mark Kelly, voormalig astronaut en testpiloot bij de marine, haalde op sociale media hard uit naar Trump. Kelly schreef dat hij honderden keren vanaf vliegdekschepen is gelanceerd en een masterdiploma in luchtvaarttechniek heeft, maar dat zelfs hij de marine niet zou adviseren over het ontwerp van specifieke systemen. Hij voegde toe dat Trump zich zou moeten houden aan waar hij goed in is: balzalen, faillissementen en onzin.

Het bevel tot het herontwerp komt op een kwetsbaar moment voor de Amerikaanse strijdkrachten. De marine kampt met personeelstekorten, terwijl de druk op de vloot hoog ligt. Zo maakte de bemanning van de USS Abraham Lincoln een recordlange uitzending op zee mee vanwege de spanningen rond Iran.

FA-18C Hornet op stoomkatapult op USS John C. Stennis in 2011 (@U.S. Navy)