Syrische oud-dictator Assad bij verstek ter dood veroordeeld

Een rechtbank in de Syrische hoofdstad Damascus heeft oud-president Bashar al-Assad bij verstek ter dood veroordeeld. Het vonnis volgt op een proces wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid tijdens de Syrische burgeroorlog. Ook zijn broer Maher al-Assad en zijn neef Atef Najib kregen de doodstraf.

Assad werd in december 2024 afgezet na decennialange controle van de familie Assad over Syrië en vluchtte toen naar Rusland. Het is de eerste rechterlijke uitspraak tegen het voormalige regime sinds de overgangsregering dit jaar begon met het berechten van functionarissen uit die periode.

Aanklachten tegen Assad en zijn familie
De rechtbank achtte Bashar al-Assad schuldig aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, gepleegd tijdens de onderdrukking van de opstand die in 2011 uitgroeide tot een burgeroorlog. Ook zijn broer Maher al-Assad, jarenlang de tweede man van het regime, werd bij verstek ter dood veroordeeld, voor moord en foltering.

Neef Atef Najib, hoofd van de veiligheidsdienst in de zuidelijke provincie Daraa, kreeg eveneens de doodstraf. Hij is schuldig bevonden aan onder meer moord met voorbedachten rade en marteling met de dood tot gevolg. Najib werd vorig jaar gearresteerd en was, in tegenstelling tot zijn neven, wel aanwezig bij het voorlezen van het vonnis.

Onzekerheid over uitlevering door Rusland
Bashar en Maher al-Assad bevinden zich vermoedelijk nog altijd in Rusland, waar ze na hun vlucht eind 2024 asiel kregen. Omdat onduidelijk is of Rusland de oud-dictator en zijn broer wil uitleveren aan Syrië, is ook onzeker of de doodvonnissen ooit worden uitgevoerd. Rusland stond als bondgenoot altijd achter het regime van Assad.

Vorige week sloten Syrië en Rusland een nieuw akkoord over de Russische militaire bases in het land, wat de banden tussen beide landen onderstreept.

Burgeroorlog en parlementsverkiezingen na vlucht Assad
De Syrische burgeroorlog begon in 2011 en kostte meer dan een half miljoen mensen het leven. Met de val van Assad in 2024 kwam een einde aan meer dan vijftig jaar heerschappij van de familie Assad, die begon toen zijn vader Hafez al-Assad in 1970 een staatsgreep pleegde.

Eind vorig jaar vonden onder het nieuwe bewind voor het eerst parlementsverkiezingen plaats. Die verkiezingen kregen veel kritiek: president Ahmed al-Sharaa wees zelf een deel van de zetels toe en in gebieden buiten regeringscontrole kon niet worden gestemd. Er was geen sprake van algemene verkiezingen; in plaats daarvan brachten regionale comités de stem uit.

Syriers zetten portretten Assad bij het vuilnis - 2024 (@Ibrahim Hassan - WikimediaCommons)