EU bekritiseert Meta en TikTok om verspreiden desinformatie Ceuta

EU-commissaris Henna Virkkunen heeft techbedrijven Meta en TikTok deze week aangesproken op hun rol bij de recente migratiecrisis in de Spaanse exclave Ceuta. Volgens de Finse commissaris, die verantwoordelijk is voor technologische soevereiniteit, veiligheid en democratie, deden de platforms te weinig tegen de desinformatie die in de aanloop naar de crisis circuleerde. Vorige week staken tienduizenden migranten vanuit Marokko de grens met Ceuta over, nadat op sociale media het bericht de ronde deed dat de grens open zou zijn.

Nepbericht over open grens verspreidde zich razendsnel
Op platforms als TikTok deden video's en berichten de ronde die suggereerden dat de anders zo streng bewaakte grens plotseling toegankelijk was. Onder migranten verspreidde zich snel de hoop dat er in Ceuta onderdak klaarstond en dat doorreizen naar het Spaanse vasteland mogelijk was. Volgens officiële Spaanse cijfers kwamen tussen 30 en 31 juli ongeveer 72.000 mensen vanuit Marokko Ceuta binnen, voornamelijk door zwemmend een barrière in zee te omzeilen. (France 24)

Spaanse autoriteiten borgen de lichamen van 78 verdronken migranten, terwijl Marokko meldde dat aan de eigen kant van de grens nog eens 11 mensen omkwamen. Spanje stuurde de meeste aangekomen migranten snel terug: van de 72.000 mensen die op 30 en 31 juli de exclave binnenkwamen, waren dinsdag al bijna allemaal teruggekeerd naar Marokko, op zo'n 2.000 na. Het is niet de eerste keer dat een online campagne tot een grensbestorming bij Ceuta leidde: in 2024 resulteerde een vergelijkbare actie in de vervolging van meer dan 150 mensen in Marokko.

EU wil sociale media beter monitoren tijdens crisis
Virkkunen sprak vrijdag met vertegenwoordigers van TikTok en Meta, het moederbedrijf van Facebook. Platforms moeten volgens haar "vastberaden optreden om de integriteit van de digitale ruimte te bewaren", schreef ze na afloop op X. Ze riep op tot meer toezicht en nauwere samenwerking met factcheckers.

De EU-lidstaten kwamen deze week in spoedberaad bijeen om het gezamenlijke beeld van de situatie te verbeteren. Daarbij werd gesproken over de ontwikkeling van vroege-waarschuwingssystemen, onder meer door sociale media actiever te volgen. EU-migratiecommissaris Magnus Brunner noemde de crisis in Ceuta een "test" voor de grensbeveiliging en de weerbaarheid van de EU tegen desinformatie. 

Zorgen over macht techbedrijven ook in Nederland
De kritiek op de macht van grote techbedrijven leeft breed, ook onder Nederlanders. Uit de AI Barometer van onderzoeksbureau MSI-ACI, een kwartaalonderzoek onder duizend Nederlandse volwassenen, blijkt dat meer dan de helft van de Nederlanders (55 procent) bang is dat AI techbedrijven te veel macht geeft. Tegelijkertijd staat 66 procent positief tegenover ingrijpen door de EU op het gebied van privacybescherming bij het gebruik van AI.

Ook de Autoriteit Consument en Markt (ACM) uit zorgen over de afhankelijkheid van een klein aantal Amerikaanse cloudbedrijven. De toezichthouder noemt de dominante marktpositie van Microsoft Azure, Amazon Web Services en Google Cloud een risico voor Nederlandse bedrijven en overheden, en maakt onderzoek hiernaar tot speerpunt van haar agenda voor 2026.

Uit onderzoek van Conclusion Mission Critical onder ruim 2.000 Nederlanders blijkt bovendien dat zeven op de tien Nederlanders (72 procent) willen dat het beheer van kritieke systemen zoals energievoorziening, drinkwater, digitaal betalen en overheidsdiensten als DigiD uitsluitend in Nederlandse of Europese handen blijft. Slechts tien procent staat open voor beheer door partijen buiten Europa.

Crisis door verspreiden desinformatie op social media (@Gemini-AI-impressie)
Crisis door verspreiden desinformatie op social media (@Gemini-AI-impressie)