Trump grijpt weer in op automatisch staatsburgerschap bij geboorte in VS

President Donald Trump heeft donderdag twee presidentiële decreten ondertekend die het automatische staatsburgerschap bij geboorte in de Verenigde Staten verder moeten inperken. De VS willen een streep zetten door de uitgifte van paspoorten aan kinderen van wie de ouders doelbewust een kind krijgen in de Verenigde Staten en daarbij de staat misleiden. Het is de tweede poging van Trump om het geboorterecht te beperken, nadat het Hooggerechtshof een eerdere poging had tegengehouden.

Wat houden de nieuwe decreten in?
Volgens de eerste maatregel krijgen pasgeborenen van wie de moeder alleen naar de VS reist om te bevallen, niet langer automatisch de Amerikaanse nationaliteit. Hoe de overheid per geval moet vaststellen met welk doel iemand het land binnenkomt, blijft onduidelijk.

Een tweede decreet maakt het mogelijk om staatsburgerschap achteraf in te trekken als dat is verkregen op basis van valse informatie. Het gaat onder meer om kinderen van ongedocumenteerde immigranten en mensen met een tijdelijk visum, die niet langer automatisch staatsburgerschap krijgen als ze in de Verenigde Staten worden geboren.

Geboorterecht ligt al langer onder vuur
In de VS geldt automatisch staatsburgerschap bij geboorte: kinderen geboren op Amerikaanse bodem krijgen, op enkele uitzonderingen na, automatisch recht op een Amerikaans paspoort. Die grondwettelijke bepaling, vastgelegd in het veertiende amendement, zit Trump al langer dwars. In de harde campagne tegen migratie die Trump in zijn tweede termijn voert, is de inperking van dat geboorterecht een belangrijke pijler.

Eerdere poging sneuvelde bij Hooggerechtshof
Een eerste poging om het recht op staatsburgerschap in te perken mislukte al eerder. Het Hooggerechtshof van de VS verklaarde eind juni een vergelijkbaar decreet uit 2025 ongrondwettelijk. Daarmee wilde de president voorkomen dat in de VS geboren kinderen van migranten zonder verblijfsvergunning automatisch staatsburger werden.

De rechters bevestigden dat volgens het veertiende amendement vrijwel alle kinderen die op Amerikaans grondgebied zijn geboren automatisch Amerikaans staatsburger zijn. Volgens tegenstanders van Trumps beleid is dat recht al meer dan een eeuw onomstreden, met als basis de rechtszaak United States v. Wong Kim Ark uit 1898.

Ook naturalisatie ligt onder vuur
Naast de nieuwe decreten werkt de regering-Trump ook aan strengere regels voor mensen die de Amerikaanse nationaliteit al via naturalisatie hebben verkregen. Immigratiediensten kregen intern de opdracht om maandelijks 100 tot 200 dossiers voor denaturalisatie aan te leveren, wat een forse toename betekent ten opzichte van voorgaande jaren. Critici waarschuwen dat dit onzekerheid kan veroorzaken onder de naar schatting 26 miljoen genaturaliseerde Amerikanen.

Het is nog onduidelijk of de nieuwe decreten juridisch stand zullen houden. Gezien de eerdere uitspraak van het Hooggerechtshof is een nieuwe rechtszaak niet uitgesloten.