Laag waterpeil Rijn dreigt binnenvaart bij Kaub stil te leggen

Lage waterstanden dreigen deze week de binnenvaart op een cruciaal traject van de Rijn stil te leggen. Het KNMI maakte zich vrijdag al zorgen over de lage waterstanden in Nederlandse rivieren en noemde de situatie problematischer dan tijdens het laagterecord van november 1947, ook al is dat record zelf nog niet gebroken. De belangrijke waterweg kan daardoor worden opgesplitst in twee afzonderlijk bevaarbare delen, waarschuwt de BDB, de federale brancheorganisatie voor de Duitse binnenvaart.

Waterstand nadert historisch laagterecord
Volgens directeur Jens Schwanen van de BDB zal het waterpeil bij het knelpunt Kaub door het aanhoudende gebrek aan regenval naar verwachting voor het eerst onder de 10 centimeter zakken. Kaub ligt ten zuiden van Koblenz en geldt als een van de ondiepste stukken van de Midden-Rijn.

Dat de huidige situatie problematischer is dan in 1947 komt doordat de watervraag in de zomer veel groter is dan in het najaar: de verdamping ligt hoger en ook de vraag naar zoetwater vanuit onder meer natuur en landbouw is groter. In november 1947 stroomde er 620 kubieke meter water per seconde door de Rijn bij Lobith. Het afgelopen etmaal was dat gemiddeld nog maar 614 kubieke meter per seconde, met dieptepunten van 604 kubieke meter.

Vroegere sneeuwsmelt en droogte oorzaak laagwater
Normaal gesproken liggen de waterstanden in juni relatief hoog door smeltwater uit de Alpen. Door de warme weersomstandigheden is de sneeuw dit jaar echter een stuk eerder gesmolten dan gebruikelijk. Daarnaast was het uitzonderlijk droog in Europa: vooral in april en juli viel weinig neerslag in het stroomgebied van de Rijn, meldt het KNMI. De hoge temperaturen zorgen bovendien voor snellere verdamping uit bodems, meren en rivieren. Het KNMI verwacht dat het laagwater ook de komende dagen aanhoudt.

Goederenvervoer op de Rijn niet meer mogelijk
Schwanen zei tegen de Rheinische Post dat commerciële scheepvaart bij zulke lage waterstanden in de regio rond Kaub geen goederen meer kan vervoeren. Dat geldt volgens hem ook voor dagtochten en riviercruises. Daarmee is de Rijn volgens de BDB-directeur niet meer over de volledige lengte bevaarbaar en in de praktijk in tweeën gesplitst. Wel blijft er volgens Schwanen scheepvaart mogelijk tussen Nederland en Duitsland.

Chemische industrie dreigt productie af te schalen
De gevolgen van het laagwater raken ook de industrie. Bedrijven in de chemische sector moeten hun productie afschalen als de lage waterstand aanhoudt, laat een woordvoerder van de Koninklijke Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI) weten. Ook de Duitse industrie waarschuwt hiervoor.

Veel producten worden normaal via de binnenvaart vervoerd, maar dat is nu niet meer mogelijk. Een alternatieve vervoersvorm vinden is niet eenvoudig: er is niet altijd voldoende vrachtwagencapaciteit beschikbaar en alternatieven zijn duurder, aldus de brancheorganisatie. Ook vervoer per spoor is vaak lastig, omdat specifieke aansluitingen en materieel niet overal aanwezig zijn.

Duitse deelstaten versoepelen regels
Verschillende Duitse deelstaten hebben inmiddels maatregelen genomen om de gevolgen te beperken. Zij staan bij hoge uitzondering toe dat vrachtwagens ook op zondag mogen rijden, normaal gesproken een rustdag voor het vrachtverkeer.

Laag water Rijn bij Loreley en Betteck - 7 augustus 2026 (@Rolf Kranz - https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)
Laag water Rijn bij Loreley en Betteck - 7 augustus 2026 (@Rolf Kranz - https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)