Protest na intrekken vergunningen kippenboeren vanwege stikstofuitstoot

De Brabantse Provinciale Staten debatteren vrijdag over het besluit om de natuurvergunningen van vijf pluimveehouders in te trekken vanwege stikstofuitstoot. Boerenorganisaties riepen op tot protest bij het provinciehuis in Den Bosch, uit onvrede over het intrekken van vergunningen die eerder rechtmatig waren afgegeven. Landbouwminister Jaimi van Essen liet daags voor het debat weten dat provincie, boeren en milieuorganisaties eerst alle alternatieven moeten onderzoeken voordat vergunningen worden ingetrokken.

Jarenlange juridische strijd om stikstofuitstoot
Het Brabantse provinciebestuur besloot in juli de vergunningen in te trekken om nabijgelegen natuurgebieden te beschermen tegen stikstofneerslag. Daarmee koos het college voor natuurbescherming boven de rechtszekerheid van de ondernemers. De pluimveehouders zelf zeggen dat ze plannen hadden ingediend om minder stikstof uit te stoten, maar de provincie vond die onvoldoende.

De kwestie speelt sinds 2023, toen de milieuorganisaties Mobilisation for the Environment (MOB) en Vereniging Leefmilieu de provincie vroegen om de vergunningen van deze zogeheten piekbelasters in te trekken. Uiteindelijk moest de rechter eraan te pas komen. Die gaf de milieuorganisaties gelijk: Brabantse beschermde Natura 2000-gebieden zijn overbelast door stikstof, terwijl dat niet is toegestaan, en de overheid doet te weinig om het tij te keren. Direct intrekken ging de rechter destijds te ver; de uitspraak van april 2025 gaf provincie, boeren en milieuorganisaties een jaar de tijd om de stikstofneerslag substantieel en blijvend te verlagen.

Wat is een piekbelaster?
Een piekbelaster is een bedrijf dat relatief veel stikstofneerslag veroorzaakt op stikstofgevoelige, beschermde natuurgebieden. Het kabinet liet eerder een lijst opstellen met de drieduizend grootste stikstofbronnen uit de landbouw en noemde deze piekbelasters. Omdat de stikstofverbinding ammoniak dicht bij de bron neerslaat, gaat het vaak om bedrijven vlak bij een Natura 2000-gebied, of om bedrijven met veel dieren die iets verder weg liggen.

Acht maanden radiostilte vanuit provincie
In november 2025 leverden de pluimveehouders hun plannen in. Volgens hun adviseur zouden die tot een uitstootvermindering van 50 tot 85 procent leiden. Daarna bleef het acht maanden stil vanuit de provincie, totdat die liet weten dat de voorstellen onvoldoende stikstofwinst opleverden.

Het provinciebestuur erkent dat de communicatie met de ondernemers beter had gekund. Wat een voldoende "blijvende, substantiële daling" precies inhoudt, blijft onduidelijk: de pluimveehouders, de milieuorganisaties en de provincie hanteren daarvoor verschillende maatstaven. MOB-voorzitter Johan Vollenbroek stelt dat de vijf bedrijven zelfs bij 90 procent reductie piekbelaster zouden blijven en op hun locatie nooit een vergunning hadden mogen krijgen.

Minister roept op tot terughoudendheid
Landbouwminister Van Essen schreef in antwoord op Kamervragen van BBB-Kamerlid Caroline van der Plas dat er "alles op alles" moet worden gezet om te voorkomen dat de vergunningen van de vijf pluimveehouders worden ingetrokken. Volgens de minister moeten eerst alle mogelijkheden om minder stikstof uit te stoten worden bekeken, zoals innoveren, extensiveren of omschakelen, voordat een vergunning wordt ingetrokken. Het intrekken van de vergunningen is nog niet definitief: de ondernemers kunnen een zienswijze indienen tegen het besluit van de provincie.

Vollenbroek van MOB hoopt dat de in juni gepresenteerde stikstofplannen van de minister snel concreet worden, zodat dit soort juridische procedures overbodig wordt.

Kippenfokkerij (@Gemini-AI-impressie)