Zuid-Afrika eist geld van Nigeria, Malawi en Ethiopië voor terugsturen migranten

Zuid-Afrika heeft Nigeria, Ethiopië en Malawi gevraagd om een deel van de kosten voor de recente uitzetting van hun burgers te vergoeden. De Zuid-Afrikaanse regering onder president Cyril Ramaphosa heeft sinds april ongeveer 80.000 mensen zonder geldige verblijfspapieren teruggestuurd of uitgezet, afkomstig uit deze en andere Afrikaanse landen. Dat gebeurde na maanden van geweld tegen migranten in het land.

Het ministerie heeft inmiddels formeel verzoeken ingediend bij Nigeria, Ethiopië en Malawi om een deel van de kosten terug te betalen. Van de drie landen komen de meeste uitgezette migranten uit Malawi. Geen van de drie landen heeft tot nu toe gereageerd op het verzoek.

Kosten voor uitzetting en terugsturen migranten bedragen 16 miljoen euro
De uitzettingsoperatie kostte de Zuid-Afrikaanse overheid 293 miljoen rand, omgerekend ongeveer 16 miljoen euro. Dat meldde het Zuid-Afrikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Het geld ging onder meer naar bustransport naar de grens, de inrichting van tijdelijke terugkeercentra en overuren van grensbeambten.

Volgens directeur-generaal Tommy Makhode van het ministerie was voor de operatie oorspronkelijk slechts 60 miljoen rand begroot, minder dan een vijfde van het bedrag dat uiteindelijk is uitgegeven. Mosa Chabane, voorzitter van de parlementaire commissie voor Binnenlandse Zaken, zei tijdens een parlementaire zitting dat de kosten "eerlijk verdeeld" moeten worden. Zuid-Afrika kan de financiële last volgens hem niet alleen dragen.

Aanhoudend geweld tegen migranten
Sinds maart is er in Zuid-Afrika herhaaldelijk geweld tegen mensen die worden aangezien voor irreguliere migranten. De burgerbeweging March and March organiseert protesten en eist strengere handhaving van de immigratiewetgeving en massale uitzettingen. De beweging beweert zonder bewijs dat illegaal in het land verblijvende buitenlanders bijdragen aan criminaliteit en werkloosheid. Het gaat om migranten uit tientallen Afrikaanse landen, onder wie veel mensen uit buurlanden als Zimbabwe, Mozambique en Malawi.

Tijdens eerdere golven van anti-migrantengeweld in Zuid-Afrika, in 2008, kwamen tientallen mensen om het leven doordat aanvallen op migranten zich vanuit Johannesburg over grote delen van het land verspreidden.

Klacht bij Internationaal Strafhof
Twee in Ghana gevestigde deskundigen, een voormalig regeringswoordvoerder en een analist op het gebied van terrorisme en veiligheid, dienden in juli een klacht in bij het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Zij stellen dat de Zuid-Afrikaanse regering "wijdverbreide en systematische aanvallen" — waaronder moord, mishandeling, foltering en onmenselijke behandeling — onvoldoende voorkomt of vervolgt. Of het Strafhof een onderzoek opent, is niet bekend.

Zuid-Afrika noemt de beschuldiging ongegrond. Ramaphosa veroordeelde het geweld tegen migranten herhaaldelijk en benadrukte dat irreguliere migranten niet verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor de sociaaleconomische problemen van het land. Zuid-Afrika is de meest geïndustrialiseerde economie van Afrika en al lange tijd een belangrijk bestemmingsland voor migranten uit het hele continent.

Vlag Zuid-Afrika (@WikimediaCommons)
Vlag Zuid-Afrika (@WikimediaCommons)