Houthi's vallen Saoedi-Arabië en Jemen aan, dreigen met blokkade olieroute

Houthi-rebellen hebben de aanvallen op Jemenitische regeringstroepen en scheepvaart in de Rode Zee de afgelopen weken sterk opgevoerd. Bij een aanval op donderdag 6 augustus kwamen tientallen regeringssoldaten om het leven, terwijl de Iran-gelieerde militie ook Saoedi-Arabië rechtstreeks bedreigt. Saoedi-Arabië houdt rekening met een verdere escalatie van het conflict, mogelijk in coördinatie met andere aan Iran verbonden milities.

Aanval op regeringstroepen
Bij de Houthi-aanval op donderdag vielen aanvankelijk zo'n dertig doden onder Jemenitische militairen. Volgens persbureau AFP op basis van een militaire bron liep het dodental op tot 58. De Houthi-rebellen vielen daarbij met ballistische raketten en drones Jemenitische overheidsdoelen aan, als reactie op de vermeende opbouw van het Jemenitische staatsleger met steun van Saoedi-Arabië. De Jemenitische regering noemde de aanval de dodelijkste sinds 2022 en kondigde vergelding aan "op een gepast moment".

Bij Houthi-droneaanvallen in Saoedi-Arabië raakten daarnaast meerdere burgers gewond. In de Rode Zee werden diverse Saudische vrachtschepen aangevallen; minstens één schip zonk. De Houthi's dreigen Saoedi-Arabië openlijk met verdere escalatie en riepen buitenlanders op Jemen te verlaten "voordat het te laat is."

Machtsbasis van de Houthi's
Hoewel Jemen officieel een regering met staatsleger heeft, hebben de Houthi's al jaren de feitelijke macht in grote delen van het westen van het land. Door hun ligging aan de Rode Zee en de belangrijke zeestraat Bab al-Mandeb vormen zij een directe bedreiging voor de commerciële scheepvaart. De Houthi's overrompelden Jemen in 2014 en stortten het land in een burgeroorlog die miljoenen Jemenieten in humanitaire nood bracht. Sinds 2022 gold een informeel staakt-het-vuren, dat nu onder druk staat.

Vrees voor bredere coalitie
Saoedi-Arabië houdt er rekening mee dat Iraakse milities samen met de Houthi's, onder aansturing van Iran, gecoördineerde aanvallen uitvoeren op burger- en economische doelen. Beide groepen zijn bondgenoten van Iran. Volgens politiek onderzoeker Lika Mikki van het Doha Institute is de samenwerking tussen deze milities de afgelopen jaren veranderd van geografische afstemming naar operationele coördinatie, mede door training van Hezbollah.

De Houthi's voeren een eigen Jemenitische agenda, maar tonen zich al jaren solidair met Iran en andere leden van de zogeheten as van verzet tegen Israël, waartoe ook Hamas behoort. Bij het uitbreken van de oorlog in Gaza begonnen de Houthi's schepen in de Rode Zee te beschieten.

Rode Zee als alternatieve olieroute voor Hormuz
Door problemen bij de Straat van Hormuz is de Rode Zee volgens Midden-Oosten-onderzoeker Elisabeth Kendall van de universiteit van Cambridge een cruciale exportroute geworden. De olie-export via de haven van Yanbu is sinds vorig jaar verviervoudigd, waarbij grote olietankers zesmaal zoveel olie vervoeren als voorheen. Omdat deze tankers het Suezkanaal niet kunnen passeren, zijn ze aangewezen op de zeestraat Bab al-Mandeb. Een blokkade van deze doorgang zou volgens Kendall grote gevolgen hebben voor de wereldwijde olievoorziening.

Militaire waarnemers wijzen op onbemande, snelle explosievenboten als de gevaarlijkste wapens van de Houthi's, die tot een ton explosieven kunnen vervoeren. De militie beschikt daarnaast over ballistische raketten en drones. Saoedi-Arabië sloot inmiddels een militaire alliantie met Turkije en Pakistan, waarbij een aanval op één van de drie landen als een aanval op alle drie geldt.

Landkaart Saoedi-Arabie, Jemen, Oman en zeeen (@Gemini-AI-impressie)