Turks parlement neemt PKK-wet aan voor einde vredesproces

Het Turkse parlement heeft een wet aangenomen die een einde moet maken aan de decennialange strijd met de Koerdische beweging PKK. Het voorstel werd met 468 van de 600 stemmen goedgekeurd.  Het conflict tussen Turkije en de PKK duurt al ruim veertig jaar en kostte circa 40.000 mensen het leven.

Wat de PKK-wet regelt
De wet draagt de officiële naam 'Nationale solidariteits- en sociale-integratiewet'. Daarmee zet de Turkse regering een stap richting de PKK, die vorig jaar besloot te ontwapenen en zichzelf op te heffen. De beweging wil haar strijd voortaan in de politieke arena voeren.

Met de wet worden gevangenisstraffen van veroordeelde PKK-leden opgeschort, mits zij geen zware terroristische misdrijven hebben begaan. In de praktijk komt dat neer op strafvermindering. Als er binnen een vastgestelde proefperiode geen nieuwe misdrijven worden gepleegd, geldt de oorspronkelijke celstraf als voltooid.

PKK-strijders en burgers zouden hierdoor vanuit bijvoorbeeld Irak naar Turkije kunnen terugkeren zonder vervolging te vrezen. Om in aanmerking te komen voor een opgeschorte straf moeten betrokkenen binnen zes maanden na ingang van de wet een schriftelijke aanvraag indienen. De uitvoering van de wet gaat pas in als Turkije bevestigt dat de PKK alle wapens heeft ingeleverd. (NOS)

Geen versoepeling voor PKK-leider Öcalan
PKK-leider Abdullah Öcalan maakt formeel geen kans op verlichting van zijn levenslange straf. De nieuwe Turkse strafwet ging in 2005 in. Terroristische PKK-topfiguren die vóór die datum levenslang kregen, worden expliciet uitgesloten van de regeling. De 77-jarige Öcalan krijgt wel meer mogelijkheden om bezoek te ontvangen.

Sinds Öcalan in 1999 werd opgepakt en opgesloten, zoekt Ankara naar een manier om in overleg tot een einde van het conflict te komen. De wet wordt daarom omschreven als historisch.

Erdogan hoopt op einde terreurdreiging
Volgens president Recep Tayyip Erdogan is de wet bedoeld om Turkije eens en voor altijd te verlossen van terreurdreiging. Daarnaast moeten de maatregelen de nationale eenheid vergroten en het klimaat van vrede in Turkije en de regio versterken.

"Ik hoop dat deze stap ons veel goeds zal brengen", schreef Erdogan bij het indienen van de wet op X. De wet moet de opmaat vormen voor gesprekken over de Koerdische kwestie: de achterstelling van Koerden in Turkije. Koerden willen dat hun grondrechten beter worden beschermd.

Eerdere toenaderingspogingen tussen de Turkse regering en de PKK liepen op niets uit, mede door weerstand uit ultranationalistische hoek. In oktober 2024 kwam er een doorbraak toen Devlet Bahçeli, leider van de ultranationalistische MHP en decennialang fel tegenstander van gesprekken met de PKK, de deur op een kier zette voor toenadering.

Kritiek en geen referendum
Tot het moment van indiening was de inhoud van de wet onbekend; alleen Erdogan, het hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst en Öcalan kenden de details. Het parlement stond buitenspel. Ook werd de gebruikelijke periode van 48 uur tussen indiening en debat overgeslagen. De wet ging direct naar de justitiecommissie; pas kort voor de definitieve stemming vond er nog een debat plaats.

Oppositiepartij IYI wijst erop dat er coulance komt voor veroordeelde PKK-leden, terwijl tegelijkertijd talloze lokale politici, journalisten, influencers en cabaretiers vastzitten. De partij vroeg om een referendum, maar dat komt er niet.

Vlag Turkije
Vlag Turkije