Nederland laatste Europese land dat saldering afschaft, terugverdientijd tot 17 jaar

Met het verdwijnen van de salderingsregeling in 2027 neemt Nederland afscheid van een van de bekendste maatregelen voor zonnepanelen. Nederland is daarmee het laatste Europese land waar volledige saldering, het wegstrepen van teruglevering tegen verbruik per kilowattuur, nog bestaat. Dat blijkt uit onderzoek van vergelijkingswebsite Overstappen.nl naar 16 Europese landen en regio's.

Andere landen schaften die regeling jaren geleden af, zitten in de laatste fase van de afbouw of kenden nooit volledige saldering. Huishoudens daar ontvangen een vergoeding voor de stroom die zij terugleveren, vastgesteld door de overheid of bepaald door de markt.

Meeste zonnepanelen per inwoner, langste terugverdientijd
Nederland heeft een van de hoogste aantallen zonnepanelen per inwoner van Europa. Tegelijk duurt het hier vanaf 2027 het langst voordat nieuwe panelen zijn terugverdiend. Die twee uitersten komen in geen ander onderzocht land samen voor. Vanaf 2027 duurt het naar schatting 11 tot 17 jaar voordat nieuwe zonnepanelen in Nederland zijn terugverdiend. Dat is de langste periode van alle onderzochte landen. In Spanje en Griekenland ligt die tijd op vijf tot acht jaar, in het Verenigd Koninkrijk op zeven tot tien jaar en in Denemarken op negen tot 12 jaar.

Twee systemen buiten Nederland: overheidsprijs of marktprijs
De verschillen tussen Europese landen zijn groot. Duitsland, Frankrijk en Hongarije werken met een terugleververgoeding die de overheid vaststelt. Duitse huishoudens weten daardoor 20 jaar vooruit wat een teruggeleverde kilowattuur oplevert. In België, Spanje, Oostenrijk, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk bepaalt de markt die prijs. In beide gevallen rekenen huishoudens alleen af over stroom die daadwerkelijk het net op gaat. Nederlandse huishoudens strepen die stroom nu nog volledig weg tegen hun eigen verbruik, waardoor teruglevering hier een hogere waarde heeft dan elders.

Nederland enige land met terugleverkosten
Geen enkel ander onderzocht land brengt terugleverkosten in rekening. Nederlandse leveranciers doen dat wel, wat de opbrengst van teruggeleverde stroom verder verlaagt. Ook in subsidies lopen de verschillen op. Spanje, Italië en Griekenland stimuleren de aanschaf van zonnepanelen nog met ruime regelingen, terwijl Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk die vrijwel volledig hebben afgebouwd.

Zonuren en stroomprijs verklaren het verschil met de buurlanden
België en het Verenigd Koninkrijk bouwden hun subsidies net als Nederland af, maar verdienen panelen er sneller terug. Dat komt door twee andere factoren. In Zuid-Europa leveren panelen door het grotere aantal zonuren jaarlijks meer stroom op dan in Noordwest-Europa. Daarnaast telt de prijs die huishoudens zelf voor stroom betalen zwaar mee: hoe hoger die prijs, hoe meer zelf opgewekte stroom oplevert. In het Verenigd Koninkrijk drukt de hoge kilowattuurprijs de terugverdientijd naar zeven tot tien jaar. De combinatie van veel zon, gunstige prijzen en subsidies brengt die tijd in Spanje, Zuid-Italië en Griekenland terug tot vijf tot acht jaar.

Bijna tien jaar politiek debat over de afschaffing
Over het einde van de salderingsregeling wordt in Nederland al bijna tien jaar politiek gedebatteerd. De afschaffing werd meermaals uitgesteld, terwijl andere Europese landen eerder duidelijkheid gaven of vanaf het begin voor een terugleververgoeding kozen.

Rick Boenink, energie-expert licht toe: "De terugverdientijd wordt langer door de afschaffing, maar die tijd is jarenlang kort geweest. Wie zijn panelen voor 2020 kocht, heeft de investering er inmiddels zo goed als uit. De langere terugverdientijd geldt vooral voor huishoudens die nu nog nieuwe panelen aanschaffen. Dat onderscheid is belangrijk."

Aandacht verschuift naar opslag en slim verbruik
Nu de salderingsregeling verdwijnt, verschuift de aandacht naar slim energiegebruik, opslag en flexibiliteit. Op dat vlak liggen verschillende Europese landen voor. Boenink: "Duitsland laat zien hoe thuisbatterijen en slimme sturing het elektriciteitsnet ontlasten. België stimuleert huishoudens met het capaciteitstarief om hun verbruik beter over de dag te spreiden. Denemarken zet in op grootschalige opslag met buurtbatterijen, waterstof en slimme netten. Die oplossingen worden ook hier belangrijker nu het stroomnet voller raakt en de saldering verdwijnt."

De Europese vergelijking laat zien dat de afschaffing geen uitzondering is, maar het sluitstuk van een bredere ontwikkeling. Vrijwel alle Europese landen belonen huishoudens inmiddels voor daadwerkelijk teruggeleverde stroom. Daarmee verschuift de focus van zoveel mogelijk panelen naar een flexibeler energiesysteem.

Zonnepanelen op het dak (@Gemini-AI-impressie)